Trang chủ Quan Điểm

Quan Điểm

Kể điều bạn biết, nói điều bạn nghĩ

Đối thoại bất ngờ

Nguyễn Đình Cống

25-9-2019

Đó là 3 cuộc đối thoại của LS Nguyễn Mạnh Tường vào cuối năm 1956, sau khi ông trình bày và viết ra bài diễn văn nổi tiếng “Qua những sai lầm trong Cải Cách Ruộng Đất”. Diễn văn được trình bày trong 6 giờ, ngày 30 tháng 10 năm 1956 tại cuộc họp của Ủy Trung ương MTTQ Việt Nam, theo lời kêu gọi của ông Trường Chinh, TBT Đảng Lao động, rằng trí thức cần góp ý để Đảng sửa chữa sai lầm (sic!).

Ngoài mặt tươi cười – Trong bụng dao găm

Phạm Trần

21-11-2018

Đã có những chỉ dấu, Cộng sản Việt Nam chỉ còn ngoài mặt giữ chuyện Biển Đông để được sống chung hòa bình với Trung Cộng. Chuyện này đã xảy ra trong một chuỗi những hoạt động của hai nước tại một số diễn đàn quốc tế và giữa hai bên.

COVID-19: GSTS Nguyễn Quang Thuấn có thể là nguồn lây nhiễm cho các quan chức Đảng và Nhà nước

BTV Tiếng Dân

8-3-2020

Sau khi họp báo công bố ca thứ 17 vào đêm 6/3, Việt Nam liên tiếp xuất hiện thêm 4 ca ngày nữa. Đến chiều 8/3, Bộ Y tế Việt Nam xác nhận thêm 9 ca dương tính mới với COVID-19, nâng tổng số người nhiễm ở VN lên 30 ca. Nhóm 9 bệnh nhân mới này đều đã cùng có mặt trên chuyến bay VN0054 đưa cô Nguyễn Hồng Nhung, bệnh nhân thứ 17, từ Anh về VN.

Góp ý với Hà Nội chống dịch Covid-19

Mạc Văn Trang

1-8-2021

Hà Nội có ông Chủ tịch vui tính, lạc quan, lại hứa: Nếu để Hà Nội “bung”, “toang” tôi chịu trách nhiệm…, nên cũng thấy “an tâm”?

Đồng Tâm: Hội nghị chống tham nhũng và hai thông điệp

Nguyễn Đăng Quang

2-9-2017

Chiều chủ nhật 27/8/2017 vừa qua, người dân Đồng Tâm đã họp Hội nghị bài trừ tham nhũng, mà họ gọi là “Hội nghị Công dân” để biểu thị tinh thần quyết tâm, đồng lòng nhất trí chống bọn tham nhũng, diệt giặc nội xâm, bảo vệ đất đai và cuộc sống yên bình, cho dù có phải đổ máu hoăc hy sinh tính mạng.

Hội nghị đã kêu gọi công luận và các cơ quan báo chí, truyền thông trong và ngoài nước, lên tiếng đồng tình, ủng hộ họ trong cuộc đấu tranh này. Cuộc họp đã thu hút hàng trăm đại diện người dân thay mặt cho hơn 9.000 cư dân trong xã tham dự. Nhiều người dự Hội nghị ví đây như một “Hội nghị Diên Hồng” thu nhỏ của thời đại @ trong thế kỷ XXI ngày nay.

Hàng chục ngàn người biểu tình chống tham nhũng ở thủ đô Rumani bị giải tán

Le Monde

Tác giả: Mirel Bran

Dịch giả: Phạm Toàn

11-8-2018

Ở thủ đô Bucarest, người ta dùng gas làm chảy nước mắt và súng bắn nước để giải tán một cuộc biểu tình của người Rumani sinh sống ở nước ngoài.

Nhiều chục ngàn người Rumani sinh sống ở nước ngoài đã tập hợp nhau hồi chiều ngày thứ Sáu trước trụ sở chính phủ để lên án nạn tham nhũng tại quê hương bản quán mình.

Vũ khí của Trump đáng sợ cho Đảng Dân chủ: Nói Xạo

LTS: Vụ ông Donald Trump, Tổng thống đương nhiệm của Mỹ, ép nước Ukraine điều tra đối thủ chính trị tiềm năng của ông là ông Joe Biden, làm dấy lên phỏng đoán gần như chắc chắn là sự tranh đua chính trị giữa Donald Trump và đối thủ của ông tới đây sẽ gay cấn chưa từng thấy, gay cấn hơn cả những chuyện tranh cử hồi năm 2016.

