Trang chủ Quan Điểm

Quan Điểm

Kể điều bạn biết, nói điều bạn nghĩ

Một truyện ngắn cũng không biết bình mà viết cả pho sách dạy phê bình văn học

Phạm Đình Trọng

4-8-2021

Pho sách được khoe trên mạng xã hội Giáo Trình Viết Phê Bình Văn Học nếu của bất kì ai khác là điều bình thường, không làm tôi ngạc nhiên. Nhưng pho sách khổ lớn, dày dặn, dạy viết phê bình văn học lại của người đọc một truyện ngắn cũng không nhận ra thông điệp của truyện, không hiểu truyện, hiểu sai, phê bình sai là điều rất không bình thường và chất lượng pho sách dạy viết phê bình văn học kia là rất đáng ngờ dù người viết sách có học vị tiến sĩ văn chương, học hàm giáo sư cấp phó, dạy khoa viết văn, viết báo trường đại học Văn Hoá Hà Nội.

Thư gửi anh Trần Huỳnh Duy Thức

(Nhờ gia đình anh Thức chuyển tới anh)

München, ngày 3.08.2021

Anh Thức quý mến,

Ngày 31.07.2021 tôi có đọc được tin về tình trạng sức khỏe, cũng như quyết định của anh do gia đình anh loan báo.

Tăng khả năng cá nhân chống virus corona thay vì hoảng loạn

Thục-Quyên

4-8-2021

Không phải ai bị nhiễm vi rút SARS-CoV-2 cũng chết.

Mặc dù mỗi cá nhân trong một quốc gia bị lệ thuộc vào hoàn cảnh quốc gia đó, nhất là lệ thuộc sự thông minh và tinh thần trách nhiệm của chính phủ, nhưng không khác những tình trạng nguy kịch khác, trước đe dọa của đại dịch COVID-19 mỗi cá nhân vẫn giữ được trong tay mình một số khả năng để tự bảo vệ.

Phiếm bàn chung quanh cuộc cách mạng vaccine ở Việt Nam

Jackhammer Nguyễn

4-8-2021

Cách mạng ở đây tôi muốn nói là cách mạng xã hội, chứ không phải cách mạng khoa học kiểu như vaccine chống Covid-19, chế tạo bằng công nghệ mRNA, loại công nghệ lần đầu tiên được hai hãng Pfizer và Moderna sử dụng để chế ra vaccine.

Các vị tuyên thệ những gì?

Nguyễn Đình Cống

4-8-2021

Tuyên thệ là từ được dùng có tính long trọng, bình thường nói ngắn gọn là “Thề”. Đây là một hoạt động thường gặp từ việc nhỏ của người dân đến việc lớn của quốc gia.

Việt Nam: Vùng tranh của các đại cường

Lê Minh Nguyên

4-8-2021

Địa chính trị của Việt Nam là con dao hai lưỡi, nó có thể giúp Việt Nam nhanh chóng hùng cường, nhưng nó cũng có thể cắt Việt Nam một cách thảm thương. Kết quả tốt hay xấu đều tùy thuộc vào sự quyết định của người Việt Nam.

Bất mãn chính trị gia tăng trong đại dịch

The Economist

Bài của các phóng viên từ Bogota [Colombia], Durban [Nam Phi], Sao Paulo [Brazil] và Singapore

Người dịch: Nguyễn Trung Thực

31-7-2021

Lời người dịch: sự an nguy của chính bản thân và gia đình, người dân khắp nơi đang xem chính quyền nước mình xử lý khủng hoảng Covid-19 ra sao, để có phản ứng phù hợp. Thủ tướng bị sa thải, quốc hội bị đình chỉ vì xử lý đại dịch quá kém, đó là điều đã xảy ra tại Tunisia ngày 25/7/2021. Chính khách Đài Loan trong các trận đại dịch cũng lên và xuống theo mức độ bất mãn của quần chúng. Nói chung, đứng sau Covid-19 là tên của một lãnh tụ nào đó, dập dịch giỏi thì lên, dập dịch tồi thì mất ghế. 

Đà Nẵng bao giờ mới hết cán bộ du côn?

Sông Hàn

3-8-2021

Thành phố Đà Nẵng từ lâu vốn nổi tiếng cán bộ lãnh đạo xuất thân là con ông cháu cha hoặc vô học, bất tài nhưng giỏi phò tá theo phe nhóm chính trị.

Thư ngỏ gửi lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh

Mạc Văn Trang

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 3/8/2021

Kinh thưa Bí thư Nguyễn Văn Nên và Quý vị lãnh đạo Thành phố,

Đây, lẽ phải là quan trọng

Nhã Duy

3-8-2021

Bất chấp những rủi ro, sự tấn công và phải trả giá bằng cả sự nghiệp, cựu Trung Tá quân lực Hoa Kỳ Alexander Vindman – cựu nhân viên an ninh quốc gia Hoa Kỳ vẫn giữ được khí phách mà anh đã được huấn luyện và hun đúc từ trong quân đội để nói ra sự thật. Hồi ký “Here, Right Matters” của Trung Tá Vindman phát hành tuần này đang nằm trong danh sách bán chạy nhất trên Amazon. Cuốn sách kể về những điều gì?

Chạy, chạy… và chạy!

Nguyễn Lệ Uyên

2-8-2021

Từ buổi bình minh lịch sử, dân tộc Việt đã bắt đầu nhón chân và chạy. Chạy từ bờ nam sông Trường Giang xuôi về phương nam, rồi tiếp tục chạy về Quảng Đông… Và cứ thế cả một giang sơn rộng lớn của Việt Thường bị đẩy lùi mãi tới tận ngày nay, từ các vương triều Trung Hoa!

Có thật người Mỹ gốc Việt cuồng Trump không sợ Covid-19?

