Điểm báo quốc tế, bàn về các biến động ở Kazakhstan

Đỗ Kim Thêm, tuyển dịch

14-1-2022

Quân đội Nga, đóng quân gần biên giới với Ukraine, đang trên đường tới Kazakhstan, như ảnh vệ tinh cho thấy. Nguồn: IMAGO/SVA

Vinfast đang tìm địa điểm xây dựng nhà máy ở Đức

Hiếu Bá Linh, tổng hợp

13-1-2022

Tổng Giám đốc Vinfast toàn cầu Lê Thị Thu Thủy. Nguồn: Auto Motor Sport

Theo kế hoạch, một nhà máy của Vinfast tại Mỹ sẽ bắt đầu sản xuất xe hơi điện vào năm 2024. Nhà máy Vinfast ở Đức được lên kế hoạch sẽ bắt đầu sản xuất từ năm 2025. Tính đến nay Phạm Nhật Vượng đã đầu tư 5,4 tỷ đô la Mỹ vào VinFast.

Bài phát biểu của Bộ trưởng Tư pháp Merrick Garland nhân kỷ niệm một năm vụ tấn công điện Capitol

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ

Trúc Lam, chuyển ngữ

5-1-2022

Bộ trưởng Tư Pháp Merrick Garland. Photo Courtesy

Chào các bạn. Rất vui khi được gặp một số bạn ở đây tại Great Hall và có thể kết nối với tất cả các bạn qua mạng hôm nay.

Myanmar, Daw Aung Suu Kyi và cuộc cách mạng: Những năm cầm quyền và cuộc đảo chính (Phần cuối)

NachDenkSeiten

Tác giả: Marco Wenzel 

Vũ Ngọc Chi, chuyển ngữ

5-1-2022

Tiếp theo phần 1: Những năm đầu tiênphần 2: Quản thúc tại gia

Các cuộc bầu cử Quốc hội được tổ chức vào tháng 11 năm 2015, trong đó Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) cũng tham gia. NLD ghi nhận có một chiến thắng long trời lở đất và từ tháng 2 năm 2016 đã đưa Htin Kyaw, lên làm Tổng thống, một chức vụ mà theo hiến pháp, bà Suu Kyi không thể nắm giữ. Bà Suu Kyi trở thành ngoại trưởng kiêm ủy viên hội đồng nhà nước và là người đứng đầu chính phủ trên thực tế trong một chính phủ mà theo hiến pháp, quân đội nắm 25% số ghế trong quốc hội và ba bộ nội vụ, quốc phòng và biên giới.

Myanmar, Daw Aung Suu Kyi và cuộc cách mạng: Quản thúc tại gia (Phần 2)

NachDenkSeiten

Tác giả: Marco Wenzel

Vũ Ngọc Chi, chuyển ngữ

3-1-2022

Tiếp theo Phần 1

Sau Cách mạng Văn hóa và cái chết của Mao Trạch Đông, sau một nhiệm kỳ ngắn ngủi của Hoa Quốc Phong, Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền lãnh đạo Đảng CSTQ. Theo lý thuyết của Đặng, ông ta không quan trọng mèo trắng hay đen, cái chính là nó bắt được chuột, ý thức hệ cộng sản đã lùi bước để ủng hộ chính sách kinh tế thực dụng. Đặng muốn “trước hết để một số ít làm giàu” và tăng cường sự chủ động của tư nhân trong nền kinh tế bằng cách cho phép tư nhân sở hữu tư liệu sản xuất.

Đầu thập niên 1980, giới lãnh đạo Trung Quốc đã thiết lập các liên hệ chính thức với chính quyền ở Miến Điện. Đồng thời, Bắc Kinh cắt các khoản viện trợ trực tiếp cho CPB (Đảng Cộng sản Miến Điện). CPB, hoạt động ngầm từ năm 1949 và chống lại chính quyền trung ương, đã nhận được sự hỗ trợ về tư tưởng, trang thiết bị và vũ khí từ Đảng CSTQ cho đến cuối thập niên 1970. Khoảng một phần tư doanh thu của CPB đến trực tiếp từ Trung Quốc và một nửa tổng doanh thu của nó đến từ thuế quan mà họ thu được từ thương mại biên giới đen với Trung Quốc. Khoản thu nhập này giờ đã bị mất do chính Trung Quốc hiện đã mở cửa khẩu chính thức với Miến Điện và tự đánh thuế. CPB đột nhiên phải tự lực cánh sinh.

Khoảng 80% đồn điền trồng cây thuốc phiện ở đông bắc Miến Điện nằm trong các khu vực do CPB kiểm soát. Cho đến nay, CPB luôn có xu hướng ngăn chặn việc trồng cây thuốc phiện và hỗ trợ việc trồng ngũ cốc thay thế, giờ đây đã tự mình tham gia buôn bán thuốc phiện, một cách phi chính thống để kiếm tiền cho một đảng cộng sản. Giờ đây, họ đòi 20% số thuốc phiện thu hoạch được từ nông dân và cũng đánh thuế việc buôn bán thuốc phiện tại các chợ trong khu vực họ kiểm soát và việc bán thuốc phiện ra bên ngoài. Chẳng bao lâu, hàng tấn thuốc phiện đã chất thành đống trong các kho chứa CPB. Từ đó, nó được đưa, ban đầu chủ yếu là trong các đoàn lữ hành qua địa hình không thể vượt qua, đến các phòng thí nghiệm heroin ở Tam Giác Vàng nằm về phía nam và bán cho họ. Các đoàn lữ hành thường có hàng chục con vật và được canh gác cẩn mật.

Các phòng thí nghiệm heroin lại được điều hành bởi những ông trùm ma túy địa phương, những người đã kinh doanh lâu năm ở Tam Giác Vàng và những người đã đưa các nhà hóa học nước ngoài đến để sản xuất heroin. Heroin từ Tam Giác Vàng được những người nghiện coi là đặc biệt tinh khiết và chất lượng cao. Công đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất heroin IV đặc biệt khắt khe và nếu thực hiện không đúng cách, toàn bộ phòng thí nghiệm sẽ bị nổ tung. Không phải công việc cho các nhà hóa học nghiệp dư.

Tam Giác Vàng. Nguồn: Chiang Rai Times| UNODC

Để đơn giản hóa việc vận chuyển gian khổ và nguy hiểm, CPB sớm cho phép các ông trùm ma túy điều hành các phòng thí nghiệm riêng trong khu vực của họ và đòi “tiền bảo vệ” cho việc này. Vì cần khoảng 10 kg thuốc phiện để sản xuất 1 kg heroin, trọng lượng của hàng hóa phải vận chuyển đã giảm xuống. Kinh doanh phát triển mạnh ở biên giới với Trung Quốc, nơi CPB đặt trụ sở chính. Những ngôi làng nhỏ trước đây đã trở thành những thành phố cỡ trung bình với các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng của riêng họ. Có những sòng bạc và nhà thổ khổng lồ ở những thành phố này. Từ đó, đạo đức của các cấp lãnh đạo của CPB trở nên xấu đi, và thay vì theo đuổi những ý tưởng của Mao Trạch Đông, họ chuyển sang làm kinh doanh mờ ám. Năm 1989, những người lính cấp dưới của đảng đã nổi loạn và CPB chia thành bốn nhóm nhỏ, nhanh chóng được các dân tộc trong khu vực tiếp thu. Ban lãnh đạo đến Trung Quốc, nơi Đảng CSTQ cho họ lưu vong và một khoản tiền trợ cấp nhỏ với điều kiện họ ngừng tham gia chính trị.

Tuy nhiên, việc trồng và buôn bán thuốc phiện vẫn tiếp tục không suy giảm, và các băng đảng xã hội đen địa phương hiện đã hoàn toàn tiếp quản công việc kinh doanh này. Ngoài ra, những người cộng sản còn để lại những kho vũ khí, đạn dược và xe cộ đủ loại mà họ đã nhận được từ Trung Cộng trong thời gian qua. Các tổ chức xã hội đen Trung Quốc đã tiếp nhận những gì còn lại của CPB chỉ trong vài tháng và trở thành tổ chức ma túy có vũ trang nhất trên thế giới. Chính quyền quân sự hiện đã ký kết các thỏa thuận với những lãnh chúa này, hứa cho phép họ được tự do hoạt động và cho phép họ sử dụng các đường phố của Miến Điện để vận chuyển ma túy nếu họ kiềm chế được phiến quân.

Bằng cách này, chế độ độc tài quân sự ở Rangoon đã loại bỏ các đối thủ của mình ở phía đông bắc, những vùng lãnh thổ mà họ chưa từng kiểm soát, nhưng từ đó họ liên tục bị tấn công quân sự. Và sau khi phe đối lập năm 1988 ở Rangoon bị sát hại hoặc phải ngồi tù, NLD suy yếu và Suu Kyi bị quản thúc tại gia, chính quyền có thể củng cố quyền cai trị của mình đối với miền nam Miến Điện, đồng bằng Irrawaddy và khu vực miền trung và theo đuổi công việc kinh doanh của riêng mình mà họ kiểm soát thông qua các công ty MEHL và MEC của họ. Và từ trước tới ngay cả bây giờ không phải là ít. Hoạt động kinh doanh của quân đội bao gồm khai thác mỏ, công trình dân dụng, công ty vận tải, nhà máy bia, nhà máy sản xuất thuốc lá, ngân hàng riêng, hãng tàu riêng, ngành du lịch, v.v… Không có nhánh kinh tế nào mà quân đội không tham gia thông qua các công ty của chính họ, và không có nhà đầu tư nào từ nước ngoài có thể kinh doanh qua mặt chính quyền.

Hiến pháp mới và lộ trình tiến tới dân chủ

Sau cuộc cách mạng 88, chế độ ở Miến Điện thường xuyên chịu áp lực từ phương Tây để thực hiện các cải cách dân chủ như một điều kiện tiên quyết cho các mối quan hệ thương mại và kinh tế cũng như sự công nhận về mặt chính trị. Chế độ mà Trung Quốc và Nga vẫn là “những người bạn” duy nhất, không muốn giao phó quá nhiều cho một mình Trung Quốc và do đó trở nên dễ bị tống tiền. Chế độ quyết định tạo cho mình một diện mạo dân chủ.

Vào ngày 9 tháng 1 năm 1993, một đại hội quốc gia đã được triệu tập để vạch ra những nét chính của một hiến pháp mới. Ủy ban triệu tập Công ước Quốc gia chủ yếu bao gồm các sĩ quan quân đội và các quan chức chính phủ được chọn lọc kỹ lưỡng. NLD đã bị khai trừ khỏi Quốc hội vào năm 1995. Vào tháng 5 năm 1996, chính quyền bắt giữ hơn 500 nhà hoạt động, chính trị gia và những người ủng hộ NLD. Sau đó, đại hội quốc gia bị đình chỉ tạm thời. Aung Suu Kyi được trả tự do và bị cầm tù trở lại nhiều lần trong 21 năm, từ năm 1989 đến 2010. Bà ấy không bao giờ có thể lãnh đạo Đảng một cách bình thường vào thời điểm đó. Năm 1997, Miến Điện trở thành thành viên của ASEAN, chỉ để được quốc tế công nhận. Myanmar chưa bao giờ có đóng góp cho ASEAN và luôn là vấn đề cho khối này lo lắng.

Năm 2003, chính quyền, vốn ngày càng bị cô lập trên bình diện quốc tế, đã đưa ra “lộ trình bảy bước tiến tới dân chủ”. Đại hội toàn quốc lại được triệu tập, nhưng nhiều lần bị đình chỉ. Một hiến pháp cuối cùng cũng nên được soạn thảo, sau đó, “ngay khi luật pháp và trật tự được khôi phục”, các cuộc bầu cử sẽ được tổ chức và trao quyền cho kẻ chiến thắng, một thông báo đầy gian xảo và mưu mẹo, bởi vì hiến pháp được viết theo cách để bảo đảm quyền tối cao của Quân đội, bất kể ai thắng cử.

Vào tháng 11 năm 2005, chính quyền bắt đầu chuyển trụ sở đến thủ đô mới, Naypyidaw. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 11 năm 2005, Myanmar được yêu cầu đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa và trả tự do cho tất cả các tù nhân chính trị.