Cây bút Julie Pace của hãng thông tấn AP có bài phân tích về chuyện này mang tựa đề: Trump’s tough politics a challenge for Democrats. Xin được giới thiệu bài dịch này cùng quý độc giả.

________

Tác giả: Julie Pace

Dịch giả: Jackhammer Nguyễn

23-9-2019

TT Donald Trump phát biểu trong một sự kiện với Thủ tướng Úc Scott Morrison tại Pratt Industries hôm Chủ nhật, ngày 22/9/2019, ở Wapakoneta, Ohio. Nguồn: AP/ Evan Vucci

Năm 2016, Trump hất tung hết các chính trị gia Mỹ, và năm nay khi ông tái ứng cử, ông rất tự tin là sẽ đánh tan tác họ một lần nữa.

Lập Quyền Dân Tiến Lên Việt Nam

Nguyễn Khắc Mai

4-7-2019

Tháng Tám năm 1945, cả nước rung động trong một nhịp đi mới của lịch sử. Trong cuộc vận động lịch sử lớn lao ấy, dường như từ đáy sâu tâm thức của cả dân tộc, trỗi dậy những khát vọng ngàn đời, sâu thẳm, thiêng liêng: Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc, cùng những mơ ước sâu xa kết tinh từ ngàn vạn năm mong mỏi, khát khao. Ta hãy nghe âm vang mơ ước ấy, trong khúc ca từ hào hùng trong bài Chiến sĩ Việt Nam của Văn Cao:

Hãy ngưng đàn áp Việt Nam: Các nhóm toàn cầu kêu gọi bảo vệ nhân quyền ở Việt Nam

Global Voices

Tác giả: Mong Palatino

Dịch giả: Trúc Lam

15-11-2017

Các nhóm nhân quyền đang kêu gọi trả tự do cho 165 tù nhân lương tâm ở Việt Nam.

Các tổ chức xã hội dân sự toàn cầu (CSOs) đã đưa ra một loạt khởi xướng ​​để nêu bật tình trạng nhân quyền đáng báo động ở Việt Nam.

Hiền tài đang ở đâu?

Trương Minh Ẩn    

28-8-2018

Tại cuộc gặp mặt với hơn 100 chuyên gia, nhà khoa học trẻ người Việt tiêu biểu ở nước ngoài về nước tham dự chương trình Kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo VN, ngày 19/8 vừa qua, thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng: Đất nước không có người hiền tài thì không thể hưng thịnh.

Tuyên bố Đồng Tâm ngày 10.1.2020

Tình hình

Tin trên các báo (lấy lại từ Cổng thông tin điện tử Bộ Công an) cho biết có một đơn vị quân đội đến “xây tường rào” từ 31/12/2019; sáng 9/1/2020 gặp phải “một số đối tượng có hành vi chống đối”, và hậu quả, “có 3 cán bộ chiến sĩ công an hy sinh, 1 đối tượng chống đối tử vong, 1 đối tượng bị thương”.

Tản mạn cuối năm 2017

Trung Nguyễn

21-12-2017

Vậy là những ngày cuối cùng của năm 2017 sắp qua đi. Nhìn những tờ lịch cuối cùng dính trên tường có lẽ ai trong chúng ta cũng có cảm giác rằng một năm trôi qua quá nhanh.

Một ngày tù, nghìn thu ở ngoài

Thế nhưng điều đó lại không như vậy với những tù nhân chính trị, tù nhân lương tâm, tù nhân tôn giáo ở Việt Nam. Họ đang mong đợi ngày được tự do, được gặp lại gia đình, và hơn hết, ngày đất nước có tự do, dân chủ thật sự.

Nghe Ngoại trưởng hát

Nguyễn Thúy Hà

27-1-2021

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken. Ảnh trên mạng

“Patience”(Nhẫn Nại) là bản tình ca về sự chờ đợi tình yêu đáp lại, từng được thể hiện bằng giọng nam trung nhẹ nhàng của Antony Blinken – người vừa trở thành Ngoại trưởng Mỹ hôm nay 26/1 với chuẩn thuận chính thức của thượng viện.