Việt Linh

2-8-2021

Đại dịch Covid-19 đang tàn phá hầu hết các quốc gia trên thế giới, gây chết chóc tràn lan, đặc biệt tại các nước vùng Đông Nam Á, trong đó có quê hương Việt Nam của chúng ta. Nước Mỹ là một quốc gia có nguồn lực mạnh nhất về sáng chế vaccine, với số lượng vaccine hùng hậu và dư thừa, nhưng cho đến nay tỷ lệ người dân chích ngừa được xem là tương đối thấp so với các khác, đặc biệt là các nước thuộc Liên Hiệp Châu Âu đã có hơn 80% người trưởng thành chích ít nhất một mũi vaccine, tại sao?

Có rất nhiều lý do:

– Dựa vào tu chính án thứ nhất với ý đồ xấu và chủ đích gây sự hoài nghi đến công chúng về sự nguy hiểm của Coronavirus, các đảng viên Cộng hòa nói láo và cực đoan luôn chống đối việc chích vaccine, chống đeo khẩu trang, nhưng, ai có thể dám khẳng định rằng các nhà lập pháp của đảng Cộng hòa chưa chích? Họ đeo khẩu trang, trùm kín mặt và đi chích lén từ lâu, người dân Mỹ có biết không? Ngay cả Donald Trump, cũng chích lén trong tòa Bạch Ốc khi Pfizer sản xuất ra những lô thuốc đầu tiên mà báo chí đưa tin, gia đình người thân của ông ta đều được chích đầy đủ, nhưng tại sao vẫn có một số người lại khẳng định Trump và gia đình chưa chích? Quý vị dựa vào đâu để củng cố niềm tin của mình rằng họ chưa chích?

– Ngày 28/7, một nhóm thượng nghị sĩ Cộng hòa cho biết, Tổng thống Biden cần cung cấp thêm bằng chứng khoa học trước khi áp đặt bất cứ yêu cầu nào về chích ngừa bắt buộc, kể cả với nhân viên chính phủ liên bang. Họ chích rồi, họ còn việc gì phải sợ, chích xong rồi, lại hô hào chống vaccine và chống đeo khẩu trang. Đây là điều mà chỉ có những đảng viên Cộng hòa cực đoan tại Mỹ có thể đi chân hàng hai như vậy, khi dựa vào Tu chính án thứ nhất để gây nguy hiểm cho xã hội, cộng đồng là điều không thể chấp nhận được.

Một chuyện mà chắc quý độc giả cũng có nghe qua, khi phóng viên Peter Doocy của Fox News hỏi cắc cớ TT Biden trong một cuộc họp báo, rằng ông Biden đã từng phát biểu nếu đã chích ngừa đầy đủ thì không cần đeo khẩu trang, chính xác, nếu chỉ là con Coronavirus như lúc đầu, không tạo thêm biến thể mới nguy hiểm hơn, thì chắc chắn là sau khi chích 2 mũi sẽ được an toàn.

Và có thể sau mỗi năm, chúng ta sẽ phải chích ngừa hàng năm giống như chích ngừa bệnh cúm, nhưng với biến thể Delta mới bị nhân rộng hơn, nguy hiểm hơn, lây lan nhanh hơn, đang khiến thế giới phải lao đao, thì việc phải đeo khẩu trang để ngăn ngừa bị nhiễm biến thể mới ngay cả đối với người đã chích cũng là một điều nên làm, vì an toàn cho bản thân và cộng đồng.

Chỉ nói riêng về cộng đồng người Mỹ gốc Việt vẫn chưa chịu chích, vẫn lên tiếng chống vaccine, chống đeo khẩu trang, thì có thể nói, đây chính là một số người cuồng Trump hạng nặng, đang bị một loại bênh nan y không thuốc chữa, nhưng cũng có không ít người thuộc loại đi hai hàng như các nhà lập pháp của đảng Cộng hòa, có nghĩa là đã lén lút đi chích, chích đầy đủ 2 mũi an toàn rồi, ra đường lại hô hào người khác không nên chích vaccine, rằng Coronavirus là trò hoax của đảng Dân chủ, rằng số người chết nếu tính đến hôm nay là hơn 630 ngàn người riêng tại Mỹ chủ yếu chỉ là bệnh già, bệnh đủ thứ, rằng chích vaccine vào sẽ bị FBI cấy chip để theo dõi…

Còn nhiều lắm những thuyết âm mưu để tạo sự hoài nghi đến người trong cộng đồng, từ cách hành xử của những kẻ bất nhân, tàn nhẫn với đồng loại. Biết tìm sự an toàn cho chính bản thân, nhưng lại ích kỷ, đẩy cơ hội được sống mạnh khỏe khỏi tầm tay người khác, bằng những lời dèm pha độc hại, khiến họ và gia đình phải gánh lấy những hậu quả không đáng có. Họ không phải là những con người có dòng máu đỏ da vàng trong người.

Cộng với những lời đã kích chính phủ về vấn đề đeo khẩu trang hay kêu gọi chích vaccine, các YouTube channels của người Mỹ gốc Việt cuồng Trump chính là những kẻ sát nhân trên hệ thống internet và mạng xã hội, cố tình gieo những mầm suy nghĩ độc hại vào đầu những người đồng hương, nhẹ dạ, cả tin. Nhưng tôi có thể cam đoan với quý vị, những Youtube channels Việt cuồng Trump này, cũng giống như những nhà lập pháp cực đoan của đảng Cộng hòa và Donald Trump, tất cả đã chích lén từ lâu.

Những người Việt cuồng Trump tại Mỹ nếu có xem truyền hình, đọc tin tức và nói chuyện với người thân tại Việt Nam, họ cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, con Coronavirus với biến thể nguy hiểm mới nhất có tên Delta là có thật, những cái chết vì con virus quái ác này là có thật tại Mỹ, Ấn Độ, Indonesia, Campuchia, Thailand … và cả Việt Nam là thật.