Cuộc cách mạng nghệ tây và cơn bão Nargis

Vào ngày 15 tháng 8 năm 2007, chính quyền cắt giảm trợ cấp nhiên liệu trong nước, khiến giá cả tăng gấp 5 lần. Từ tháng 9, đã có các cuộc biểu tình, ban đầu là chống lại việc tăng giá. Các cuộc biểu tình sớm hướng tới chống lại chế độ như vậy. Các cuộc biểu tình lần này do các nhà sư Phật giáo lãnh đạo, do đó có tên là Cách mạng nghệ tây.

Cuối tháng 9, chế độ bắt đầu đàn áp những người biểu tình. Quân đội ập vào các tu viện và bắt giữ các nhà sư. Có hàng trăm vụ bắt giữ và tùy thuộc vào thông tin, có tới 200 người chết. Các nhà lãnh đạo dân sự đối lập cũng bị bắt. Internet đã bị cắt. Vào ngày 29 tháng 9, cuộc cách mạng bị dập tắt. Bà Suu Kyi bị quản thúc tại gia trong suốt thời gian đó, và các nhà lãnh đạo NLD hầu hết đã bị bắt trước đó. Vào cuối năm 2007, một ủy ban mới được thành lập để soạn thảo hiến pháp mới, đã bắt đầu công việc của mình. Một cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp sẽ được tổ chức vào tháng 5 năm 2008 và cuộc bầu cử cuối cùng sẽ diễn ra vào năm 2010.

Các nhà sư diễu hành qua Rangoon trong cuộc nổi dậy năm 2007. Nguồn: burmacampaign.org.uk

Ngày 2 tháng 5 năm 2008, xoáy thuận Nargis, một xoáy thuận nhiệt đới, đã đổ vào Myanmar. Tình trạng khẩn cấp được ban bố tại 5 tỉnh với tổng số 24 triệu dân. Toàn bộ đồng bằng Irrawaddy, bao gồm Rangoon, bị ảnh hưởng, toàn bộ khu vực bị ngập lụt, hàng chục ngàn người chết và hàng trăm ngàn người vô gia cư bị tàn phá nhà cửa. Khu vực này đã được tuyên bố là khu vực thiên tai. Thiếu lương thực. Tuy nhiên, chế độ không cho phép bất kỳ người giúp đỡ hoặc cứu trợ từ nước ngoài nào vào nước.

Trẻ em và người lớn ở Miến Điện giơ tay xin thức ăn trợ cấp. Nguồn: Getty Images

Thay vì hoãn cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp ngày 10 tháng 5, chính quyền để người dân bỏ phiếu trong bối cảnh hỗn loạn sau Nargis. Bất kỳ hành động nào để thất bại cuộc trưng cầu dân ý có thể bị phạt tù lên đến ba năm hoặc phạt tiền nặng. Chế độ kêu gọi trên các phương tiện truyền thông toàn quốc hãy đồng ý với hiến pháp. Với tỷ lệ cử tri đi bầu hơn 99%, hiến pháp này sau đó đã được thông qua với 92,4% số phiếu đồng ý. Hầu như không ai trong khu vực bầu cử có điều kiện đọc tài liệu về hiến pháp này. Tuy nhiên, nếu không đồng ý với hiến pháp, sẽ không có bầu cử, người dân bị đe dọa như vậy, một cơ quan truyền thông cũng được sử dụng ở Thái Lan để thực thi một hiến pháp phi dân chủ do quân đội viết ra.

Theo hiến pháp, quân đội Miến Điện được dành 25% số ghế trong quốc hội cho các ứng cử viên do tổng chỉ huy quân đội chỉ định. Một sửa đổi hiến pháp chỉ có thể được thông qua với 3/4 đa số, vì vậy quân đội luôn có quyền phủ quyết trong quốc hội khi cần sửa đổi hiến pháp. Ngoài ra, các chức vụ của Bộ trưởng Nội vụ, Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Biên phòng tự động thuộc về các thành viên của quân đội. Bằng cách này, quân đội bảo đảm quyền kiểm soát đối với các bộ quan trọng nhất và sự quản lý của nhà nước, bất kể ai là người chiến thắng trong các cuộc bầu cử. Bất chấp mọi lời hứa cải cách, chính quyền quân đội Miến Điện không bao giờ có ý định từ bỏ quyền kiểm soát đất nước.

Là nhân vật có sức lôi cuốn nhất trong phong trào dân chủ, bà Aung Suu Kyi ngay từ đầu đã là một cái gai trước mắt đối với phe quân đội. Để ngăn việc bà, là người đã kết hôn với một người Anh và có hai con trai với ông (chồng bà mất năm 1999), có thể trở thành Tổng thống, hiến pháp quy định rằng không ai có thành viên gia đình nước ngoài được giữ chức vụ này. Do đó, sau chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2015, NLD đã tạo ra chức vụ Ủy viên Quốc vụ đặc biệt cho bà. Tại cơ quan này, sau đó bà vẫn trở thành người đứng đầu chính phủ trên thực tế.

Lãnh đạo đảng Dân chủ Aung San Suu Kyi chào đón hàng ngàn người ủng hộ qua hàng rào ngôi nhà của bà khi bà được trả tự do ở Yangon, Miến Điện. Nguồn: EPA

Trong điều kiện này, các cuộc bầu cử đầu tiên kể từ năm 1990 đã diễn ra vào năm 2010. NLD tẩy chay các cuộc bầu cử và bà Suu Kyi vẫn bị quản thúc tại gia. Lệnh quản thúc tại gia chỉ được dỡ bỏ vào tháng 11 năm 2010. Trong các cuộc bầu cử phụ hồi tháng 4 năm 2012, bà Suu Kyi đã tranh cử một ghế trong quốc hội lần đầu tiên.

Phản ứng với những điều mà nước ngoài coi là một quá trình cải cách dân chủ, Nhật Bản và EU đã nối lại viện trợ phát triển và đình chỉ các lệnh trừng phạt của họ, và Ngân hàng Thế giới đã cấp cho Miến Điện một khoản vay viện trợ. Mỹ cũng hủy bỏ các lệnh trừng phạt của mình. Mọi người đều nhiệt tình và cuối cùng đã nhìn thấy Myanmar trên con đường tiến tới dân chủ. Chuyện này quá đẹp, bạn chỉ muốn tin mà cố tình bỏ qua rằng dù muốn vặn vẹo thế nào đi nữa thì quốc hội Myanmar cũng chỉ là quốc hội trên hình thức và quyền lực vẫn thuộc về quân đội, chỉ bị che đậy một cách đáng xấu hổ dưới áo choàng chế độ dân chủ. Vẻ mặt xấu xí thật sự của quân đội đã thể hiện lại với khuôn mặt tàn nhẫn của nó chưa đầy mười năm sau đó, sẽ được nói nhiều hơn trong phần thứ ba.

Suy ngẫm về nhân cách của Daw Aung Suu Kyi và tương lai của Myanmar

Ngay từ đầu, chính sách NLD dựa trên các nguyên tắc bất bạo động như Mahatma Gandhi đã thực hiện ở Ấn Độ. Suu Kyi là một người có phong cách lôi cuốn với sức hút mạnh mẽ và biết cách truyền cảm hứng cho mọi người. Nhưng bà không phải là một nhà lý luận chính trị như Lenin, Mao, Fidel Castro hay Hồ Chí Minh, những người có tư tưởng đã chín mùi, cũng không phải là một nhà cách mạng có lộ trình thay đổi hệ thống ở Miến Điện. Bà ấy chưa bao giờ giải quyết những ý tưởng về tự do và dân chủ của mình về mặt lý thuyết và cũng chưa bao giờ chỉ ra những ý tưởng của bà nên được thực hiện như thế nào. Nó luôn mơ hồ, nhưng mọi thứ nên luôn được thực hiện thông qua phản kháng bất bạo động. Và vì vậy về cơ bản nó chỉ là một giấc mơ mà bà muốn biến thành hiện thực. Theo nghĩa này, bà ấy thậm chí còn phi chính trị hơn Martin Luther King. Đối với họ, dân chủ nên được thực hiện thông qua hòa giải và đối thoại dân tộc, nhưng Tatmadaw rõ ràng không quan tâm đến việc đối thoại với bà ấy.

Bà Suu Kyi luôn mong muốn một thế giới không có bạo lực và từ chối đáp trả bạo lực bằng bạo lực đối lại. Nhưng những ý tưởng theo chủ nghĩa hòa bình đều đẹp và tốt, và khi đối mặt với một đối thủ tàn nhẫn như Tatmadaw được trang bị tận răng, chúng đều vô hiệu. Tatmadaw tự coi mình là tầng lớp ưu tú của xã hội Miến Điện, nếu không có, người Miến Điện sẽ bị diệt vong, và ít nhất những người lính bình thường, những người sống trong một thế giới song song được che chắn khỏi phần còn lại của xã hội, tin vào điều đó. Họ được truyền bá kỹ lưỡng và họ tin rằng họ đang bảo vệ hệ thống vì lợi ích của cả đất nước. Những thuyết phục tốt đều không có hiệu quả, Tatmadaw đánh đập và giết những người trong mắt họ chỉ là những kẻ thù của Miến Điện, những kẻ muốn hủy diệt đất nước. Và họ đang làm tốt cho Miến Điện trong quá trình này.

Suu Kyi luôn sẵn sàng thỏa hiệp, ngay cả sau nhiều năm bị quản thúc tại gia, bà không có ác cảm với quân đội và nói rằng bà luôn được đối xử tốt. Khi được hỏi về thái độ của mình đối với các vị tướng, bà ấy thậm chí còn nói rằng, họ “thật sự khá tốt”. Ngay sau khi đàn áp các cuộc biểu tình vào tháng 9 năm 1988 và cuộc tắm máu tiếp theo bởi Tatmadaw, có những hành động trả thù của người dân đối với những kẻ được cho là thủ phạm. Một số trong nhóm này đã bị người dân địa phương bắt và giết ngay tại chỗ. Sau đó, khi Suu Kyi biết tin dân chúng bắt giữ các lực lượng đàn áp, bà thường xuyên cử người của mình, thường cũng là các nhà sư, đến đó để cứu sống những người Tatmadaw bị bắt. Chính quyền đã cảm ơn bà ấy ngay sau đó bằng việc bắt giữ bà ấy và quản thúc tại gia. Một chút về chủ nghĩa hòa bình và bất bạo động, người đọc nên tự suy nghĩ riêng cho mình.

Suu Kyi là một Phật tử rất sùng đạo. Bà ấy dậy sớm vào buổi sáng, thiền định và đã đặt ra một kỷ luật nghiêm ngặt cho bản thân khi nói đến thời khóa biểu hàng ngày của bà. Bà là một phụ nữ chăm chỉ với những tính cách hơi thần bí. Quyền lãnh đạo của NLD rơi vào tay bà Suu Kyi vì không ai khác có sức hút mạnh mẽ tương tự và vì bà là con gái của cha bà, anh hùng dân tộc Aung San, vẫn là một thần tượng đối với tất cả người dân Miến Điện. NLD luôn là một phong trào hơn là một đảng. Phần lớn được phát triển một cách tự phát hơn là được lên kế hoạch và chuẩn bị về mặt tư tưởng.

Ngay cả khi bị quản thúc tại gia và che chắn trước công chúng, Suu Kyi vẫn là một biểu tượng cho những người theo bà. Bà là một phụ nữ trẻ dũng cảm, dám thách thức chế độ độc tài quân sự. Dũng cảm Suu Kyi luôn có, bạn phải công nhận bà ấy điều đó. Hình ảnh đã lan truyền khắp thế giới khi bà dũng cảm bước tới gần những người lính đang chĩa súng vào bà. Ngoài việc bất bạo động, lòng dũng cảm và lòng tin tưởng là một trong những chủ đề trọng tâm trong cách giảng dạy của bà, mà bà truyền lại cho những người theo mình. Một trong những cuốn sách của bà có tựa đề “Thoát khỏi sợ hãi”. Người phụ nữ trẻ trung, hấp dẫn và can đảm này là hiện thân của một câu chuyện khơi dậy lòng nhiệt thành không chỉ ở Miến Điện mà trên toàn thế giới. Ngoài giải Nobel Hòa bình, Suu Kyi còn nhận được vô số giải thưởng lớn nhỏ khác, từ các tổ chức công đoàn, tổ chức phi chính phủ đến các trường đại học, những giải thưởng này đã trao cho bà bằng tiến sĩ danh dự. Đó là câu chuyện của David đấu với Goliath, chỉ có Goliath là chưa bị đánh bại trong câu chuyện này. Và cũng như thế giới hướng về Aung Suu Kyi một cách nhiệt tình vì bà thể hiện một câu chuyện mà thế giới rất thích, thì cộng đồng thế giới cũng quay lưng lại với bà một cách đột ngột khi người ta tin rằng bà Suu Kyi không phản đối kịch liệt việc đàn áp người Rohingya và rằng bà không còn tương ứng với lý tưởng mà chính họ đã gán cho Suu Kyi.