Sự phản bội, từ Donald Trump đến Trịnh Công Sơn

Nguyễn Hoàng Văn

16-1-2021

Thi sĩ Bùi Giáng (phải) và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong một lần hội ngộ. Nguồn: PLTP

(Cám ơn nhạc sĩ – nhà nghiên cứu văn học Hoàng Ngọc-Tuấn về những thông tin quý giá và cực kỳ thú vị trong bài viết này).

Dân Vô sản, quan Cộng sản

Lò Văn Củi

25-2-2018

Anh Năm Ba gác chặc lưỡi:

– Thương tâm, thương tâm, sao xứ Ta cứ xảy ra hoài hoài những cảnh thương tâm vậy hông biết. Vừa thêm nữa đây, ba chị em sanh ba ở Vĩnh Long về thăm cô ruột ngày mùng 8 Tết, tức ngày 23/02 vừa qua, cùng người chị ra sông tắm, vậy mà hai trong số ba chị em bị chết đuối mất, đau lòng quá!

Phạm Nhật Vũ và tấn trò đời

Mạc Văn Trang

27-12-2019

1. Phạm Nhật Vũ, một chiến binh trên Thương trường

Wikipedia ghi tiểu sử PNV như sau: “Phạm Nhật Vũ sinh năm 1972, quê tại Hà Tĩnh. Ông là em của Phạm Nhật Vượng và đã từng sống, kinh doanh tại Đông Âu trong suốt thập niên 90 và đầu những năm 2000. Sau đó, ông Vũ trở về Việt Nam và bắt đầu kinh doanh bất động sản với một số dự án tại Nha Trang, Khánh Hoà.

Phiên xử thứ 5 vụ lãnh đạo Đà Nẵng giao “đất vàng” cho Vũ “nhôm”

BTV Tiếng Dân

7-1-2020

Sau khi tạm nghỉ buổi chiều 5/1 và cả ngày 6/1, đến ngày 7/1/2020, TAND TP Hà Nội trở lại xét xử vụ các quan chức Đà Nẵng cùng các đồng phạm thu tóm nhà và đất công sản, bán rẻ cho “thượng tá” tình báo công an Phan Văn Anh Vũ, tức Vũ “nhôm”. Phiên tòa bước vào phần tranh luận, đại diện VKS công bố các mức án đề nghị đối với các bị cáo. Cựu chủ tịch Đà Nẵng Trần Văn Minh và Vũ “nhôm” cùng bị đề nghị 25-27 năm tù, báo Dân Trí đưa tin. 

“Lò” ông Trọng và những tên … cướp biển!

Thu Hà

2-10-2021

Lực lượng Cảnh Sát biển Việt Nam được thành lập năm 1998, ban đầu là Cục Cảnh Sát biển, trực thuộc Bộ tư lệnh Hải quân. Năm 2008, Cục Cảnh Sát biển (CSB) được chuyển về trực thuộc Bộ Quốc phòng. Năm 2013, Cục CSB đổi tên thành Bộ Tư lệnh Cảnh Sát biển, theo Nghị định số 96/2013 của Chính phủ.

Chuyện về nông dân Cấn Thị Thêu

Mạc Văn Trang

19-5-2021

Hôm 11/5/2021, ngồi nói chuyện với ông Trịnh Bá Khiêm càng hiểu thêm về bà Cấn Thị Thêu, vợ ông, gia đình ông.

Vài suy nghĩ khi đọc sách “Tại sao các quốc gia thất bại”

Nguyễn Đình Cống

21-12-2018

Sách kết luận rằng: Các Quốc gia thất bại do THỂ CHẾ.

Thể chế do con người tạo ra, mà trong phần lớn trường hợp (nếu không phải là tất cả) chỉ do một người đề xuất đầu tiên, rồi những người khác phụ họa theo. Không những thể chế mà mọi phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, đường lối, chính sách, luật pháp v.v… đều như thế cả.

Thế lực nào bảo kê cho ông Trịnh Văn Quyết?