Họ theo dõi tình hình thì cũng thấy rất rõ, do chính những YouTube channel của hệ thống báo chí trong nước đưa lên, cho thấy hình ảnh người dân được những người dân khác cứu đói bằng những bịch cơm, chai nước, người được nhận ốm yếu, xơ xác, chìa đôi tay gầy guộc tranh giành với lấy những bịch cơm do những tổ chức từ thiện bởi chính người dân giúp nhau.

Những người chết trong khu cách ly không có xe đến chở xác đi, những trung tâm hỏa thiêu với các xe cứu thương chở xác đến chờ thiêu đậu hàng dài bên ngoài, cũng không khá hơn bao nhiêu với những hình ảnh người dân Ấn Độ thiêu xác người thân ngay trên đường phố, trong công viên… những thảm trạng này đang xảy ra trong thực tế ở Việt Nam vẫn chưa thể làm cho những người Mỹ gốc Việt cuồng Trump sáng mắt ra và biết sợ hay sao?

Người Cộng sản ít khi chịu nhìn nhận sự thật hay nói thật, nhưng giờ đây, thảm trạng Covid-19 tệ hại đến độ không thể không nói thật. Và người cộng sản đã phải nói thật về con số những người bị nhiễm biến thể Delta với hàng chục ngàn mỗi ngày. Và con số tử vong chính là hình ảnh những chiếc xe cứu thương chở xác đi thiêu đang xếp hàng chờ đến lượt.

Người dân đói khát, không có gì để ăn, sống lây lất bằng lòng hảo tâm của những tấm lòng vàng. Quý vị cuồng Trump không đọc báo, xem các YouTube video để thấy thảm trạng bi đát của đất nước bị Covid-19 hoành hành là những gì có thực hay sao? Họ chỉ mong có gì để ăn và được chích vaccine để được sống tiếp bên cạnh những người thân dù trong cảnh khó nghèo.

Những người gốc Việt sống ở Mỹ hãy nhìn lại mình đi, đất nước có vaccine dư thừa, đi chích còn được rút thăm trúng số, cho tiền mà còn chê ỏng chê eo, vì cho rằng virus không có thực, vì tin vào những điều dối trá, tự hại bản thân, làm ảnh hưởng cả cộng đồng, xã hội, và đất nước không thể đạt được miễn dịch cộng đồng, vượt qua đại dịch để phục hồi kinh tế. Nói đến những kẻ cố chấp, gàn bướng, không chịu đi bằng đôi chân của chính mình, nói bằng chính miệng của mình, suy nghĩ và tìm hiểu bằng chính cái đầu của mình, thì trong tôi thật sự chỉ có sự phẫn nộ.

Vì những người cố chấp, không chịu nhìn nhận sự thật, không chịu đi chích ngừa, mà nền kinh tế quốc gia có thể mất nhiều thời gian hơn để quay trở lại nhịp sống bình thường như trước đây. Cũng có thể đất nước sẽ bị đóng cửa một lần nữa do bùng phát thêm các biến thể mới mà vaccine phải chịu thua và các nhà bào chế thuốc sẽ cần nhiều thời gian hơn để bào chế những loại vaccines mới để trị được chúng.

Các biến thể mới sẽ nhân rộng, biến đổi và dịch bệnh sẽ tiếp tục lây lan bởi các biến thể mới, ngay cả những người đã chích vaccine đủ 2 mũi vẫn bị như người chưa từng chích, chỉ khác là bị nhẹ hơn và không phải chết, còn những người lưỡng lự, chần chừ không chịu chích, chưa muốn chích, vì còn nghe theo những thuyết âm mưu, tin giả của những đảng viên Cộng hòa và các YouTube channels của một số người Việt chống vaccine, chống đảng Dân Chủ, chống chính phủ Biden, thì tác hại sẽ là gì, đó chính là mạng sống của chính quý vị, của những người thân, chứ những kẻ nói láo cực đoan kia chẳng bị gì cả, đơn giản là vì chúng đã chích lén từ lâu.

Muốn được tự do đi lại, không bị hạn chế, muốn không bị bắt buộc đeo khẩu trang, muốn chính phủ phải tôn trọng quyền tu chính án thứ nhất của họ, thì tại sao không đi chích, để bản thân được an toàn và những người chung quanh và cộng đồng được an toàn, sớm quay trở lại sinh hoạt bình thường?

Những việc nên làm thì không chịu làm, suốt ngày chỉ cắm đầu vào những trang Facebook, những YouTube channels cuồng Trump để đón nhận những nọc độc tiêm vào não trạng mỗi ngày, đọc những tờ báo cực đoan của Đại Kỷ Nguyên rồi suốt ngày bay lơ lững trên mây, miệng lẩm bẩm thần chú: “Trump 2020“, “Trump 4 more years“, đừng bay trên không hoài…

Biến thể Delta nguy hiểm là có thật và nó đã đến rồi, hãy đáp xuống đất và tỉnh táo lại đi để sống và nhận thức như một con người bình thường. Mong lắm thay!

Youtube channel: Viet Linh News

Facebook: Viet Linh News

Cách thoát bẫy Bốn Không…

Nguyễn Đình Cống

2-7-2021

Nhà nước Việt Nam từng có chính sách quốc phòng Ba Không, rồi Bốn Không. Không liên minh quân sự, không liên kết với nước này chống nước kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự, không đe dọa sử dụng vũ lực.

Bốn không đó được một số người ca ngợi là khôn ngoan, sáng suốt, phù hợp. Nhưng không ít người cho rằng đó là những cái bẫy để tự hạn chế hoạt động. Do đâu lại bị đặt ra các bẫy như vậy? Đó là vì vừa kém trí tuệ và hèn nhát trong thế đu dây nên bị Trung Cộng lừa. Rõ ràng bị lừa mà không dám nhận, lại tự huyễn hoặc và nói dối nhân dân.