Tuy nhiên, Suu Kyi cũng là một người thuộc dân tộc Bamar và vấn đề hòa nhập dân tộc thiểu số chưa bao giờ là một vấn đề gần gũi với trái tim bà. Đối với bà, Myanmar được coi là một quốc gia, các dân tộc thiểu số nên phục tùng lợi ích của quốc gia, nhưng quốc gia đó sẽ như thế nào, đất nước tương lai sẽ được xây dựng dựa trên những tầng lớp nào, liệu nó nên trở thành một Myanmar tư bản chủ nghĩa hay một nước xã hội chủ nghĩa. hoặc một cái gì đó ở giữa, “Con đường thứ ba”, chẳng hạn, luôn là một bí ẩn. Câu hỏi này đến câu hỏi khác, một chương trình đảng sẽ phải làm rõ điều đó. Và điều này giải thích lập trường của bà ấy về câu hỏi Rohingya, một vấn đề mà bà ấy làm mất uy tín của bản thân trên trường quốc tế, nhưng lại đại diện cho một quan điểm khá phổ biến ở Myanmar, ngoại trừ những người bị ảnh hưởng.

Một gia đình Rohingya lội nước qua biên giới từ Myanmar sang Bangladesh. © UNHCR/Roger Arnold

Sau khi NLD lãnh đạo chính phủ vào năm 2016, người ta nhanh chóng thấy rõ rằng các nhà lãnh đạo của nó có cùng quan điểm với những người tiền nhiệm của họ khi đề cập đến các vấn đề liên quan đến người dân bản địa Myanmar. Hòa bình và thịnh vượng cho tất cả mọi người chỉ có thể đạt được ở Myanmar nếu quyền của các dân tộc bản địa đã cư trú ở đó trong nhiều thế kỷ và những người không thể bị cai trị ngay cả bởi quyền lực thuộc địa Anh thời đó và phần lớn vẫn giữ được quyền tự trị của họ, cũng nên được ghi trong hiến pháp liên bang mới. Các nhóm bản địa thường hầu như không có bất kỳ giấy chứng nhận quyền sở hữu nào cho đất đai của họ; các thửa đất đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Họ cũng có các nhà lãnh đạo, chính phủ, chính quyền và quân đội của riêng họ.

Khi biên giới quốc gia được vạch ra, bổng dưng chỉ một ngày sau, chúng thuộc về Miến Điện, nhưng chúng không có mối liên hệ nào với chính quyền trung ương của Bamar và hầu như vẫn chưa có được điều đó cho đến ngày nay. Cũng không thể chấp nhận được việc một chính phủ do Bamar lãnh đạo, nhưng cho đến nay, quy định mà không có sự tham vấn, phải tuân theo luật nào, sống như thế nào, phải nộp thuế cho ai, nói ngôn ngữ nào và hơn thế nữa, ai sở hữu đất mà họ đã sống qua nhiều thế hệ. Việc công nhận các quyền về đất đai theo tập quán của người bản địa phải trở thành một phần không thể thiếu của một nước cộng hòa liên bang mới, chưa được thành lập của Myanmar mà không có Tatmadaw.

Chính phủ mới, trên thực tế giống như chính phủ của đảng đối lập, đang nỗ lực hướng tới một nước cộng hòa liên bang sau khi nội chiến kết thúc, đã nhận ra điều này và bắt đầu các cuộc đàm phán với những người thiểu số để giải quyết vấn đề. Bởi vì sự hỗ trợ của các nhóm dân tộc thiểu số và quân đội của họ để lật đổ chính quyền quân sự hiện tại cũng phụ thuộc vào đó. Chỉ khi các nhóm dân tộc bị loại trừ trước đây cảm thấy rằng, cuộc sống của họ sẽ là một cuộc sống tốt hơn trong một quốc gia tương lai, họ mới sẵn sàng đưa binh lính của mình phục vụ cho chính phủ NUG (National Unity Government) để đánh bại Tatmadaw. Nhưng nếu sau này mọi thứ vẫn giữ nguyên như vậy, thì tại sao họ phải chiến đấu ngày hôm nay?

(Còn tiếp)

Myanmar, Daw Aung Suu Kyi và cuộc cách mạng: Những năm đầu tiên (Phần 1)

NachDenkSeiten

Tác giả: Marco Wenzel

Vũ Ngọc Chi, chuyển ngữ

2-1-2022

Aung San, cha của bà Aung San Suu Kyi. Nguồn: AFP

Làm sao tránh điều tệ hại nhất sẽ xảy ra cho Ukraine và Đài Loan

Project-Syndicate

Tác giả: Jeffrey D. Sachs

Đỗ Kim Thêm dịch

15-12-2021

Lời người dịch: Không như Jeffrey D. Sach đơn giản hoá về sự kềm chế của các phe trong bài viết sau đây, bối cảnh của Ukraine trở nên sôi động hơn khi Tổng Thống Nga Vladimir Putin hôm thứ Năm, 23/12, kêu gọi phương Tây đáp ứng “ngay lập tức” yêu cầu của Nga về bảo đảm an ninh và ngăn chặn Khối Phòng Thủ Bắc Đại Tây Dương (NATO) thu nhận Ukraine làm thành viên. Putin gay gắt nêu lên việc “chính Mỹ mới là kẻ đặt hỏa tiễn sát biên giới đất nước chúng tôi”.

Dồn mọi nỗ lực để bảo vệ “Nền dân chủ kiểu Trung Quốc” đã để lộ những vết nứt trên áo giáp của Tập Cận Bình

The Jamestown Foundation

Tác giả: Willy Wo-Lap Lam

Lê Minh Nguyên, dịch

14-12-2021

Trước thềm “Hội nghị thượng đỉnh về dân chủ” của Hoa Kỳ do Tổng thống Joe Biden chủ trì vào hai ngày 9-10 tháng 12, đảng Cộng sản Trung Quốc (CSTQ) đã tìm mọi cách để thuyết phục thế giới rằng “nền dân chủ có tiến trình toàn diện” của TQ là ưu việt hơn các lý tưởng dân chủ được Hoa Kỳ và các đối tác ủng hộ.

Quan hệ đối tác Châu Á – Thái Bình Dương tạo ra ‘trọng tâm’ mới cho thương mại toàn cầu

UNCTAD

Đỗ Kim Thêm dịch

15-12-2021

Cảng container ở Osaka, Nhật Bản. Nguồn: © Mirko

Một hiệp định thương mại tự do mới, bao gồm một phần ba nền kinh tế thế giới, sẽ loại bỏ 90% thuế quan giữa 15 quốc gia Đông Á và Thái Bình Dương và dự kiến sẽ thúc đẩy xuất khẩu trong khu vực thêm 42 tỷ USD.

Vai trò của gián điệp Anh trong việc thảm sát hàng loạt những người cộng sản Indonesia

Trịnh Hải

21-12-2021

Ngày 17-10-2021, báo Guardian của Anh có đăng bài viết của ba tác giả Paul Lashmar, Nicholas Gilby và James Oliver, nói về các tài liệu mới được giải mật cho thấy, vai trò của gián điệp Anh trong việc thảm sát hàng loạt những người cộng sản Indonesia.

RSF kêu gọi các nước có biện pháp trừng phạt nhắm vào chính trị gia Việt Nam

RSF

Hiếu Bá Linh chuyển ngữ

17-12-2021

Lời người dịch: Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) kêu gọi cộng đồng quốc tế áp đặt các biện pháp trừng phạt nhắm vào các chính trị gia Việt Nam, những người chịu trách nhiệm về bản án không thể chấp nhận được, kết tội Phạm Đoan Trang. Sau đây là bản dịch:

Đảng bỏ tù người chỉ trích được yêu thích nhất

Asia Sentinel

Tác giả: David Brown

Song Phan, dịch

8-12-2021

Nhà cầm quyền Việt Nam sắp xét xử cô Phạm Đoan Trang vào ngày 14 tháng 12 chỉ vì cô luôn đòi hỏi họ tôn trọng quyền tự do công dân được quy định trong hiến pháp Việt Nam.

Nhà Xuất Bản Tự Do ra mắt sách “Giã từ tự do”

Kurtulus Bastimar, luật sư nhân quyền

10-12-2021

Tác phẩm “GIÃ TỪ TỰ DO” có tên tiếng Anh là “A FAREWELL TO FREEDOM” là một cuốn tiểu thuyết của tác giả trẻ Kurtuluş Baştimar người Thổ Nhĩ Kỳ. Tác phẩm này đã được báo Book Culture Art Times (BCA Times) của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ trao giải thưởng “Bút vàng Văn chương” vào năm 2018. Đây là một giải thưởng danh giá được trao cho các tác phẩm văn học xuất sắc, và thúc đẩy quyền tự do ngôn luận.

“Giã từ tự do” có bản gốc được viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó được dịch sang tiếng Anh, và nay Nhà xuất bản Tự Do hân hạnh được tác giả trao bản quyền để chuyển ngữ sang tiếng Việt. Đây là một món quà quý giá mà tác giả ưu ái dành tặng cho người dân Việt Nam, tặng cho những người đã, và đang cống hiến công sức của mình trong cuộc tranh đấu bảo vệ quyền tự do ngôn luận, thông qua Nhà xuất bản Tự Do.

Đề cập đến lý do tặng cuốn sách này cho người Việt Nam, tác giả Kurtulus viết:

“Trong câu chuyện này, bạn đọc Việt Nam sẽ bắt gặp một cuộc chiến chống lại quyền phát biểu ý kiến, quyền biểu hiện, và sự thiếu hiểu biết về sự tồn tại của một xã hội. Theo tôi, người Việt Nam đang phải đối mặt với sự cấm đoán tương tự về quyền có ý kiến, và quyền tự do ngôn luận. Do đó, tôi dành tặng ấn bản tiếng Việt của “Giã từ Tự do” cho Nhà xuất bản của tôi: Nhà xuất bản Tự do cùng với toàn thể thành viên của nó, và tất nhiên cũng là cho tất cả người dân Việt Nam.”

***

“Giã từ dự do” là câu chuyện kể về những người Kurd bị xua đuổi, bị trục xuất khỏi ngôi làng của họ. Họ bị tấn công, bị tra tấn và bị lưu đày khỏi quê hương. Những ngôi nhà, những ngôi làng mà người Kurd sinh sống đều bị thiêu rụi. Văn hóa và ngôn ngữ giao tiếp của người dân bị cấm sử dụng một cách triệt để trong cả khu vực công cộng lẫn riêng tư. Đã từng có nhiều người Kurd bị bắt, bị tra tấn, bị bỏ tù chỉ vì họ nói, hát, viết, xuất bản… bằng tiếng Kurd. Các đảng chính trị đại diện cho quyền lợi của người Kurd bị cấm đoán.

Người Kurd đã từng có những hoạt động chính trị bao gồm cả các hoạt động ôn hòa vì các quyền dân sự cơ bản, cũng như các cuộc nổi dậy vũ trang, và chiến tranh du kích, với đòi hỏi về các quyền tự quyết, và một nhà nước độc lập của riêng người Kurd. Nhưng cho đến nay, ước mơ tự trị, tự quyết này vẫn luôn bị dập tắt.