LTS: Công cuộc đốt lò của cụ Tổng có vẻ như không phải củi nào cũng bị mang ra đốt, bởi có nhiều cây củi khô, chỉ cần cho vào lò là cháy ngay, nhưng chúng vẫn còn nằm lăn lóc đâu đó, bởi sự ưu ái của phe nhóm lò. Tuy nhiên, cũng có những cây củi tươi, chưa sẵn sàng để đốt, nhưng chúng cũng bị cho vào lò, cháy trụi.

Trường hợp ông Trịnh Văn Quyết, chủ tịch Tập đoàn FLC là một khúc củi khô to tướng, lăn tới miệng lò nhưng có vẻ như vẫn chưa sẵn sàng để phe nhóm lò cho vào đốt, vì sao? Xin giới thiệu hai bài viết của blogger Lê Nguyễn Hương Trà và Ngọc Bảo Châu, để quý độc giả có cái nhìn rõ hơn về công cuộc đốt lò này.

Nét chữ – Nết người

Mạc Văn Trang

7-2-2019

Học sinh đã trưởng thành viết thư thăm hỏi, chúc Tết cô giáo cũ là một việc riêng tư, bình thường. Nhưng việc đó đối với ông Nguyễn Phú Trọng, đương kim nguyên thủ quốc gia, lại là một sự kiện thú vị, khiến thiên hạ bàn tán. Trong đó có người tâng bốc là “vận nước đang lên”, lại có nhiều bình luận tiêu cực, tùy hứng…

Nhân rỗi rãi, tháng Giêng là tháng ăn chơi, nên nhà cháu xin có vài lời bình về bức thư này trên cơ sở “phân tích sự kiện” khách quan.

Chiến tranh Việt-Trung 1979 và bức tranh đen tối thời hậu chiến

Nguyễn Tuấn Khoa

13-2-2019

Diễn biến

Rạng sáng 17/02/1979, Trung Quốc phát lệnh tấn công Việt Nam. 600 ngàn quân TQ đã dàn trải trên 1,000 Km biên giới. Ban đầu TQ dùng chiến thuật thí quân “biển lửa-biển người” nên tiến sâu hơn 10 Km như vào chốn không người. Sau đó vì địa hình hiểm trở và tiếp vận kém (dùng lừa vận chuyển) nên TQ khó triển khai cấp sư đoàn.

“Văn minh tân học sách” – Bước chuyển có ý thức sang nền văn minh mới

Phạm Khiêm Ích

9-7-2017

Trang 104 trong số 111 trang sách “Văn minh tân học sách”. Nguồn: internet

“Văn minh tân học sách” (VMTHS) là tác phẩm có ý nghĩa quan trọng đặc biệt của Đông Kinh Nghĩa Thục (ĐKNT). PGS. TS. Chương Thâu gọi đây là “một tuyên ngôn, một cương lĩnh xây dựng nền giáo dục và nền học thuật mới, chìa khóa của tiến bộ quốc gia và dân tộc”. Nhà giáo Vũ Thế Khôi cho rằng VMTHS là “bản cương lĩnh cách mạng thực sự, đề xuất một chiến lược đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, phục vụ mục đích canh tân đất nước”.

VMTHS (Kế sách xây dựng nền học mới để đạt đến văn minh) là tác phẩm đầu tiên tập trung bàn luận về văn minh, đặc điểm của văn minh Việt Nam so sánh với văn minh phương Tây, nêu lên những nguyên nhân làm cho nước ta chậm tiến, đồng thời đề ra một loạt biện pháp cụ thể nhằm đưa nước ta tiến kịp các nước phương Tây. Tác phẩm bằng chữ Hán này ra đời năm 1904 trước khi xuất hiện phong trào ĐKNT. Ba năm sau, đầu năm 1907 VMTHS được in lại làm tài liệu sách giáo khoa của ĐKNT. Mãi đến năm 1961 Đặng Thai Mai mới dịch ra quốc ngữ. Cho đến nay, vẫn chưa rõ ai là tác giả của VMTHS. Theo nhà giáo Vũ Thế Khôi, tác giả của VMTHS có thể là Ngô Đức Kế, về sau là thành viên Ban Tu thư – Dịch thuật của ĐKNT.

Lịch sử Trung Quốc bảo chúng ta: Đừng bao giờ ngưng chiến đấu cho đến khi cuộc chiến ngã ngũ

Asian Review

Tác giả: Bùi Mẫn Hân

Dịch giả: Song Phan

27-7-2017

Số phận của Tôn Chính Tài cho thấy, cuộc sống của giới chóp bu ĐCS Trung Quốc có thể trở nên tệ hại, tàn bạo và ngắn ngủi.