Phải chăng Trung Cộng lợi dụng được bốn không này mà đã và sẽ ngang ngược trên Biển Đông và mỗi lần VN bị uy hiếp, bị xâm chiếm thì người phát ngôn Bộ Ngoại giao chỉ dè dặt tuyên bố phản đối bằng miệng, đòi Trung Cộng tôn trọng luật pháp quốc tế.

Vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng và sắp tới Phó Tổng thống Mỹ thăm VN. Trong các cuộc hội đàm chắc không thể bỏ qua sự hợp tác quân sự. Sự hợp tác đó rất cần cho VN, nhưng bị chính sách bốn không hạn chế. Làm sao để thoát ra được?

Không biết lãnh đạo VN đã tìm ra kế sách nào chưa. Tôi đoán rằng phía Mỹ chắc có nghĩ ra một số kế sách, sẽ đem thảo luận, không biết VN chấp nhận đến đâu.

***

Xin tạm dừng để kể câu chuyện thời Đông Chu bên Tàu. Vua nước Trịnh vì nóng giận nhất thời mà thề rằng “Sẽ không bao giờ chịu gặp mẹ ở trên cõi đời này”. Sau một thời gian vua biết lời thề đã sai, nhưng làm sao thoát ra được. Một quan đại phu dâng kế sách làm một cung điện dưới đất rồi hai mẹ con xuống đó gặp nhau.

Tôi đã từng suy nghĩ tìm kế sách hóa giải bốn cái bẫy. Cũng đã tìm ra các kế thuộc thượng sách, trung sách, hạ sách, nhưng còn chưa được hoàn chỉnh nên chưa dám trình bày. Hơn nữa nếu các kế sách được chấp nhận thì sẽ thành bí mật nhà nước. Tôi sẽ không viết thư hoặc kiến nghị mà chỉ giữ ở trong đầu. Nếu được người thực sự có trách nhiệm hỏi tới, tôi sẽ trình bày riêng. Biết rằng “Quốc gia hưng vong thất phu hữu trách”, nhưng liệu có lãnh đạo nào dám nghe ý kiến của một thất phu thuộc loại trí thức phản biện hay không.

Lãnh đạo VN, nếu không hóa giải được các bẫy Bốn Không, cừ hèn nhát ôm ấp nó thì khó tránh khỏi việc xảy ra những tổn thất cho đất nước, để lại vết nhơ trong lịch sử dân tộc.

Phó Tổng thống Mỹ Harris sắp thăm Việt Nam: Cơ hội mới liệu có bị bỏ lỡ một lần nữa?

Đinh Hoàng Thắng

01-08-2021

PTT Mỹ Kamala Harris. Nguồn: ABC News

Cánh cửa hẹp hướng đến một tương lai khác biệt đã không mở ra cho Việt Nam năm 1946 khi Tổng thống Harry Truman giữ im lặng với các lá thư thỉnh cầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, bối cảnh lịch sử từ đó đến nay đã thay đổi

Góp ý với Hà Nội chống dịch Covid-19

Mạc Văn Trang

1-8-2021

Hà Nội có ông Chủ tịch vui tính, lạc quan, lại hứa: Nếu để Hà Nội “bung”, “toang” tôi chịu trách nhiệm…, nên cũng thấy “an tâm”?

Qua việc chống dịch, càng lộ rõ cách làm ngu con người

Nguyễn Đình Cống

1-8-2021

Qua việc chống dịch Covid Vũ Hán, người Việt đã thể hiện nhiều điều tích cực và lộ rõ nhiều tiêu cực. Điều tích cực, tốt đẹp chủ yếu từ đạo đức, tình cảm của người dân. Một số điều tiêu cực xuất phát từ hệ thống quyền lực.

Cái giá của dối trá

Lý Trần

1-8-2021

Tiếp theo bài Sự nguy hại của việc mất lòng tin với báo chí, tôi viết thêm vài dòng  về niềm tin của dân vào hệ thống truyền thông quốc doanh của Việt Nam.

Chống dịch kiểu này, cả nước sẽ ăn mày

Trương Nhân Tuấn

31-7-2021

Hôm 24 tháng 7, tôi có viết rằng: Tình hình “chống dịch như chống giặc” kiểu đỉnh cao là “cả nước sẽ ăn mày”. Trong đảng không một ai có được một tầm nhìn, một sự hiểu biết sơ đẳng về “địa lý kinh tế nhân văn” của nơi địa phương mà mình đang lãnh đạo”.

Chính trị hóa đời sống của đảng Cộng hòa tiếp tục dìm nước Mỹ trong đại dịch

Jackhammer Nguyễn

31-7-2021

Canada đã vượt qua Mỹ về tỷ lệ chích ngừa chống Covid-19, mặc dù nước này khởi đầu việc chích ngừa khó khăn hơn do thiếu vaccine.

Những kẻ không có linh hồn, hèn nhát

Việt Linh

30-7-2021

Các sĩ quan cảnh sát bảo vệ điện Capitol là những người đã xả thân để chống đỡ và cố gắng ngăn chặn sự cuồng nộ từ những kẻ gây bạo loạn có thể gây tổn thương cho những nhà lập pháp trong Quốc hội, trong đó có các thành viên đảng Cộng hòa, với những khuôn mặt quen thuộc như Marjorie Taylor Green, Matt Gaetz, Josh Hawley, Mitt McConnell, Kevin McCarthy, Ted Cruz…

Nỗi lo: Tập Cận Bình đưa ra những cảnh báo gay gắt với kẻ thù trong đảng

Jamestown

Tác giả: Willy Wo-Lap Lam

Lê Minh Nguyên dịch

23-7-2021

Lời người dịch: Tập Cận Bình đang trong tình trạng thù bên trong và bao vây bên ngoài, rơi vào hoàn cảnh xấu của những chế độ độc tài là các phản ứng đều không thích hợp. Cứng lên thì leo thang vỡ đảng, mềm xuống thì bị coi là yếu kém. Mà yếu kém trong chế độ dân chủ thì không gây biến động chính trị vì có nhiệm kỳ, còn yếu kém trong chế độ độc tài thì rất dễ bị giựt chân ghế. Với việc phá bỏ định chế chuyển quyền sau khi ngồi hai nhiệm kỳ, Tập sẽ gặp sóng gió từ đây cho đến Đại hội thứ 20 vào mùa thu năm 2022.