Nhân vật chính của “Giã từ dự do” – Ahmet – đưa độc giả đến một thế giới vô định. Đọc “Giã từ tự do”, độc giả Việt Nam sẽ chứng kiến cuộc chiến của người Kurd để giành lại quyền thể hiện bản thân bằng tiếng mẹ đẻ, một cuộc chiến để tồn tại với bản sắc, văn hóa và ngôn ngữ của riêng họ. Theo chân Ahmet, độc giả có thể cảm nhận được, thấy được, hiểu được những nét đặc sắc trong văn hóa của người Kurd và ý chí vươn lên của họ. Nhưng, đau buồn thay, mọi nỗ lực của họ đều bị những thế lực hắc ám chà đạp. Những thế lực này có thể là những phe phái cầm quyền tàn bạo, cũng có thể là đám xã hội đen bẩn thỉu. Thân phận người dân thật nhỏ bé và mong manh dưới những gót giày thô bạo. Nhưng, cho dù bị chà đạp, ý thức mãnh liệt để nói lên sự thật và bảo vệ bản sắc cội nguồn vẫn không bao giờ bị dập tắt.

Nhận xét về “Giã từ tự do”, nhà văn người Cuba Zoé Valdés – một người chạy trốn chế độ cộng sản và là bạn thân của tác giả – đã viết:

“Có những tác phẩm của một số tác giả làm bạn cảm nhận đến đổ bệnh. Khi tôi đọc Albert Camus tôi đã bị ốm nặng, sốt cao, tôi không thể đọc được vì tôi đã khóc rất nhiều trước vẻ đẹp của ngôn ngữ, và nội dung của tác phẩm. Điều tương tự đã xảy ra khi tôi đọc cuốn tiểu thuyết này. Tôi đã khóc, tôi bị bệnh. Nó đã xảy ra bởi vì đúng vào thời điểm mà người dân Cuba, đặc biệt là thanh niên, trẻ em, thanh thiếu niên, tràn ngập các đường phố trên đảo Cuba từ đầu này đến đầu kia trên đất nước tôi, và hô vang đòi tự do.

Giữa nỗi đau này cho đất nước, tôi đã đọc được “A Farewell to freedom.” Những gì cuốn sách tuyệt vời này dạy là sẽ không có tự do khi không có hy vọng, và khi chúng ta mất hy vọng, con đường dẫn đến tự do sẽ trở nên xa xôi và ảm đạm hơn rất nhiều.”

Đồng cảm với nhà văn Zoé Valdés, độc giả Việt Nam cũng sẽ tìm thấy trong tác phẩm này những vấn đề tương tự với hoàn cảnh Việt Nam. Những thảm cảnh của dân oan bị tấn công, bị xua đuổi ra khỏi ngôi nhà, ngôi làng của họ cùng với nó là tình trạng chiếm dụng đất công của những kẻ có quyền có thế… Tình trạng nghèo khổ bất công của tầng lớp lao động, nạn thất học và lao động sớm của trẻ em nghèo; tình trạng bất bình đẳng giữa các thành phần xã hội; tình trạng quá tải trong các bệnh viện diễn ra tràn lan… Quyền tự do xuất bản, tự do ngôn luận bị cấm đoán; những diễn đàn độc lập bị tấn công, nhà xuất bản độc lập bị săn lùng… Những nhà văn, nhà thơ, nhà báo bị cầm tù, bị đày đọa chỉ vì họ dám viết ra những điều họ nghĩ, họ thấy, họ cảm nhận. Từ những Lê Đạt, Trần Dần, Phùng Quán, Phan Khôi của thập niên 1950, những Vũ Thư Hiên, Hoàng Cầm của thập niên 1970 – 1980, cho đến những Phạm Thành, Phạm Chí Dũng, Phạm Đoan Trang của ngày hôm nay… hay những shipper bị bắt, bị đánh chỉ vì chuyển giao những cuốn sách đến tay bạn đọc, một Nguyễn Bảo Tiên bị khởi tố chỉ vì đi gửi sách… những thế hệ người Việt vẫn tiếp nối nhau ngẩng cao đầu để nói lên sự thật, cho dù có bị đày đọa vì sự thật đó.

Dù là ở hai quốc gia xa xôi, dù là hai dân tộc chưa có nhiều hiểu biết lẫn nhau, nhưng những nhà văn cam đảm như Ahmet hay Phùng Quán đều có chung một ý chí kiên cường:

“Yêu ai cứ bảo là yêu

Ghét ai cứ bảo là ghét

Dù ai ngon ngọt nuông chiều

Cũng không nói yêu thành ghét

Dù ai cầm dao dọa giết

Cũng không nói ghét thành yêu”

                                           (Phùng Quán – Lời mẹ dặn)

Tác giả Kurtuluş Baştimar là một luật sư nhân quyền, và là một nhà văn trẻ sinh năm 1993 tại Kars, một tỉnh phía Đông của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2014, anh chuyển đến sống ở khu tự trị Crimea, và tại đây, cảm nhận về cuộc sống lưu đày của người dân Krym, anh đã viết tác phẩm đầu tay: “Education, War and Exile.”

Năm 2015, anh chuyển đến Hà Lan học Luật châu Âu tại Đại học Maastricht, và tốt nghiệp vào năm 2018. Trong những năm học Đại học, anh tập trung vào quyền con người. Vì thế, tất cả các tiểu thuyết, và truyện ngắn của anh đều xoay quanh các quyền cơ bản, và tự do.

Nhận xét về người bạn của mình, nhà văn Zoé Valdés viết:

“Đã có nhiều luật sư mong muốn được trở thành nhà văn lớn, và một số người đã đạt được thành công nhất định. Kurtulus Bastimar là một trong những người như vậy. Đây là trường hợp người bạn của tôi, người mà cuộc đấu tranh cho nhân quyền đã giao phó nhiệm vụ cho anh ấy. Cuộc đấu tranh đó đã đưa cả hai chúng tôi vào con đường này, cùng sống, và cùng hy vọng. Các bài viết, và tác phẩm của anh ấy đã đưa tôi đến gần anh một cách sâu sắc qua khát vọng tự do, và tình yêu con người nồng nhiệt.”

Ngoài việc viết sách, tác giả Kurtuluş Baştimar còn là một luật sư nhân quyền quốc tế. Anh sớm đã có những cống hiến cho công việc bảo vệ quyền con người ở nhiều nơi trên thế giới. Sứ mệnh của anh không chỉ dừng lại trong phạm vi đất nước Thổ Nhĩ Kỳ. Đối với anh, một khi đã là luật sư nhân quyền, anh phải đấu tranh để bảo vệ cho bất kỳ ai bị xâm phạm về các quyền cơ bản trên khắp thế giới. Chính điều này đã thôi thúc và khiến anh trở thành một luật sư nhân quyền cho những nhà hoạt động, những tù nhân chính trị – những người đang đối mặt với sự lạm quyền ở Cuba, Iran, Pakistan, Việt Nam và nhiều quốc gia khác nữa. Anh đã và đang theo dõi sát sao những trường hợp này và bảo vệ họ tại các phiên họp của “Nhóm làm việc về việc bắt giữ tuỳ tiện của Liên Hiệp Quốc”.

Những nỗ lực cùng với sự nhiệt tình của anh nhằm tác động lên các quyết định của Nhóm này. Hiện nay, anh cũng đang là luật sư nhân quyền quốc tế bảo trợ cho một số tù nhân lương tâm Việt Nam bị chính quyền đàn áp vì quyền tự do ngôn luận, tự do biểu đạt và tự do xuất bản.

Mikhail Gorbachev – Nicolae Ceausescu như tôi biết

Trần Quốc Việt dịch

10-12-2021

Địa vị của Nicolae Ceausescu đã trở nên đặc biệt rõ ràng khi quân đội của năm nước thuộc Khối Warsaw vượt qua biên giới Tiệp Khắc vào tháng 8 năm 1968. Ông bắt đầu tránh xa Liên Xô và cũng bắt đầu kiên quyết yêu cầu phải tôn trọng độc lập và chủ quyền của Romania. Yêu cầu vốn căn bản này, được lặp đi lặp lại mỗi dịp và thậm chí hoàn toàn chẳng vì lý do gì cả, nhưng nó trở thành một câu thần chú mà tạo ra hai mối lợi về sau. Phương Tây khích lệ “địa vị đặc biệt” của Romania bằng những khoản cho vay, chút ít đầu tư, quy chế tối huệ quốc, v.v…

Tập Cận Bình trao tặng Thủ tướng Đức Merkel danh hiệu “người bạn cũ của nhân dân Trung Quốc”

Die Welt

Tác giả: Maximilian Kalkhof

Hiếu Bá Linh, biên dịch

6-12-2021

Thỏa thuận liên minh Đỏ-Vàng-Xanh (liên minh 3 đảng SPD – FDP – Đảng Xanh cầm quyền nước Đức) công khai nêu ra các xung đột với Trung Quốc. Tân Chính phủ liên bang Đức rời bỏ đường lối của Angela Merkel: Im lặng đối với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tân Bộ trưởng Ngoại giao Annalena Baerbock đã tuyên bố một đường lối cứng rắn hơn – Bắc Kinh phản ứng lập tức.

***

Khi kết thúc nhiệm kỳ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã trao tặng bà Angela Merkel một danh hiệu thể hiện rõ tầm quan trọng của bà Thủ tướng Đức đối với nhận thức về Trung Quốc trên thế giới. Trong cuộc gọi điện video vào tháng 10, ông Tập Cận Bình đã gọi người đứng đầu chính phủ Đức sắp mãn nhiệm là “người bạn cũ của nhân dân Trung Quốc”.

Ở Bắc Kinh, đó không phải là một từ ngữ thông thường, mà là một danh hiệu vinh dự. Cho đến nay, chỉ có 600 người được vinh danh với danh hiệu này, như một nhà báo Trung Quốc cho biết.

Như thế (với danh hiệu này), Merkel đứng chung hàng với các nhà cách mạng xã hội chủ nghĩa và sau này là các nhà độc tài Fidel Castro, Robert Mugabe và Hugo Chávez, nhưng cũng đứng chung hàng với cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon và người sáng lập Microsoft Bill Gates.

Danh hiệu vinh dự này cho thấy những gì mà bà Thủ tướng Đức đã làm lợi cho Bắc Kinh. Trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung Quốc xấu đi thảm hại, bà Merkel là một mỏ neo cho sự ổn định của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Bắc Kinh không phải lo sợ bị bà chỉ trích trên công luận. Điều đó bây giờ đang thay đổi.

Tuy nhiên, với sự ra đi của Angela Merkel, câu hỏi về mối quan hệ của Đức với Trung Quốc lại nảy sinh. Hai tác nhân sẽ định hình chính sách của chính phủ liên minh Đỏ-Vàng-Xanh đối với Trung Quốc ở mức độ trọng yếu: Thứ nhất là tân Thủ tướng Olaf Scholz (63 tuổi, thuộc đảng SPD) và thứ hai, tân Bộ trưởng Ngoại giao Annalena Baerbock (40 tuổi, thuộc Đảng Xanh).

Nhân vật thứ hai có lập trường đối với Cộng hòa Nhân dân cứng rắn hơn nhiều so với người đứng đầu chính phủ tương lai. Gần đây nhất, trong một cuộc phỏng vấn với nhật báo Đức “taz”, thậm chí bà không loại trừ việc tẩy chay Thế vận hội mùa đông ở Trung Quốc. “Có nhiều cách  khác nhau để ứng phó với các chính phủ, điều này chắc chắn sẽ được thảo luận trong những tuần tới“, nhà lãnh đạo Đảng Xanh nói.

Bắc Kinh phản ứng lập tức: Đại sứ quán Trung Quốc tại Berlin cảnh báo về một cuộc đối đầu giữa hai nước. “Điều mà  chúng ta cần là những người xây cầu (nối liền) thay vì những người xây tường (ngăn cách)”, một nữ phát ngôn viên của Đại sứ quán viết trong một tuyên bố.

Thỏa thuận liên minh giữa SPD, Đảng Xanh và FDP cung cấp các dấu hiệu đầu tiên cho thấy mối quan hệ với nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sẽ như thế nào trong tương lai. Thỏa thuận liên minh gồm 177 trang đề cập đến Trung Quốc mười hai lần (Nga sáu lần). Sau một vài đề cập rải rác trong các chương, hai đoạn riêng biệt được dành riêng cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trong chương “Trách nhiệm của Đức đối với Châu Âu và Thế giới”.