Lưu Thiếu Kỳ, đứng thứ hai từ bên phải, được đề cử vào chức chủ tịch ĐCSTQ, ngồi bên cạnh Mao Trạch Đông trong một cuộc họp Đoàn Thanh niên Cộng sản năm 1957. Họ Lưu kế vị Mao làm Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1959, nhưng đã bị thất sủng và bị giam tại nhà 8 năm sau đó.© AP

Các nhà quan sát chính trị chủ chốt ở Trung Quốc không thể không thấy một nghịch lý tàn nhẫn: Những người gần tới tột đỉnh quyền lực nhất, có nguy cơ bị ngã ngựa nhất. Ví dụ mới nhất là ông Tôn Chính Tài (Sun Zhengcai), Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, và là bí thư thành uỷ Trùng Khánh, một thành phố lớn phía Tây Nam Trung Quốc.

Chỉ Một Cánh Én Đã Là Mùa Xuân

Nguyệt Quỳnh

11-3-2019

Cuộc xuống đường ở Venezuela như những cánh én báo mùa xuân đã làm khơi dậy một cách mãnh liệt cái khát vọng tự do trong lòng người dân VN – một đất nước cách xa nó đến hàng chục ngàn cây số. Ở đây, như Venezuela, đa số dân nghèo cũng tuyệt vọng cùng cực; giới trí thức thì nhìn thấy tương lai đang dẫn dắt mình và các thế hệ mai sau đi dần vào con đường nô lệ.

Hội nghị Trung ương 6: Quyết định “không hồi tố” có đúng luật?

Nguyễn Đăng Quang

17-10-2017

Ông Nguyễn Phú Trọng (giữa) trả lời cử tri Hà Nội sáng 12/10. Ảnh: Lâm Hoài/ báo TT

Người dân kỳ vọng Hội nghị Trung ương 6 ĐCSVN (Khóa XII) sẽ bàn và ra nghị quyết về những vấn đề quan trọng, trong đó có 3 chủ đề: Một là lộ trình cụ thể về chủ trương “tinh giảm biên chế” mà trọng tâm là việc “nhất thể hóa” bộ máy Đảng và Nhà nước từ Trung ương xuống địa phương. Hai là đẩy mạnh cuộc chiến chống tham nhũng (nhóm lò đốt củi tươi). Ba tìm lối ra cho cuộc khủng hoảng ngoại giao với Cộng hòa Liên bang Đức sau việc Trịnh Xuân Thanh “về nước xin đầu thú”, dẫn đến việc Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức đình chỉ mối quan hệ đối tác chiến lược với VN, khiến Hiệp định Thương mại Tự do giữa EU và VN (EVFTA) có thể bị đình hoãn.

Thị trưởng Pavel Novotný yêu cầu ngoại trưởng TQ Vương Nghị xin lỗi ngay lập tức

Người dịch: Song Phan

1-9-2020

Lời người dịch: Hôm qua 31/8, Bộ trưởng ngoại giao Trung Cộng Vương Nghị hăm dọa: ‘Chủ tịch thượng viện Séc Milos Vystrcil sẽ “trả giá đắt” cho chuyến đi chính thức đến Đài Loan.’

Giỗ đầu Bùi Tín – Và chưa chi chiều đã tắt

Trần Phương

9-8-2019

Nhà báo Bùi Tín. Photo Courtesy

Tôi gặp Bùi Tín lần đầu vào một chiều mùa hè năm 1980 tại Hà Nội. Tôi gặp ông lần cuối cũng vào mùa hè 2017 tại California. Tôi không bao giờ nghĩ rằng đó là lần cuối.

Những buổi chiều ngắn ngủi bên ông. Chúng tôi đi dạo trong khuôn viên thinh lặng, mêng mông của một trường đại học miền Nam California. Ông dừng lại như để lấy thêm hơi thở rồi hỏi tôi, có biết loài cây này không. Tôi cố cười để giấu sự dốt nát của mình. Tôi trả lời thành thật. Tên tiếng Việt của nó tôi còn chưa biết nói gì đến tiếng Anh.