‘Quyền Lực, Tội Phạm và Bạo Lực’, những nấc thang trở lại nắm quyền trong Đảng Cộng hòa vào năm 2022?

Việt Linh

28-7-2021

Hiện nay, các chuyên gia luật pháp đang lo ngại sự gia tăng tội phạm trên toàn quốc liên quan đến đại dịch Covid-19 có thể đóng vai trò khá quan trọng trong chính trị bầu cử, đặc biệt trong năm 2022 và 2023, nếu so với thập niên 1970.

Nói về ‘điểm cao 1509’ Hà Giang

Song Phan

27-7-2021

Trong stt “HÀ NỘI – BẮC KINH & VIỆC GỌI ĐÚNG TÊN CUỘC CHIẾN” mới đây nhân ngày TBLS, Huy Đức có nhắc đến việc Tàu+ sau khi rút quân khỏi các tỉnh phía biên giới phía Bắc trong cuộc chiến tranh xâm lược VN chớp nhoáng năm 1979 vẫn tiếp tục quấy phá liên tục trên quy mô nhỏ hơn cho đến năm 1989, và đặc biệt năm 1984 chúng đã dùng lực lượng lớn tấn công, chiếm giữ được 29 điểm dọc biên giới, trong đó có điểm cao 1509 ở Hà Giang. Hàng ngàn thanh niên VN đã hi sinh để cố lấy lại các vị trí bị mất.

Bí mật phơi bày: Putin hỗ trợ Trump với mục đích đánh gục nước Mỹ, không cần bom hạt nhân

Việt Linh

26-7-2021

Qua cuộc bầu cử Tổng thống năm 2016, nhiều cáo buộc đã được đưa ra về những mối liên hệ mờ ám giữa Trump, đám nha trảo trong ban tham mưu của Trump và người Nga, nhưng công chúng Mỹ vẫn chưa có được một lời giải đáp thỏa đáng bởi nỗ lực che đậy, đánh lạc hướng của Bộ Trưởng Tư Pháp dưới thời Trump, William Barr, với kết quả điều tra của công tố viên đặc biệt Robert Mueller.

Phải chăng tôi đã bị nhầm

Nguyễn Đình Cống

26-7-2021

Nhân ngày 27 tháng 7 (ngày Thương binh – Liệt sĩ) tôi nhận được khoản tiền trên hai triệu, là quà của các cấp chính quyền tặng gia đình liệt sĩ. Đó là khoản trích ra từ ngân sách, nghĩa là từ tiền đóng thuế của dân. Tôi biết ơn về sự quan tâm đó.

Lại ông Vũ Minh Khương – Việt Nam chả có gì mạnh khác người cả, thưa ông!

Jackhammer Nguyễn

26-7-2021

Ông Vũ Minh Khương nói với BBC Việt ngữ, nguyên văn như sau: “Về điểm mạnh, tôi thấy những người lãnh đạo đứng mũi chịu sào rất có lòng với dân, bản lĩnh, và ý thức học hỏi cao từ thực tế để ứng đáp ngày càng tốt hơn với biến động khắc nghiệt của tình thế”.

Sáu cuốn sách đấu tranh của Phạm Đoan Trang

Trịnh Bình An

25-7-2021

Phạm Đoan Trang bị bắt ngày 6/10/2020 sau khi đã bị khủng bố hàng loạt, kể cả từng bị đánh gẫy chân. Từ một nhà báo viết cho hơn mười tờ báo chính tại Việt Nam, Đoan Trang trở thành một nhà hoạt động chống cường quyền.

Góp ý với anh Chính

Mạc Văn Trang

24-7-2021

Từ hôm anh Phạm Minh Chính nhận chức Thủ tướng đến giờ, cố gắng thể hiện mình nhiều quá. Anh họp nhiều quá. Anh nói nhiều quá. Hô hào nhiều quá! Cái gì thái quá cũng bất cập.

Ôi, quan trí!

Phạm Đình Trọng

24-7-2021

Từ thế kỉ trước, bữa ăn sáng hàng ngày của nhiều gia đình người Việt đã là bánh mì. Gia đình phong lưu thì mỗi suất ăn sáng là vài lát bánh mì sandwich và đĩa trứng ốp la. Nhà cơ hàn có khi chỉ là cái bánh mì không.

Chuyện ra đi và kế vị của Tập Cận Bình còn mờ mịt*

Foreign Affairs

Tác giả: Jude Blanchette Richard McGregor

Dịch giả: Đỗ Kim Thêm

20-7-2021

Lễ diễn hành trước Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, tháng 10/2019. Nguồn: Thomas Peter / Reuters

Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt lớn trong hệ thống chính trị giữa Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19.

Cả hai đảng CSTQ và đảng CSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây.

Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của đảng CSVN.

Dịch bịnh là một thảm hoạ chung, không phải là giặc, giải pháp khẩn yếu là cần có thuốc phù hợp để điều trị và không cần tuyên truyền. Chống giặc Pháp và Mỹ khi xưa và chống dịch bịnh COVID-19 ngày nay là hai đối tượng khác nhau, cần phân biệt. Hiện nay, cả nước không có giặc, chỉ có bịnh. Dân miền Nam khi xưa không cần giải phóng khỏi ách kềm kẹp của Mỹ Ngụy, thì ngày nay cũng không cần có tinh thần giải phóng với chiến dịch Hồ Chí Minh trên không. Hô hào khẩu hiệu cho việc Bịt chặt kẽ hở không cho Covid-19 xuyên qua không phải là một giải pháp thông minh sáng tạo và không giúp được gì cho dân đang cần thuốc.