Một ngôn ngữ khác với ngôn ngữ của bà Merkel

Điều đáng ngạc nhiên đầu tiên và quan trọng nhất là ngôn ngữ. Nó rõ ràng và ít uyển ngữ (mỹ từ) hơn ngôn ngữ của bà  Merkel. Điều đáng chú ý là trong thỏa hiệp, liên minh Đỏ-Vàng-Xanh công khai nói đến bốn điểm xung đột với Trung Quốc. Đó là: Yêu sách của Bắc Kinh ở Biển Đông

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tuyên bố chủ quyền khoảng 90% diện tích biển giữa Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, Indonesia và Malaysia. Các thẩm phán tại Tòa án Trọng tài Thường trực ở La Hay đã bác bỏ các tuyên bố của Trung Quốc vào năm 2016. Nhưng Bắc Kinh làm ngơ phán quyết này. Liên minh Đỏ-Vàng-Xanh muốn giải quyết các tranh chấp lãnh thổ “trên cơ sở luật biển quốc tế”, đây là một cú đâm bên hông vào việc Bắc Kinh không sẵn lòng công nhận phán quyết trọng tài ở La Hay.

Sự độc lập của Đài Loan

Bắc Kinh coi hòn đảo này là một phần lãnh thổ của mình. Nhưng trên thực tế, Đài Loan là một quốc gia độc lập chưa bao giờ nằm ​​dưới sự kiểm soát của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Liên minh Đỏ-Vàng-Xanh yêu cầu “sự thay đổi hiện trạng ở eo biển Đài Loan chỉ có thể được thực hiện một cách hòa bình và theo thỏa thuận của hai bên“.

Vi phạm nhân quyền ở Tân Cương

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã thiết lập một hệ thống trại giam và lao động cưỡng bức ở tỉnh phía tây bắc nhằm đàn áp một cách có hệ thống người thiểu số Duy Ngô Nhĩ theo đạo Hồi. Liên minh Đỏ-Vàng-Xanh muốn “đưa ra làm chủ đề” những vi phạm nhân quyền này.

Tình hình ở Hồng Kông

Năm ngoái, Bắc Kinh đã đưa ra “luật an ninh quốc gia” ở Đặc khu hành chính để  chống lại những người ủng hộ dân chủ trong quốc hội và xã hội dân sự. Luật này vi phạm nguyên tắc tự trị “một quốc gia, hai hệ thống” của Hồng Kông. Liên minh Đỏ-Vàng-Xanh quan tâm đến việc làm cho nguyên tắc đó “được phục hồi”.

Mặc dù liên minh Đỏ-Vàng-Xanh cứng rắn đối với Trung Quốc hơn nhiều so với Thủ tướng Merkel, nhưng ở Bắc Kinh cho đến nay thỏa thuận liên minh vẫn không gây ra nhiều điều hơn là một vết nứt. Phạm vi cho những thay đổi bước ngoặt trong quan hệ Đức – Trung Quốc là giới hạn, tờ “Thời báo Hoàn cầu”, cơ quan ngôn luận quốc tế của những người cộng sản Trung Quốc, viết trong một bài xã luận như thế. Sẽ không có gì nhiều hơn là những cuộc đấu khẩu nhỏ trong liên minh Đỏ-Vàng-Xanh.

Ý chính bài viết: Không quốc gia nào trên thế giới – và chắc chắn không phải là Đức – có thể đủ khả năng để làm phiền Trung Quốc hùng mạnh. Nhưng nếu tình hình trở nên khó khăn, tờ báo hô hào chủ nghĩa dân tộc này viết thêm, Trung Quốc sẽ “để đạn bay trong chốc lát”.

Về cơ bản, ngôn ngữ kiên quyết đối với Trung Quốc là tốt, Mareike Ohlberg, nữ  chuyên gia về Trung Quốc tại Quỹ Marshall của Đức ở Berlin, nói về thỏa thuận liên minh. Nhiều điểm khá mơ hồ, nhưng thỏa thuận liên minh đưa ra những điểm khởi đầu cho những kế hoạch cụ thể hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia chỉ trích đề xuất về vấn đề Hồng Kông. Bà nói: “ ‘Một quốc gia, hai hệ thống’ rất tiếc là hầu như đã chết và cực kỳ khó có thể phục hồi nguyên tắc này. Ở đây, có lẽ sẽ có ý nghĩa hơn nếu đưa ra những biện pháp trừng phạt cụ thể đối với ‘luật an ninh quốc gia’.”

Andreas Fulda, giáo sư tại Đại học Nottingham, cũng đánh giá tương tự. Từ sự tan rã của xã hội dân sự Hồng Kông, tân chính phủ liên bang Đức rốt cuộc phải rút ra được kết luận đúng đắn. “Để ít nhất là làm cho việc trang bị vũ khí khổng lồ của Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vũ khí của Đức phải được thắt chặt“, chuyên gia Trung Quốc yêu cầu. “Công nghệ lưỡng dụng của Đức không được tiếp tục sử dụng để hiện đại hóa quân đội Trung Quốc“.

Trung Quốc phản ứng giận dữ về cuộc phỏng vấn tân Ngoại trưởng Đức Baerbock

Die Welt

Hiếu Bá Linh, biên dịch

4-12-2021

Tân Ngoại trưởng Đức Baerbock

Tân Bộ trưởng Ngoại giao Đức Annalena Baerbock lên tiếng tán thành một đường lối cứng rắn hơn đối với Trung Quốc và sẽ đề cập rõ ràng về những thảm trạng ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đại sứ quán Trung Quốc tại Berlin phê phán bà Baerbock không nhìn các mối quan hệ giữa hai nước một cách “tổng thể”.

Angela Merkel tổng kết thành tích trong thời gian tại chức

Deutsche Welle (DW)

Đỗ Kim Thêm dịch

Lần đầu bà Merkel xuất hiện trên chính trường, bên cạnh Thủ tướng Helmit Köln (2001). Nguồn ảnh: DPA/ M. Jung

Phỏng vấn độc quyền của Max Hofmann, Trưởng ban Tin tức DW thực hiện

Đấu đá nội bộ trước và sau phiên họp Trung ương 6 của Đảng CSTQ

Tác giả: Ngụy Kinh Sinh

Dịch giả: Lê Minh Nguyên

23-11-2021

Hội nghị TƯ 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã đưa ra một nghị quyết rất kỳ lạ; cái gọi là nghị quyết lịch sử đảng bắt chước các triều đại trước (Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình) nhưng lại không giống. Theo cách thức của hai “Nghị quyết lịch sử” ĐCSTQ của các triều đại trước, lẽ ra nghị quyết sau phải phủ nhận các nghị quyết trước rồi tạo ra lãnh đạo cốt lõi và lộ trình mới cho tương lai. Đó là phương pháp truyền thống mà ĐCSTQ sử dụng để viết lại lịch sử đảng hầu tạo dựng hình ảnh vĩ đại cho bản thân. Đây là ý định của Tập Cận Bình khi áp dụng hình thức viết sử đảng này.

Đáng tiếc, Tập Cận Bình không có được khí thế như hai “Nghị quyết lịch sử” đầu tiên của ĐCSTQ, cũng không có uy tín như hai lãnh tụ cốt lõi đầu tiên, chưa kể là cần có một lộ trình mới mà có thể được toàn ĐCSTQ đồng thuận. Vì vậy, ngay cả khi trước phiên họp Trung ương 6 của Khóa 19 ĐCSTQ, đã có sự phản kháng mạnh mẽ với hơn 500 ý kiến ​​được đưa ra và những thay đổi cơ bản đã được thực hiện.

Mặc dù với sự trợ giúp của trợ lý Lật Chiến Thư (Li Zhanshu) người đã gầm lên như sấm, ông Tập vẫn không thể trấn áp được phe đối lập. Ngay cả khi Tập Cận Bình giao cho chính mình làm trưởng nhóm biên soạn, ông ấy cũng không thể bắt mọi người đồng ý những gì mà ông ấy muốn đưa vào nghị quyết.

Tất cả những thất bại này chứng minh rằng, cái gọi là sự quan sát của các phương tiện truyền thông nước ngoài nói rằng ông Tập đang kiểm soát mọi thứ, chỉ là một luồng dư luận được hướng dẫn bởi sự tuyên truyền với tầng suất cao của ĐCSTQ đưa ra thế giới bên ngoài, chứ không phải tình hình thực tế trong cái hộp đen.

Trước Hội nghị TƯ 6 của Ban Chấp hành Trung ương, cuộc đấu đá nội bộ trong ĐCSTQ đã được giấu trong hộp đen và không được biết đến với thế giới bên ngoài. Chỉ là các phương tiện truyền thông bên ngoài bị lừa dối bởi sự tuyên truyền của ĐCSTQ ra thế giới nên mới tung hô cho Tập Cận Bình. Từ một số báo cáo sau TƯ 6, người ta được biết rằng nội dung tranh luận rất gay gắt, vượt xa khỏi thói quen thông thường của sự ù lì, và cuối cùng dẫn đến thất bại ý định của Tập Cận Bình. Điều này đã đẩy cuộc đấu tranh nội bộ ĐCSTQ lên một cao trào mới.

Trước phiên họp TƯ 6 và sau khi nghị quyết mà về cơ bản đã được hoàn thiện, manh mối của cuộc đấu đá nội bộ bắt đầu được phơi bày. Bởi vì Truơng Cao Lệ (Zhang Gaoli), người có lập trường cứng rắn và có sức khỏe tốt duy nhất trong phe Giang Trạch Dân, đã mạnh mẽ nhất lên tiếng phản đối việc phủ nhận đường lối của Đặng Tiểu Bình và Giang Trạch Dân, và tình nhân của ông ta trong nhiều năm đã phàn nàn về ông ta trên mạng xã hội. Xuất phát từ một tranh chấp tình yêu rất cá nhân, và tòa án có thể đã dễ dàng giải quyết, nhưng truyền thông đã thổi phồng với màu sắc chính trị.

Sau đó, khi các tổ chức và các phương tiện truyền thông quốc tế đưa tin ồn ào, nó đã trở thành một vụ xì căng đan quốc tế lớn làm xấu mặt nhà nước ĐCSTQ và ảnh hưởng đến Thế vận hội Olympic 2022. Có thể nói, Tập Cận Bình đã nâng một tảng đá nhưng tảng đá lại đập vào chân ông ta. Ông ta không biết phải trả lời như thế nào, tiến thoái lưỡng nan. Điều này thậm chí còn khiến những phát ngôn nhân của đội chiến lang ĐCSTQ sửng sốt, và thậm chí còn bắt đầu nói những điều vô nghĩa. Dư luận quốc tế, kết hợp vụ án nhà báo công dân (bà Zhang Zhan làm tin về Covid và bị bắt giam), vụ mất tích của Chủ tịch Interpol Mạnh Hoành Vĩ (Meng Hongwei) v.v… khiến Ủy ban Trung ương ĐCSTQ trở nên rối ren.

Trước khi vụ án của cô Bành Súy (Peng Shuai) tố cáo Trương Cao Lệ bị chìm xuống, và thậm chí trước khi vụ án được đưa đơn, giờ đây chúng ta lại đọc được về đứa con ngoài giá thú của Tập Cận Bình. Điều này cũng giống như khi họ thổi phồng về vụ án sinh con ngoài giá thú của Vương Kỳ Sơn (Wang Qishan) và vụ án tham nhũng nghìn tỷ đô la, dẫn đến việc Vương phải từ chức. Liệu làn sóng xì căng đan này có dẫn đến việc Tổng Bí thư ĐCSTQ Tập từ chức hay không? Thật khó để nói. Nói tóm lại, bầu không khí hiện tại rất bất lợi cho ông Tập.

Lý do đằng sau việc Vương Kỳ Sơn từ chức vài năm trước là do Vương muốn nắm quyền lãnh đạo, bằng cách dựa vào việc chống tham nhũng để xây dựng uy tín của mình và hiện thực hóa những lý tưởng chưa hoàn thành của Chu Dung Cơ (Zhu Rongji). Hậu quả là, với sự kết hợp giữa những kẻ có quyền lực và đứng sau hậu trường, cùng sự kết hợp bên trong và những quốc gia bên ngoài đã đánh Vương tơi tả, cho đến khi ông ta phải buồn bã từ chức, chỉ còn giữ chức phó chủ tịch nước không có quyền lực. Người Trung Quốc thường gọi đó là “Nghiệp báo kiếp này”.