Ông nói tên tiếng Anh và tiếng Việt của nó. Ông giải thích vì sao nó tới đất này. Thì ra đó là loài phượng tím. Tôi đã đi trên con đường này bao lần. Hoa tím vương đầy lối mà tôi thật vô tâm. Chẳng khi nào dừng lại mà tự hỏi đó là cây gì, hoa gì? Rồi tôi suy ngẫm về thân phận con người. Thì ra không phải chỉ có loài người đi tìm nơi lánh nạn, mà cả loài cỏ cây, gỗ đá cũng kiếm nơi trú ẩn.

Ông và tôi ngồi nghỉ dưới vòm phượng tím, không gian yên tĩnh, nắng chiều Cali thật dịu dàng. Tôi hỏi ông về câu chuyện trưa 30/4/1975. Khi ông còn ở Việt Nam, sử sách viết rõ: Ông là sỹ quan cao cấp nhất có mặt vào thời điểm đó. Ông đại diện cho Quân đội Nhân dân bước vào Dinh Độc Lập nhận bàn giao từ Tổng thống Dương Văn Minh. Từ khi ông bỏ Đảng, trở thành nhà bất đồng chính kiến, tên ông bị đục bỏ khỏi khoảnh khắc bi thương và oan nghiệt nhất của lịch sử Việt Nam đương đại.

Huy Đức khẳng định: Bùi Tín không có mặt ở Dinh Độc Lập vào thời điểm đó. Huy Đức là một người viết được cho là tử tế. Cuốn Bên Thắng Cuộc của anh do nhà xuất bản Người Việt tại Hoa Kỳ phát hành, không bị kiểm duyệt. Tại sao Huy Đức lại loại tên ông ra. Lẽ nào Huy Đức nhầm lẫn. Lẽ nào Huy Đức lại ngụy tạo lịch sử trắng trợn đến cỡ đó. Ông cười nhẹ nhàng, nhưng không trả lời rồi bảo: Cho đến giờ ông vẫn còn ân hận vì đã quá lời với Dương Văn Minh lúc đó. Ông vẫn còn nhớ như in khi ông đọc tờ thực đơn của bữa ăn trưa cuối cùng của tống thống Việt Nam Cộng Hòa: Cá thu kho mía và gân bò hầm sâm.

Ngày ông mất, truyền thông phương Tây tràn ngập những bài về ông. Con trai cưng của một Thượng thư Bộ Hình lẫy lừng trong triều đình Huế. Một người lính đã can dự vào trận Điện Biên Phủ và bị thương ở đó. Một phóng viên chiến trường cự phách. Một sỹ quan quân đội đã tham gia thẩm vấn những phi công Mỹ tại nhà tù khét tiếng Hỏa Lò. Một người đã tiếp nhận sự đầu hàng của vị Tổng thống Nam Việt Nam. Một sĩ quan cao cấp của Quân đội Nhân dân đào ngũ. Một nhà bất đồng chính kiến kiên cường. Một kiếp lưu vong bất khuất.

Tôi xót xa cho những năm tháng lưu đày lênh đênh thương nhớ vô tận của ông. Tôi hỏi ông có nghĩ đến cơ hội trở về. Ông bảo: “Người ta” có bắn tiếng sẽ cho ông về, sẽ phục hồi mọi quyền lợi cho ông, với một điều kiện. Ông phải im lặng. Ông không được viết lách phát biểu gì. Làm sao Bùi Tín có thể im lặng trước nỗi đau đớn tủi nhục của đồng bào mình.

Như bao nhiêu người Việt Nam khác cùng thế hệ, ông đã can dự vào cả bốn cuộc chiến liên tục, đẫm máu, dai dẳng và tàn khốc nhất trong lịch sử Việt Nam. Đánh Pháp. Đánh Mỹ. Đánh Khmer Đỏ. Đánh bá quyền Trung Quốc. Ông đã giành cả thời trai trẻ để tham dự vào đoàn quân quyết đập vỡ mặt nền Cộng hòa Pháp, quyết đánh bể đầu nền Tự do Mỹ.

Nhưng rồi, chính Pháp và Mỹ đã giang rộng vòng tay cưu mang ông những năm tháng lưu vong tận tuyệt. Cũng chính Pháp và Mỹ đã cho ông nếm hương vị của bầu khí quyển tự do vô tận mà ông cùng các đồng chí của ông hằng đánh đuổi. Cuộc đời ông là một bi kịch khổng lồ, một trò nhạo báng vĩ đại, một nghịch lý siêu phàm, một tấn hài cay đắng, một nhầm lẫn lịch sử.