Qua việc giải quyết các vấn đề chính sách y tế do trận đại dịch phát sinh, đảng CSVN càng thể hiện rõ rệt các chuyện lạm quyền, hống hách, hành hạ sách nhiễu dân, sự bất công và bất bình đẳng.

May mắn cho chính quyền là dân chúng đang kiệt sức, lo chuyện sống chết cho cá nhân và gia đình, nên không còn ai lo chuyện đấu tranh chống chính quyền.

Nhưng cuối cùng, sự bất lực của chính quyền sẽ mang lại một hậu quả nghiêm trọng khác, đó là dân chúng không còn sức khoẻ để sản xuất và nền kinh tế sẽ không còn lành mạnh để tăng trưởng và phồn thịnh.

Có lẽ đến một thời điểm nào đó, nguồn cấp dưỡng của dân chúng cho Đảng sẽ không còn. Bằng một cách nào đó, dịch bịnh và biến đổi khí hậu sẽ giúp cho Nguyễn Phú Trọng ra đi nhanh hơn là đột tử. Giống như Trung Quốc, việc kế vị và sự lãnh đạo của đảng CSVN không còn là chuyện mờ mịt, mà phải được bàn đến công khai.

***

Sau gần chín năm nhậm chức, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thống trị hệ thống chính trị của đất nước mình. Tập kiểm soát tiến trình hoạch định chính sách trong nước, quân đội và ngoại giao quốc tế. Quyền lực vô đối của Tập trong Đảng Cộng sản Trung Quốc (đảng CSTQ) khiến không ai có thể đụng tới Tập giống như Joseph Stalin hay Mao Trạch Đông sau các cuộc thanh trừng tàn bạo được thực hiện trong hai thời kỳ Đại Khủng bố và Cách mạng Văn hóa.

Không có những đối thủ chính trị đáng tin cậy, nên bất kỳ quyết định nghỉ hưu nào cũng sẽ tuỳ theo thẩm quyền chuyên quyết và lịch trình của Tập. Việc huỷ bỏ các giới hạn nhiệm kỳ tổng thống năm 2018 cho phép Tập cai trị vô thời hạn, khi Tập chọn như vậy. Nếu Tập từ chức lãnh đạo chính thức, Tập có thể sẽ giữ quyền kiểm soát trên thực tế đối với đảng CSTQ và Quân đội Giải phóng Nhân dân. Tập càng chuyên trách lâu dài hơn, cấu trúc chính trị sẽ càng thay đổi cho phù hợp với nhân cách, các mục tiêu, các ý thích thất thường và mạng lưới trong giới thân cận của Tập hơn. Để bù lại, Tập trở nên quan trọng hơn đối với sự ổn định chính trị thường nhật của Trung Quốc khi Tập còn tại chức.

Trung Quốc phải trả một cái giá cho sự tích lũy quyền lực cá nhân này. Tập đã không chỉ định người kế nhiệm, nghi ngờ về tương lai của một hệ thống ngày càng phụ thuộc vào sự lãnh đạo của Tập. Chỉ có một số ít các quan chức cấp cao của đảng dường như có vài ý tưởng về các kế hoạch dài hạn của Tập, và cho đến nay, họ đã im lặng về việc Tập dự định còn lưu lại vị trí tột đỉnh này trong bao lâu. Liệu Tập sẽ nghỉ hưu tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, hay sẽ vĩnh viễn bám quyền? Nếu Tập đột tử khi tại chức, giống như Stalin vào năm 1953, liệu có sự chia rẽ trong đảng khi các đối thủ giành nhau để nắm quyền? Liệu các nhà quan sát từ bên ngoài thậm chí sẽ có thể nhận ra các dấu hiệu bất hoà?

Đặt những vấn đề này không phải là suy đoán vu vơ. Một ngày nào đó, một cách nào đó, Tập sẽ rời khỏi chính trường. Nhưng không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy khi nào và cách nào Tập sẽ ra đi – hoặc ai sẽ thay thế cho Tập khi Tập tạo điều kiện như vậy – Trung Quốc phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kế vị có thể xảy ra. Trong vài năm qua, Tập đã moi móc cặn kẻ các luật lệ mong manh của Trung Quốc xoay quanh việc chia sẻ và chuyển quyền. Khi đến thời điểm phải thay thế Tập, khi vấn đề này chắc chắn không thể tránh, tình trạng rối loạn ở Bắc Kinh có thể có các tác động gây bất ổn mà nó vượt qua khỏi biên giới của Trung Quốc.

Bi kịch chính trị tái diễn

Các việc chuyển quyền thường xuyên trong trật tự và an bình phần lớn được coi như là được bảo đảm trong các nền dân chủ hiện đại, nhưng các việc chuyển đổi gây nhiều xáo trộn là một nguồn gốc của xung đột và bất ổn trên toàn thế giới. Ngay cả các hệ thống dân chủ với các thủ tục pháp lý vững chắc và các công ước lâu đời quy định việc kế nhiệm cũng không thoát được các khó khăn với việc chuyển giao đầy bất ổn, như đã thấy trong nỗ lực gần đây của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc làm mất uy tín việc thắng cử của Tổng thống Joe Biden.

Ở nhiều nước, các hạn chế về mặt chính trị và pháp luật còn khiếm khuyết, cho phép những người đương nhiệm nắm quyền, thường là vô thời hạn. Nơi nào mà các tiến trình pháp lý vững chắc hơn, các nhà lãnh đạo có ý định tại chức, thì họ sẽ ngăn chận hoặc thậm chí còn bỏ tù các đối thủ chính trị. Mặc dù một số nhà độc tài thành công trong việc chống lại các mối đe dọa đối với quyền lực của họ, những nỗ lực để được cai trị suốt đời cũng có thể gây ra các cuộc khủng hoảng về kế vị, thách thức cho giới lãnh đạo chính thức hoặc thậm chí còn đảo chính.