Lần này, bầu không khí mà Chủ tịch Tập đang phải đối mặt thậm chí còn tồi tệ hơn. Ông ta đã xúc phạm toàn bộ giới có ưu thế trong ĐCSTQ, trong chính phủ, quân đội, giới học giả và giới kinh doanh, nhưng cùng lúc không mang lại nhiều lợi ích cho người dân Trung Quốc bình thường. Tập đã phủ nhận đường lối cải cách của Đặng và Giang và chào hàng đường lối độc tài của Mao Trạch Đông. Rõ ràng, điều này khó cho cả Đảng CS và cả nước chấp nhận. Vì vậy, trong ván cờ quyết liệt trước Phiên họp TƯ 6, người ta đã kỳ vọng vào chiến thắng của phe chống Tập.

Vì ông Tập muốn làm sống lại hệ thống hoàng đế truyền thống (quân chủ), nên về mặt logic, ông phải chấp nhận cái gọi là mô hình Trung Quốc của Đặng Tiểu Bình (tư bản triều đình) đây là mô hình truyền thống của nền chính trị chuyên quyền quản lý nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, chế độ độc tài độc đảng của ĐCSTQ là mô hình của chế độ nông nô (phong kiến) và nó không thể kết hợp với mô hình truyền thống tiên tiến hơn (của tư bản triều đình). Vì không có tính chính đáng của sự kế thừa và hệ tư tưởng Nho giáo phù hợp, cái gọi là mô hình Đặng Tiểu Bình đã không kế thừa tính chính đáng, ngoài việc kế thừa một siêu tham nhũng.

Đây là một mô hình nghịch lý. Làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn cố hữu này? Các học giả và chuyên gia không có câu trả lời. Với trí tuệ ở cấp lãnh đạo lữ đoàn (chỉ huy chừng 3,000 đến 5,000 quân) ông Tập tin rằng con đường chuyên quyền cực đoan và độc tài cá nhân mà Mao Trạch Đông đi, cuối cùng là con đường phù hợp với đặc điểm Trung Quốc và có thể khiến người dân thường phải tuân theo.

Thật không may, người Trung Quốc ngày nay không phải là những người cuối đầu tuân phục như thời kỳ tiền Thanh, và giới có ưu thế hiện nay cũng không phải là tín đồ của Tân Nho giáo (thuộc triều đại nhà Tống và nhà Minh). Nên tất cả chúng ta hãy ngồi thưởng thức dưa hấu và tiếp tục xem tuồng diễn đang đến hồi gay cấn.

Tập Cận Bình có thật sự hài lòng với Phiên họp Trung ương 6, Khóa 19?

Ngụy Kinh Sinh

Lê Minh Nguyên dịch

20-11-2021

Sau Phiên họp Trung uơng 6 Khoá 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), truyền thông nước ngoài nhận xét chung rằng, Tập Cận Bình đã giành được thắng lợi lớn và hoàn thành việc kiểm soát toàn diện hơn, do đó không có gì lo ngại về giấc mơ hoàng đế của ông sẽ thành hiện thực tại Đại hội lần thứ 20 vào năm tới v.v… Giống như những dự đoán (của ông Ngụy) trước đây, điều đó chứng tỏ rằng những nhà bình luận này đã liên tục viết nguệch ngoạc các vấn đề của Trung Quốc và chỉ nghiên cứu bề nổi của nó mà không tìm hiểu sâu.

Chim báo bão: Liệu Tập Cận Bình có được đảm bảo địa vị “Nhà lãnh đạo suốt đời” tại Hội nghị Trung ương 6? (Phần 2)

The Jamestown Foundation

Tác giả: Willy Wo-Lap Lam

Lê Minh Nguyên, dịch

12-11-2021

Từ ngữ “lãnh đạo suốt đời” không có xuất hiện trong thông cáo tóm tắt Nghị quyết về Lịch sử đảng được thông qua tại Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Khóa 19 tổ chức tại Bắc Kinh từ ngày 8 đến ngày 11 tháng 11. Tuy nhiên, không còn nghi ngờ gì về việc Chủ tịch Tập Cận Bình đã giành được sự chấp thuận của Ủy ban Trung ương để tại vị thêm một nhiệm kỳ, nếu không muốn nói là hai nhiệm kỳ 5-năm nữa.

Phỏng vấn bà Nguyễn Văn Thiệu, Đệ nhất Phu nhân Việt Nam Cộng Hòa

Tác giả: Margaret A. Kilgore

Trần Quốc Việt dịch

10-4-1970

Sài Gòn (UPI) – Đệ nhất Phu nhân Việt Nam Cộng Hòa, bà Nguyễn Văn Thiệu nói bà thỉnh thoảng lo sợ bọn khủng bố Việt Cộng hay những kẻ chống đối chính phủ sẽ đặt bom ở dinh Độc lập. Nhưng bà bình thản chấp nhận điều này.

Bà nói trong cuộc phỏng vấn: “Vâng, tôi cũng nghĩ nhiều chuyện có thể xảy ra và thỉnh thoảng tôi đọc báo nói bọn khủng bố định đặt bom, nhưng tôi không thể lúc nào cũng phải sống trong sợ hãi. Tôi tin, nếu mình sống tốt thì Chúa luôn che chở mình”.

Bà Thiệu là người Công giáo ngoan đạo và chồng bà lúc lấy bà cũng đổi đạo từ Phật giáo sang Công giáo. Bà nói, bà ít khi dùng đến tầng hầm an ninh ở dinh Độc Lập. Bà nói: “Chúng tôi trữ thực phẩm ở dưới tầng hầm an ninh cho những người lính bảo vệ chúng tôi. Nhưng tôi không thích nó vì nó kín mít quá”.

Những bao cát chất đống bên ngoài cửa sổ phòng khách của dinh nhìn  ra sân chính trong dinh thự bằng bê tông rộng lớn, hiện đại ở trung tâm Sài Gòn…

Bà Thiệu, tên Mai Anh, là phụ nữ 40 tuổi, đẹp, khiêm nhường, thuộc tầng lớp thượng lưu tại Mỹ Tho ở đồng bằng sông Cửu Long, phía nam Sài Gòn. Nói tiếng Anh qua người thông dịch, và hay cười, bà thú thật rằng, bà không thích chuyện chính trị cho lắm, hay cuộc sống tù túng ở trong dinh vốn được canh gác nghiêm ngặt này.

Bà nói: “Tôi khác với bà Nhu, tôi không khuyên nhà tôi về việc chính trị hay chỉ cho ông cách điều hành chính quyền. Mối quan tâm của nhà tôi là chính trị còn mối quan tâm của tôi là phúc lợi xã hội. Tôi có thể giúp nhà tôi nhiều nhất như vậy thôi”.

Bà nhắc đến bà Ngô Đình Nhu, người em dâu quyền thế nhưng gây ra nhiều tranh cãi dưới chế độ của Tổng thống Ngô Đình Diệm, là người đã bị lật đổ và bị sát hại vào năm 1963.

Phúc lợi xã hội 

Đệ nhất Phu nhân tự hào là chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam Phụng sự Xã hội và tự hào bà đã giúp quyên góp tiền bạc để xây Bệnh viện Trưng Vương, chuyên giúp đỡ trẻ em tàn tật. Bà cũng dành rất nhiều thời gian đi thăm các thương binh hay giúp đỡ các quả phụ của những người lính tử trận.

Bà nói: “Tôi đã làm các công tác xã hội từ lâu trước khi nhà tôi trở thành tổng thống.  Chắc bà biết, tôi đã là vợ của quân nhân Việt Nam cho nên tôi luôn luôn thấy cần thiết giúp đỡ mọi người”.

Bà thường xuyên diễn thuyết để vận động gây quỹ, “nhưng tôi vẫn không bao giờ hết sợ hãi khi tôi nói trước công chúng”. Bà nói, mỗi tháng bà nhận hàng trăm lá thư từ những người xin tiền bạc hay xin chính quyền giúp đỡ.

Với sự trợ giúp của thư ký, bà đích thân phúc đáp phần lớn thư từ và thường xuyên gởi tiền riêng của bà giúp đỡ họ.

***

Gia đình ông Thiệu có hai con, Anh, 16 tuổi, đang theo học trường dòng tại Thụy sĩ và Lộc, 8 tuổi, đang theo học tại Đài Loan và sống với người anh của tổng thống.

Bà giải thích: “Tốt hơn chúng nên học ở ngoại quốc. Nếu chúng sống với cha mẹ ở dinh thì chúng sẽ bị hư vì nuông chiều”.

Theo tất cả những lời kể lại thì điều thú vị ở cuộc hôn nhân của ông bà Thiệu là điều hiếm xảy ra ở Châu Á: Cuộc hôn nhân của họ không vì môn đăng hộ đối, mà vì tình yêu.

Tấm hình về một cô gái xinh đẹp mà một đồng nghiệp của ông mang theo trong người đã khiến ông Thiệu lúc ấy là một sĩ quan trẻ đem lòng say mê. Ông tìm cách gặp bà, yêu bà rồi lập gia đình với bà vào năm 1951.

Bà Thiệu là người thích nấu ăn. Bà có một căn bếp nhỏ xây kế bên khu nhà ở của gia đình là nơi bà có thể tha hồ nấu ăn mà không phải dùng đến các phòng bếp thường dùng ở trong dinh.

Bà cảm thông với nỗi khổ của những người nội trợ Việt Nam mỗi khi họ đi chợ trước cảnh vật giá tăng lên do lạm phát, nhưng bà chỉ nói “chồng tôi cố gắng hết sức để làm được gì đấy về giá cả, nhưng  xem ra cũng khó”.

Khi được hỏi, liệu sẽ bãi bỏ lệnh cấm khiêu vũ ở Sài Gòn vì tình hình chiến sự có vẻ đang dịu đi, bà đáp: “Khi hoà bình được vãn hồi, thì chúng tôi sẽ khiêu vũ trở lại”.

***

Bà Thiệu đang mong đợi chuyến thăm viếng Nhật cùng với Tổng thống vào giữa tháng 8 khi Ngày Việt Nam được tổ chức ở hội chợ thế giới EXPO’70. Bà nói, bà dự định đặt may vài chiếc áo dài cho chuyến đi này… Bà thích áo dài với cổ đứng cao và tay áo dài, hơn là thích âu phục.

Vì bà đích thân giải quyết phần lớn thư từ của bà, đồng thời tham gia vào nhiều công tác xã hội, cho nên ngày nào bà cũng bận.

Bà nói, “tôi thường dùng cơm trưa vào giữa chiều, còn Tổng thống và tôi dùng cơm tối vào lúc nửa đêm”. Bà thường đi với ông Thiệu thăm viếng binh sĩ, hoặc khi ông đi diễn thuyết chính trị.

Dinh Độc Lập ít khi tiếp đãi khách, mặc dù bà cũng đón tiếp những nhóm nhỏ khách thăm viếng quốc gia, vào những dịp như thế bà thường được phu nhân của các bộ trưởng giúp đỡ.

Bà thích nấu những món ăn thuần túy Việt Nam hay những món ăn Đông phương khác.

Giống như bao người vợ khác, bà cảm thấy bị tổn thương trước bao chỉ trích công khai về chồng bà.

Bà nói: “Phản ứng ban đầu của tôi là muốn đáp trả, nhưng nhà tôi bảo tôi rằng chỉ trích cũng là một phần của chính trị, cho nên tôi phải làm quen với nó thôi”.

Nguồn: https://readingroom.vietnam.ttu.edu/images.php?img=/images/236/2361212117.pdf

Chim báo bão: Xung đột phe phái gia tăng khi Tập cố gắng củng cố quyền lực

The Jamestown Foundation

Tác giả: Willy Wo-Lap Lam

Lê Minh Nguyên, dịch

14-10-2021

Có nhiều bằng chứng cho thấy cuộc tranh giành quyền lực khốc liệt giữa lãnh đạo tối cao của Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình và các phe phái cùng những nhân vật quyền lực bao gồm cựu Phó Chủ tịch Tăng Khánh Hồng (Zeng Qinghong) và Phó Chủ tịch hiện tại Vương Kỳ Sơn (Wang Qishan). Các trường hợp đánh nhau đã không còn kín đáo nữa, giữa những nhân vật có ảnh hưởng này và phe nhóm của họ, xuất hiện sau sự tiết lộ vào tháng 9 bởi các trang web bán chính thức NetEase và Sohu, cho biết rằng một số quan chức cấp cao trong bộ máy chính trị-pháp luật, bao gồm cảnh sát, mật vụ và tòa án, đã âm mưu các hành động “nham hiểm và xảo quyệt” chống lại một lãnh đạo cao nhất của đảng, thường được cho là ông Tập (những bài báo này đã bị xóa khỏi mạng Internet).