Giữa ông và tôi rất khác nhau. Ông lừng danh. Tôi vô danh. Ông nổi tiếng tầm cỡ quốc tế. Tôi nổi tiếng tầm cỡ gia đình. Ông dày dạn. Tôi non kém. Ông sâu sắc. Tôi nông cạn. Nhưng ông và tôi giống nhau một điểm. Cả hai đến từ miền Bắc Việt Nam. Nguời anh em Cộng sản gọi chúng tôi là “bọn phản động”. Người anh em Cộng hòa coi chúng tôi là “bọn nằm vùng”. Chúng tôi lưu vong ngay giữa gia đình.

Dưới vòm phượng tím, bầu trời đang tối dần. Ông đọc bài thơ “Đất nước mình ngộ quá phải không anh?” của cô giáo Lam, ở Hà Tĩnh. Tuổi 90, tay chống gậy, Bùi Tín bước từng bước chậm chạp và khó nhọc, nhưng giọng ông hùng hồn, mạch lạc và sang sảng. Ông nhấn từng chữ, gởi cả tâm tư vào câu hỏi đầu tiên của mỗi khổ thơ: Đất nước mình ngộ quá phải không anh? Đất nước mình lạ quá phải không anh? Đất nước mình buồn quá phải không anh? Đất nước mình thương quá phải không anh?

Đất nước mình rồi sẽ về đâu anh
Anh không biết em làm sao biết được
Câu hỏi gửi trời xanh, gửi người sau, người trước
Ai trả lời dùm đất nước sẽ về đâu…

Những tia nắng cuối cùng trong ngày hắt lên. Ông nhọc nhằn ngồi xuống phiến đá lặng im như một pho tượng. Màn đêm nhạt nhòa buông xuống. Tôi đọc cho ông nghe câu thơ của Salvatore Quasimodo “Mỗi người đứng bơ vơ trên trái tim trái đất. Lòng xuyên qua một tia nắng mặt trời. Và chưa chi chiều đã tắt”.

Thi sỹ trẻ tuổi người Mỹ gốc Việt Ocean Vương vừa cho ra đời cuốn tiểu thuyết “On Earth We’re Briefly Gorgeous” – Trên mặt đất chúng ta chỉ huy hoàng trong chốc lát. Ngạn ngữ Việt có câu “Đời người sống gởi thác về”. Trịnh Công Sơn hát “Có đường phố nào vui. Cho ta qua một ngày”. Chúa Giê Su trước giờ lâm chung Ngài cầu nguyện: “Xin Cha ở với con giờ này. Mọi việc trên đất đã xong xuôi cả rồi”. Cuộc dạo chơi trên đất của Bùi Tín cũng đã xong xuôi.

Ông và thế hệ của ông đã đánh thức lương tri, đã gieo mầm mơ ước, đã thắp lên những tia hy vọng, tự do, đã đốt lên đốm lửa trong đêm dài tăm tối. Ông như người lính đã hoàn thành nhiệm vụ. Ông như người nông dân vừa cày xong thửa ruộng. Ông xứng đáng được yên nghỉ.

Giỗ đầu ông. Đốt nén nhang lòng, truy điệu một người lính đã nằm xuống. Ông sống khôn chết thiêng. Mong ông tha thứ. Tôi hứa đưa ông về nhà chơi, nhưng chưa kịp. Ông đã ra đi và chưa chi chiều đã tắt.

Trần Phương

Queen East Toronto, Canada

Đấu tranh bằng sức mạnh mềm

Kim Anh

13-8-2020

Lâu lắm rồi, đến nỗi ít người còn nhớ tên những nhân vật hiếm hoi và đầu tiên cất lên tiếng nói công khai đấu tranh đòi dân chủ sau khi Việt Nam thống nhất. Tôi không nói lớp thế hệ lúc đó đã đứng tuổi, đã từng kinh qua cuộc nội chiến Bắc Nam, mà chỉ nói tới những người trẻ hơn và mới hơn. Đáng buồn là không phải vì lâu quá nên quên, mà vì… lòng người dân không muốn nhớ tới nữa!