Trung Quốc cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Học giả Bruce Dickson đã mô tả sự kế vị là “một bi kịch chính của nền chính trị Trung Quốc gần như kể từ khi thành hình Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949”. Trong thời kỳ Mao, các đấu tranh trong giới lãnh đạo diễn ra thường xuyên và khốc liệt, từ “Vụ Gao Gang” vào đầu những năm đầu tiên của thập niên 1950, người ta chứng kiến Mao đã gây ra xung đột giữa một số người mơ làm kế vị, rồi đến cái chết của Lâm Bưu, người được Mao chọn thừa kế và chết trong một vụ tai nạn máy bay đầy bí ẩn trong khi cố gắng đào thoát khỏi Trung Quốc vào năm 1971. Một người có tiềm năng kế vị khác là Lưu Thiếu Kỳ, ông đã bị Mao trù dập và Hồng Vệ Binh đánh đập trước khi chết trong lúc bị giam giữ vào năm 1969.

Cuối năm 1976, các thành viên của “Tứ Nhân Bang”, một nhóm các quan chức cấp cao đã giúp cho Cách mạng Văn hóa trở thành cực đoan, họ đã bị bắt chỉ vài tháng sau khi Mao chết. Người kế vị Mao được lựa chọn cẩn thận là Hoa Quốc Phong, Hoa ủng hộ các vụ bắt giữ, nhưng bản thân Hoa đã bị Đặng Tiểu Bình loại trừ trong một vài năm sau đó, người nắm quyền lãnh đạo vào cuối năm 1978. Sự bất ổn không hoàn toàn kết thúc với thời đại Mao. Hai nhà lãnh đạo được Đặng chọn để lãnh đạo đảng CSTQ vào thập niên 1980 là Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương, cả hai đều bị bãi nhiệm trong bối cảnh hỗn loạn chính trị khốc liệt và đấu đá trong giới lãnh đạo.

Tuy nhiên, mô hình đã thay đổi qua vài thập kỷ. Vào thời điểm mà Tập lên chức vào cuối năm 2012, dường như Bắc Kinh đã giải quyết vấn đề chuyển quyền theo một nhịp điệu bền vững, khả đoán và an hoà. Các học giả nổi tiếng của Trung Quốc đã còn đi xa đến mức khi cho là “chính sự kế vị đã trở thành một thể chế của Đảng”. Nhưng Tập đã bỏ đi những giả định đó khi sắp kết thúc nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình. Tại cuộc họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc vào mùa xuân năm 2018, Tập đã đạt được việc thông qua tu chỉnh hiến pháp để loại bỏ giới hạn thời gian cho nhiệm kỳ của mình.

Cũng quan trọng không kém, Tập đã không chọn một ứng viên để thay thế, và cả Tập và đảng CSTQ đều không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy việc chuyển đổi sắp xảy ra. Mặc dù một số phương tiện truyền thông do đảng kiểm soát đã tuyên bố rằng Tập không có ý định cai trị suốt đời, nhưng đáng chú ý là đã không có bất kỳ lời tuyên bố chính thức nào về tương lai chính trị của Tập.

Sự kết thúc của Tập

Tập cũng có thể bất chấp các kỳ vọng và quyết định trao quyền tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào cuối năm 2022. Nhưng nếu không có người kế nhiệm – một người nào đó đã tạo được uy tín và được đảng thử thách, kết quả này rất khó xảy ra. Thay vào đó, một số ứng viên có thể được thăng tiến thông qua việc đề đạt vào Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, đỉnh cao của quyền lực chính trị ở Trung Quốc. Những cá nhân này sau đó sẽ dành vài năm để chuyển qua các vai trò ngày càng cao để có được kinh nghiệm quản lý và tạo uy tín trong hệ thống. Tuy nhiên, ngay cả khi Tập chỉ định một hoặc nhiều người có tiềm năng kế nhiệm vào năm 2022 với mục tiêu là nghỉ hưu chính thức càng sớm càng tốt trong Đại hội Đảng sắp tới, điều đó có thể không có nghĩa là Tập kết thúc việc kiểm soát không chính thức.

Tập có thể tiếp tục hành sử quyền lực to tát trong bóng hậu trường, như cả hai Đặng và Giang Trạch Dân đã làm sau khi nhiệm kỳ lãnh đạo của họ kết thúc. Xu hướng này ở Trung Quốc phù hợp với một khuôn mẩu lịch sử rộng lớn hơn: rất hiếm khi các nhà cai trị toàn quyền thoái vị, và họ thường giữ ảnh hưởng nếu họ làm như vậy. Hiện nay, sự thống trị của Tập không cho các chính phủ nước ngoài có cơ hội xây dựng mối quan hệ với những người có tiềm năng kế vị. Và nếu Tập không nói rõ về chọn lựa ưu tiên của mình vào năm 2022, sự trì trệ có thể sẽ đảm bảo là bất kỳ ai đủ điều kiện để trở thành nhà lãnh đạo tiếp nối của Trung Quốc hiện đang còn quá non trẻ để nằm trong tầm ngắm của các nhà quan sát từ bên ngoài.