Họ bắt những người chống đối trước, rồi tới luật sư của những người đó

BBT Washington Post

Bùi K. Nguyên, chuyển ngữ

3-11-2021

Hình ảnh Chủ tịch TQ Tập Cận Bình được nhìn thấy qua màn hình lớn tại lễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Bắc Kinh, ngày 28-6-2021. Nguồn: Noel Celis / AFP/ Getty Images

Mỹ cần hợp tác với Nhật, Ấn, Úc và châu Âu để chống Trung Quốc

 

New York Times

Tác giả: Joseph S. Nye Jr.

Đỗ Kim Thêm dịch

3-11-2021

Ảnh minh họa. Nguồn: Doug Mills/ NYT

Suy luận Mỹ còn giống như trong thời Chiến tranh Lạnh là lười biếng và nguy hiểm

Trong một số chính trị gia và các nhà hoạch định chính sách ở Washington có một ý tưởng mới đang gây thu được thu hút, Hoa Kỳ đang sống trong thời Chiến tranh Lạnh với Trung Quốc. Đó là một ý tưởng tệ hại, nhơ nhuốc về lịch sử, thối tha về chính trị, đen tối cho tương lai của chúng ta.

Chính quyền Biden đã khôn ngoan đẩy lùi việc định khung. Nhưng hành động của tổng thống cho thấy rằng chiến lược của ông để đối phó với Trung Quốc thật sự có thể bị ảnh hưởng bởi tư duy về Chiến tranh Lạnh, khoá chặt tâm trí của chúng ta trong mô hình về một ván cờ có hai chiều theo truyền thống.

Tuy nhiên, cạnh tranh với Trung Quốc là một trò chơi ba chiều. Và nếu chúng ta tiếp tục chơi cờ hai chiều, chúng ta sẽ thua.

Trong khi cả cuộc xung đột với Liên Xô và cạnh tranh hiện nay với Trung Quốc đều không dẫn đến cuộc chiến toàn lực, nhưng các trò chơi rất khác nhau. Trong Chiến tranh Lạnh, đối với Hoa Kỳ, Liên Xô là mối đe dọa trực tiếp về quân sự và ý thức hệ. Chúng ta hầu như không có mối liên hệ kinh tế hoặc xã hội nào: Việc ngăn chặn là một mục tiêu khả thi.

Bởi vì trò chơi dựa trên một tiền đề hai chiều đơn giản, cuộc chiến duy nhất là giữa từng phe quân đội, mỗi bên phụ thuộc vào đối phương không bóp cò. Nhưng đối với Trung Quốc, trò chơi ba chiều có sự phân bổ quyền lực ở từng cấp, quân sự, kinh tế và xã hội, không chỉ một.

Đó là lý do tại sao ẩn dụ Chiến tranh Lạnh, mặc dù thuận tiện, nhưng lại lười biếng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nó che khuất và đánh lừa chúng ta bằng cách đánh giá thấp thách thức thật sự mà chúng ta phải đối mặt và đưa ra các chiến lược không hiệu quả.

Trên bình diện kinh tế, Hoa Kỳ và Trung Quốc phụ thuộc vào nhau sâu đậm. Hoa Kỳ đã có hơn 500 tỷ đô la thương mại với Trung Quốc vào năm 2020. Trong khi một số người ở Washington nói về việc “tách rời”, sẽ thật ngu ngốc khi nghĩ rằng chúng ta có thể tách nền kinh tế của mình hoàn toàn ra khỏi Trung Quốc mà không phải chịu thiệt hại nặng nề. Và chúng ta cũng không nên mong đợi các quốc gia khác làm như vậy, vì theo các báo cáo cho biết, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của nhiều quốc gia hơn Hoa Kỳ.

Các kết cấu xã hội của Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng gắn bó nhau sâu xa: Có hàng triệu kết nối xã hội, từ sinh viên, khách du lịch và những người khác giữa hai quốc gia. Và về mặt vật lý, không thể tách rời các vấn đề sinh thái như đại dịch và biến đổi khí hậu.

Tình trạng phụ thuộc là một con dao hai lưỡi. Nó tạo ra các mạng lưới nhạy cảm với những gì đang xảy ra ở một quốc gia khác có thể khuyến khích sự thận trọng. Nhưng nó cũng tạo ra những điểm yếu gây thương tổn mà cả Bắc Kinh và Washington có thể cố gắng thao túng như những công cụ để gây ảnh hưởng.

Bất chấp những yếu tố trên, một suy nghĩ hai chiều cho rằng, Hoa Kỳ có thể đối đầu với Trung Quốc phần lớn là nhờ ưu thế quân sự. Trong khi Trung Quốc đang hiện đại hóa quân lực, Mỹ vẫn thật sự là cường quốc duy nhất trên toàn cầu. (Mặc dù không rõ điều đó sẽ kéo dài bao lâu). Chúng ta phải cẩn thận vạch ra các hành động của mình, như cải thiện quan hệ với Ấn Độ và củng cố liên minh của chúng ta với Nhật Bản, trên bàn cờ quân sự truyền thống để duy trì cán cân quyền lực ở châu Á. Đồng thời, chúng ta không thể tiếp tục bỏ qua các mối quan hệ quyền lực khác nhau trên các hội đồng kinh tế hoặc xuyên quốc gia, và mức độ tương tác nhau. Nếu chúng ta làm vậy, chúng ta sẽ gặp khó khăn.

Trên khía cạnh kinh tế, sự phân bổ quyền lực là đa cực, Hoa Kỳ, Trung Quốc, châu Âu và Nhật Bản là những tác nhân quan trọng nhất. Và trong hội đồng quản trị xuyên quốc gia, khi đề cập đến các vấn đề như biến đổi khí hậu và đại dịch, các tổ chức phi chính phủ đóng vai trò quyền lực và không quốc gia nào kiểm soát được.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ có chính sách thương mại đối với Đông Á không phù hợp, khiến đất nước này nhường sân cho Trung Quốc. Về các vấn đề xuyên quốc gia, Hoa Kỳ có nguy cơ để mối quan hệ sóng gió với Bắc Kinh gây nguy hiểm cho các mục tiêu về khí hậu. Trung Quốc là quốc gia thải khí có hiệu ứng nhà kính lớn nhất. Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị đã cảnh báo Mỹ không nên kỳ vọng rằng các cuộc đàm phán về khí hậu sẽ vẫn là một ốc đảo trong một sa mạc của các mối quan hệ tổng thể.

Không quốc gia nào có thể đơn phương giải quyết các vấn đề xuyên quốc gia như biến đổi khí hậu và đại dịch. Do đó, nền chính trị của sự tương thuộc sinh thái liên quan đến quyền lực cũng như đối với những người khác.

Cuộc cạnh tranh chính trị ngày nay cũng khác. Hoa Kỳ và các đồng minh không bị đe dọa bởi việc xuất khẩu của chủ nghĩa Cộng sản giống như thời Stalin hay Mao. Có ít việc truyền bá chủ nghĩa hơn; ngày nay ít có người xuống đường ủng hộ “tư tưởng Tập Cận Bình”.

Thay vào đó, Trung Quốc thao túng hệ thống của tình trạng tương thuộc sâu xa về kinh tế và chính trị để hỗ trợ cho chính phủ độc tài của mình và gây ảnh hưong về mặt quan điểm trong các nền dân chủ để phản bác và ngăn chặn những lời chỉ trích. Để có bằng chứng về điều đó, chúng ta chỉ cần nhìn vào sự trừng phạt kinh tế của Trung Quốc đối với Na Uy và Úc, các đồng minh của chúng ta, vì họ đã dám công kích Trung Quốc về vấn đề nhân quyền. Một chiến lược ba chiều sẽ công nhận và đáp ứng được thực tế là những hành động này của Trung Quốc sẽ tạo cơ hội cho chúng ta thực hiện các bước hỗ trợ, từ đó sẽ tăng ảnh hưởng của chúng ta. Các hiệp định về thương mại sẽ giúp ích, cũng giống như thỏa thuận về xuất khẩu công nghệ tàu ngầm hạt nhân gần đây của chúng ta sang Úc.

Chúng ta đang bị khoá chặt trong “sự cạnh tranh hợp tác” với Trung Quốc làm cho tốt hơn và xấu hơn, nó đòi hỏi một chiến lược có thể thực hiện hai điều trái ngược, cạnh tranh và hợp tác trong cùng một lúc.

Ở trong nước, Hoa Kỳ phải củng cố các lợi thế công nghệ bằng cách tăng cường hỗ trợ cho các công trình nghiên cứu và phát triển. Về mặt quân sự, điều này có nghĩa là tái cấu trúc các lực lượng truyền thống để kết hợp các công nghệ mới và củng cố các liên minh nói trên.

Về mặt kinh tế, việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương để lại lỗ hổng trong lĩnh vực quan trọng về thương mại. Và về các vấn đề xuyên quốc gia, chúng ta cần củng cố và phát triển các thể chế và các hiệp ước quốc tế, chẳng hạn như Tổ chức Y tế Thế giới và Hiệp định về Khí hậu tại Paris, để đối phó với các vấn đề sức khỏe và khí hậu.

Những người bi quan nhìn vào quy mô dân số và tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc và tin rằng họ sẽ chiếm ưu thế. Nhưng nếu chúng ta coi các đồng minh của mình như tài sản, thì sức mạnh quân sự tổng hợp và sự giàu có về kinh tế của các nền dân chủ liên kết với phương Tây, Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản, sẽ vượt xa Trung Quốc trong thế kỷ này.

Tổng thống Biden hợp lý khi cho rằng, cuộc thảo luận về Chiến tranh Lạnh có nhiều tác động tiêu cực hơn là tích cực. Nhưng ông cũng cần bảo đảm rằng chiến lược đối với Trung Quốc của mình là phù hợp với trò chơi ba chiều.

***

Joseph S. Nye là Giáo sư Đại học Harvard, là người đặt ra thuật ngữ “quyền lực mềm” vào năm 1989 và là cựu quan chức quốc phòng cấp cao. Tác phẩm mới nhất của ông là “Do Morals Matter? Presidents and Foreign Policy From FDR to Trump.”

____

Ghi chú: Tựa đề do người dịch đặt

Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Campuchia và Lào, làm Việt Nam lo lắng

World Politics Review

Tác giả: David Brown

Song Phan chuyển ngữ

1-11-2021

Từ trái sang: Hun Sen, Nguyễn Phú Trọng và Thongloun Sisoulith trong cuộc gặp gỡ cuối tháng 9, tại Hà Nội. Nguồn: VN Times

Cuối tháng 9, Nguyễn Phú Trọng, lãnh đạo Đảng cầm quyền Cộng sản Việt Nam, mời hai người đồng cấp Campuchia và Lào – là Hun Sen, thủ tướng Campuchia và Thongloun Sisoulith, Chủ tịch nước Lào – đến Hà Nội để họp. Theo báo chí nhà nước, ba nhà lãnh đạo đã nói về sự hợp tác trong quá khứ và tương lai, và sự cần thiết có các quan hệ hiệu quả và gắn bó giữa đảng cầm quyền và chính phủ của ba nước.

Vì sao có quá nhiều lãnh đạo đảng Cộng hòa cố giấu giếm mọi dữ kiện liên quan đến ngày 6/1?

CNN

Reality Check của John Avlon

Bùi K. Nguyên, dịch

1-11-2021

Lịch sử thường được viết lại bởi những người cộng sản hoặc những kẻ tội phạm, nhưng chúng ta đang chứng kiến một nỗ lực viết lại lịch sử xảy ra trong ngày 6/1.