Mặc dù việc củng cố quyền kiểm soát của Tập gây nhiều ấn tượng, ngay cả những nhà lãnh đạo mạnh nhất dựa vào sự hỗ trợ của một liên minh các tác nhân và lợi ích. Sự hỗ trợ đó là có điều kiện và có thể bị xói mòn khi các tình hình quốc nội và quốc tế thay đổi. Những người ngoại cuộc, không ai biết chính xác về cuộc thương thảo giữa Tập và các thành viên của giới lãnh đạo trong chính trị, kinh tế và quân sự. Nhưng có rất ít nghi ngờ về sự suy thoái kinh tế nghiêm trọng hay các việc sai lầm trong các cuộc khủng hoảng về chính sách đối ngoại tái diễn sẽ khiến công việc quân bình quyền lợi đang cạnh tranh của Tập trở nên khó khăn hơn và sự kiểm soát trở nên căng thẳng hơn. Mỗi liên minh đều có một điểm đột phá. Tất nhiên, điều này là lý do tại sao các nhà lãnh đạo phản ứng với các cuộc âm mưu đảo chính rất nghiêm túc; họ muốn răn đe những kẻ muốn thách thức. Như Tổng thống Gambia Yahya Jammeh đã cảnh báo sau một nỗ lực đảo chính thất bại vào năm 2014: “Bất cứ ai có kế hoạch tấn công đất nước này, hãy sẵn sàng, bởi vì bạn sẽ chết.”

Việc lật đổ một nhà lãnh đạo đương nhiệm không dễ thành công, đặc biệt là một nhà lãnh đạo có kẹp sắt trong một nhà nước độc đảng theo leninist. Một nhà lãnh đạo một cuộc đảo chính đầy tham vọng phải đối mặt với những trở ngại đầy sợ hãi, bắt đầu là với nhu cầu kết hợp hỗ trợ của các thành viên chủ chốt trong bộ máy quan chức thuộc quân sự-an ninh mà không cảnh báo người đương nhiệm và bộ máy an ninh quanh họ. Đứng trước các khả năng công nghệ của các việc bảo mật cho đảng CSTQ mà Tập kiểm soát, một nỗ lực như vậy có nguy cơ bị phát hiện và sự xé rào của những kẻ dự mưu lúc đầu có thể xảy ra khi họ thay đổi ý định. Đúng là Tập có vô số kẻ thù trong đảng. Cũng đúng như vậy khi các rào cản để tổ chức chống lại Tập gần như không thể vượt qua. Không có một cuộc khủng hoảng có hệ thống, cơ hội cho các đối thủ của Tập tiến hành một cuộc đảo chính là quá nhỏ.

Nhưng việc Tập đột tử hoặc mất khả năng sẽ thu ngắn sự cai trị của Tập, bất kể là Tập có ý định chấm dứt khi nào. Tập đang 68 tuổi, có tiền sử hút thuốc, thừa cân, làm một công việc đầy căng thẳng, và theo truyền thông nhà nước, “tìm thấy niềm vui trong khi kiệt sức”. Mặc dù không có dấu hiệu rõ rệt nào cho thấy Tập đang gặp phải tình trạng kém sức khỏe, nhưng Tập vẫn tử vong. Và hiện nay, Tập đã huỷ bỏ các chuẩn mực kế vị của Trung Quốc, sự vắng mặt của Tập sẽ tạo ra một khoảng trống quyền lực và có thể kích hoạt cuộc đấu đá ở cấp cao nhất của đảng CSTQ. Các thành viên trong liên minh của Tập có thể chia thành các nhóm đối lập, mỗi nhóm ủng hộ người kế nhiệm mà mình đã chọn riêng. Những người đã bị thanh trừng hoặc bị trủ dập dưới thời Tập, họ có thể cố gắng tận dụng cơ hội hiếm hoi để giành quyền. Ngay cả khi Tập không chết nhưng bị đột quỵ, đau tim hoặc một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khác, Trung Quốc sẽ bước vào tình trạng lấp lửng chính trị. Những người ủng hộ chế độ và những người chống sẽ buộc phải tranh giành để tạo ra các liên minh mới để phòng ngừa cả sự phục hồi và đáo hạn của Tập, với những hậu quả khó lường cho chính sách đối nội và đối ngoại.

Dĩ nhiên, có thể có những kịch bản xảy ra. Thứ nhất, Tập có thể chọn việc nghỉ hưu vào năm 2035, điểm giữa cho lễ kỷ niệm một trăm năm của đảng CSTQ và kỷ niệm ngày thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 2049. Nhưng bất kể cách nào và khi nào Tập ra đi, việc thiếu một kế hoạch rõ ràng gây nên những vấn đề không thể tránh khỏi về khả năng chuyển quyền của đảng trong một cách yêm thắm và có thể dự đoán được. Trong những thập kỷ sau cái chết của Mao năm 1976, hệ thống chính trị của đất nước dường như ổn định đều đặn, bất chấp đôi lúc có tình trạng hỗn loạn trên thượng tầng. Tuy nhiên, ngày nay, tương lai chính trị của Trung Quốc che giấu tình trạng bất trắc. Vấn đề kế vị không phải là vấn đề mà các quan chức Trung Quốc thảo luận trước công chúng, nhưng họ cũng không thể bỏ qua. Sớm muộn gì thì đó một vấn đề sẽ cần có một giải pháp.

***

Jude Blanchette, Khoa trưởng về Nghiên cứu Trung Quốc tại Center for Strategic and International Studies và là tác giả sách China’s New Red Guards: The Return of Radicalism and the Rebirth of Mao Zedong.

Richard McGregor, Chuyên gia cấp cao tại Lowy Institute và là tác giả sách Xi Jinping: The Backlash

Cả hai là tác giả sách After Xi: Future Scenarios for Leadership Succession in Post-Xi Jinping Era, một báo cáo được Center for Strategic and International Studies and the Lowy Institute ấn hành vào tháng 4 năm 2021. Bài viết được trích ra và tu chỉnh lại từ tác phẩm này.

*Tựa đề bản dịch là của người dịch

______

Bài liên quan: Lễ kỷ niệm 100 năm có thể là sự kiện trọng thể cuối cùngLễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng Sản Trung QuốcCải cách chính trị và mở cửa