Vụ chống lại Mark Zuckerberg: Người trong cuộc nói rằng, CEO của Facebook chọn tăng trưởng thay vì an toàn

Washington Post

Tác giả: Elizabeth Dwoskin, Tory Newmyer Shibani Mahtani

Trúc Lam chuyển ngữ

25-10-2021

Cuối năm ngoái, Mark Zuckerberg đối mặt với sự lựa chọn: Tuân theo yêu cầu của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc kiểm duyệt những người bất đồng chính kiến ​​chống chính phủ, hoặc có nguy cơ bị đuổi ra khỏi một trong những thị trường béo bở nhất của Facebook ở châu Á.

Các khiếm khuyết của Mỹ trong chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương

Lowy Institute

Tác giả: Henry Storey

Đỗ Kim Thêm, dịch

24-10-2021

Từ khi nhậm chức hồi tháng 1/2021, Tồng thống Mỹ Joe Biden chưa thăm viếng bất cứ nhà lãnh đạo Đông Nam Á nào (White House/ Adam Schutz/ Flickr)

Ý tưởng về chủ nghĩa xã hội “đúng đắn” là một quan niệm sai lầm không bao giờ chết

Neue Zürcher Zeitung

Tác giả: Rainer Zitelmann

Vũ Ngọc Chi, chuyển ngữ

21-10-2021

Khẩu hiệu thử nghiệm “chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ 21” của cựu Tổng thống Venezuela Hugo Chávez (chân dung hậu cảnh) khiến nhiều người mê mẩn. Nguồn: Ueslei Marcelino / Reuters

Hạ viện bỏ phiếu buộc tội Steve Bannon coi thường Quốc hội

The Hill

Tác giả: Rebecca Beitsch and Cristina Marcos

Dương Lệ Chi, chuyển ngữ

21-10-2021

Steve Bannon, đồng minh của Trump. Ảnh trên mạng

Hạ viện hôm thứ năm [21/10/2021] đã bỏ phiếu buộc tội Steve Bannon khinh thường Quốc hội sau khi ông ta coi thường trát tòa của Ủy ban 6/1, một sự trừng phạt đáng chú ý đối với cựu chiến lược gia tòa Bạch Ốc của Trump, khiến Bộ Tư pháp cân nhắc xem có nên theo đuổi các cáo buộc hình sự hay không.

Kết quả bỏ phiếu gồm 229 phiếu thuận và 202 phiếu chống, trong đó chín dân biểu đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu thuận cùng với tất cả các dân biểu đảng Dân chủ ủng hộ nghị quyết, gồm: Các dân biểu Liz Cheney (Wyoming), Brian Fitzpatrick (Pennsylvania), Anthony Gonzalez (Ohio), Jaime Herrera Beutler (Washington), John Katko (New York), Adam Kinzinger (Illinois), Nancy Mace (South Carolina), Peter Meijer (Michigan) và Fred Upton (Michigan). Bảy trong số chín dân biểu này là những dân biểu của đảng Cộng hòa, đã từng bỏ phiếu luận tội cựu Tổng thống Trump sau cuộc bạo loạn ngày 6 tháng 1.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Bannon từ chối xuất hiện trước Ủy ban Hạ viện, trả lời những câu hỏi thẩm vấn về cuộc điều tra vụ tấn công ngày 6 tháng 1 vào tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ.

Các nhà lập pháp trong Ủy ban này cho rằng, việc chuyển nhanh vụ việc này đến Bộ Tư pháp là cần thiết, cũng là lời cảnh báo cho những người khác đã bị triệu tập tới Ủy ban, rằng bất kỳ ai từ chối hợp tác sẽ phải chịu số phận tương tự.

Bị truy tố bởi Bộ Tư pháp có thể đồng nghĩa với việc bị phạt tiền hoặc phạt tù, hoặc cả phạt tiền lẫn phạt tù đối với Bannon.

Ủy ban cần tìm kiếm lời khai từ Bannon về vai trò của ông ta trong việc tổ chức cuộc tụ họp ngày 6 tháng 1, nơi cựu Tổng thống Trump phát biểu, cũng như các cuộc thảo luận của ông ta với tòa Bạch Ốc – điều mà các thành viên của hội đồng [của Ủy ban] cho rằng, có thể cho thấy mối liên hệ giữa cựu tổng thống và kế hoạch phá hoại việc xác nhận kết quả bầu cử năm 2020.

Các thành viên của Ủy ban đã chỉ ra rằng, Bannon nói trên podcast của ông ta một ngày trước ngày 6 tháng 1, rằng “tất cả mọi thứ sẽ vỡ vụn vào ngày mai” và “bây giờ chúng ta đang ở thời điểm tấn công“, cũng như sự tham gia của ông ta trong chiến dịch “Ngưng ăn cắp phiếu bầu” (Stop the Steal).

“Những lời tuyên bố công khai của ông Bannon cho thấy rõ rằng ông ta biết điều gì sẽ xảy ra trước khi nó xảy ra. Và do đó, ông ta hẳn đã nhận thức được và có thể đã tham gia vào việc lên kế hoạch cho mọi thứ diễn ra ngày hôm đó. Người dân Mỹ xứng đáng được biết những gì ông ta biết và những gì ông ta đã làm”, Cheney, một trong hai thành viên đảng Cộng hòa của Ủy ban ngày 6/1, nói.

Các đảng viên đảng Dân chủ coi sự thách thức của Bannon là một tiền lệ nguy hiểm, có thể làm suy yếu cả Quốc hội và trách nhiệm giải trình theo luật.

Chúng tôi ở đây chiều nay để thử nghiệm một ý kiến lâu đời kể từ ngày thành lập đất nước này. Liệu đất nước chúng ta có phải là một đất nước của luật pháp? Chúng tôi ở đây bởi vì một người đã quyết định rằng, chúng ta giờ đây chỉ là một đất nước của con người và những người giàu và có quyền hành không cần phải tuân theo luật pháp. Và câu hỏi mà chúng ta phải đương đầu không kém gì câu hỏi này rằng: Ông ta đúng?” Dân biểu Adam Schiff (đảng Dân chủ, bang California) hỏi.

Có phải một số người hiện nay thật sự đứng trên pháp luật, không phải chịu trách nhiệm gì và không chịu trách nhiệm với ai cả, coi thường luật pháp mà không bị trừng phạt?”

Bannon đã từ chối xuất hiện trước Ủy ban, lập luận rằng, vụ việc do Trump đệ trình yêu cầu đặc quyền hành pháp đối với bất kỳ tài liệu nào và tìm cách chặn lời khai của nhân chứng, nên được tòa án giải quyết trước.

Nhưng các nhà lập pháp trong Ủy ban và các chuyên gia pháp lý khác thấy vụ kiện của Trump không có giá trị – đặc quyền hành pháp được thực hiện bởi tổng thống đương nhiệm, họ nói, trong khi đặc quyền như vậy sẽ không áp dụng cho Bannon vì ông đã bị sa thải khỏi tòa Bạch Ốc một thời gian khá lâu, trước khi vụ việc xảy ra.

Tổng thống Biden đã từ bỏ đặc quyền hành pháp đối với kho tài liệu thời Trump, do Cơ quan Lưu trữ Quốc gia nắm giữ, gồm hàng loạt các mối liên lạc giữa Trump, vợ, con cái trưởng thành của ông ta và một số phụ tá cấp cao, cũng như các cố vấn không chính thức cho tổng thống.

Vụ kiện đó đã được lên kế hoạch cho một phiên điều trần vào ngày 4 tháng 11.

Nhưng việc truy tố Bannon bây giờ thuộc về Bộ Tư pháp, một tổ chức dưới chính quyền Biden, đã cam kết nâng cao danh tiếng của mình như là một cơ quan độc lập, tránh xa chuyện chính trị.

Nếu Hạ viện bỏ phiếu cho cáo buộc tội khinh thường để chuyển qua Bộ Tư pháp, thì Bộ Tư pháp sẽ làm những gì họ luôn làm trong những trường hợp như vậy, chúng tôi sẽ áp dụng các sự kiện và luật pháp rồi ra quyết định, phù hợp với các nguyên tắc truy tố“, Bộ trưởng Tư pháp Merrick Garland cho biết tại buổi điều trần trước Ủy ban Tư pháp Hạ viện, chỉ vài giờ trước cuộc bỏ phiếu.

Các lãnh đạo Cộng hòa ở Hạ viện đã thực hiện bước chính thức, khuyên những người trong đảng của họ bỏ phiếu chống lại nghị quyết hôm thứ năm, lập luận rằng, Ủy ban “đã chứng tỏ họ quan tâm hơn đến việc theo đuổi một chương trình nghị sự của đảng phái, nhằm chính trị hóa cuộc tấn công ngày 6 tháng 1, thay vì tiến hành một cuộc điều tra có thiện chí và chính đáng về sự thất bại trong việc bảo mật dẫn đến ngày đó“.

Lãnh đạo phe thiểu số ở Hạ viện Kevin McCarthy (đảng Cộng hòa, bang California) gọi hành động này là “trát đòi hầu tòa không hợp lệ” vì Chủ tịch Hạ viên Nancy Pelosi (đảng Dân chủ, bang California) đã từ chối hai người mà ông [McCathy] đã chọn vào Ủy ban, sau khi đảng này bỏ phiếu phản đối một dự luật có thể tạo ra một Ủy ban lưỡng đảng độc lập điều tra vụ tấn công điện Capitol.

McCarthy nói về vụ kiện của Trump: “Ông ta có quyền tới tòa để xem nếu ông ta có đặc quyền hành pháp hay không”.

Tôi không biết liệu ông ta có hay không nhưng ủy ban thì không. Vì vậy, họ đang làm suy yếu quyền lực của chính Quốc hội bằng cách ban hành trát đòi hầu tòa không hợp lệ”.

Các đảng viên Cộng hòa khác đã tìm cách tranh luận rằng, Quốc hội không có quyền điều tra các vấn đề chủ yếu không liên quan đến luật pháp.

Một trong hai dân biểu Cộng hòa mà ông McCarthy bổ nhiệm vào Ủy ban đã bị bà Pelosi từ chối, là dân biểu Jim Banks (đảng Cộng hòa, bang Indiana), nói rằng: “Quốc hội không có quyền tiến hành các cuộc điều tra tội phạm”.

Quốc hội chỉ có thể ban hành trát đòi hầu tòa phục vụ mục đích lập pháp. Câu hỏi mà Ủy ban phải trả lời là, tại sao họ lại tìm kiếm thông tin về các cuộc tập họp chính trị được phép?

Các ủy ban của Quốc hội thường xuyên được trao quyền ra trát hầu tòa và các đảng viên đảng Dân chủ cho rằng, việc Bannon cố ý thách thức Ủy ban, có thể được giải quyết một cách đơn giản, bằng cách xuất hiện và diện dẫn quyền của Tu chính án thứ Năm, từ chối điều trần để chính ông ta không bị buộc tội.

Cheney là người mà đảng Cộng hòa đã bãi nhiệm làm thành viên lãnh đạo có quyền hành đứng thứ ba của đảng này hồi đầu năm nay, vì bà đã đẩy lùi những sai lầm của Trump về cuộc bầu cử, nói rằng cuộc điều tra của Ủy ban có liên quan đến việc cân nhắc để ban hành luật, ngăn chặn bất kỳ tổng thống nào trong tương lai gây áp lực, buộc các quan chức liên bang và tiểu bang lật ngược kết quả bầu cử.

Có những người hiện ở trong căn phòng này đã được sơ tán cùng với tôi và với tất cả những người còn lại trong ngày hôm đó, trong suốt cuộc tấn công. Những người mà bây giờ dường như đã quên đi mối nguy hiểm của thời điểm đó, là cuộc tấn công vào Hiến pháp, cuộc tấn công vào Quốc hội của chúng ta”, bà Cheney nói.

Trong khi đó, Trump tiếp tục xem nhẹ vụ bạo lực xảy ra ngày 6 tháng 1 và thúc đẩy các tuyên bố sai trái của mình về gian lận bầu cử.

Trước đó, Trump đã ra tuyên bố, nói rằng, “cuộc nổi dậy diễn ra ngày 3 tháng 11, ngày bầu cử” và các sự kiện xảy ra vào ngày 6 tháng 1 là “cuộc biểu tình“.

Và một ngày trước đó, Trump đã nhắm thẳng vào Cheney, Phó Chủ tịch Ủy ban điều tra, gọi bà ấy là “kẻ ngốc tự mãn” và “nhìn cô ta là coi thường cô ta”.