Vài điều về việc xóa tên luật sư

Đặng Đình Mạnh

11-4-2024

Ngày 10/4/2024, truyền thông trong nước đưa tin, Đoàn Luật Sư Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định xóa tên Luật sư Đặng Đình Mạnh (tức tôi) và một đồng nghiệp khác ra khỏi danh biểu đoàn luật sư vì lý do không đóng đoàn phí.

Luật pháp nhẫn nại

Nhã Duy

11-4-2024

Thẩm phán liên bang Mỹ Tanya Chutkan. Ảnh: law.com

Hôm nay, tại tòa liên bang khu vực DC, thẩm phán Tanya S. Chutkan đã tuyên án Antony Võ 9 tháng tù giam, 12 tháng quản thúc sau hạn tù và 1.000 đô la tiền phạt.

Liệu Toà án Hình sự Quốc tế có thể xử tội Putin được không?

Đỗ Kim Thêm

6-4-2024

Hiện trạng

Trong hai năm qua, nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đã tường thuật khá nhiều về tội ác chiến tranh do Tổng thống Nga Vladimir Putin gây ra cho vô số thường dân Ukraine.

Ngay từ đầu cuộc chiến, công luận thế giới kinh hoàng chứng kiến những hình ảnh tang thương khi binh sĩ Nga gây cảnh chết chóc cho bao nhiêu thường dân vô tội tại thị trấn Bucha, gần thủ đô Kyiv của Ukraine: Nhiều người chết nằm la liệt trên đường phố, bị trói tay sau lưng và khắp cơ thể có dấu hiệu bị tra tấn bằng bạo lực, các mồ chôn tập thể… tương tự như bi kịch của 5000 đồng bào Huế trong chiến cuộc Mậu Thân tái diễn.

Theo ước tính của Phủ Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ngày 29/2/2024, có khoảng 10.675 dân thường thiệt mạng và 20.080 người bị thương khi quân đội Nga tấn công vào các bệnh viện và khu dân cư.

Liệu Putin có chịu trách nhiệm về các cáo buộc vi phạm tội ác chiến tranh trước Tòa án Hình sự Quốc tế (TAHSQT – International Crimical Court, ICC) không?

Định nghĩa

Về mặt pháp lý, Công ước La Haye năm 1907 và bốn Công ước Geneva năm 1949 với các Nghị định thư bổ sung năm 1977 và 2005, định nghĩa tội ác chiến tranh là các vi phạm nghiêm trọng hoặc vi phạm luật nhân đạo quốc tế.

Các yếu tố cấu thành tội phạm gồm việc sử dụng vũ khí bị cấm là hóa học và sinh học. Luật cũng bao gồm việc bảo vệ những người không liên quan trực tiếp đến chiến sự như dân thường, tù nhân và nhân viên y tế.

Quy chế Rome của TAHSQT năm 1998 liệt kê chi tiết các yều tố này. Dựa theo cơ sở này, Điều 8 Công ước Geneva quy định các vi phạm gồm có:

– Các cuộc tấn công có chủ ý vào dân thường và các mục tiêu dân sự.

– Giết hoặc làm bị thương các chiến binh đầu hàng hoặc không có khả năng tự vệ.

– Tra tấn

– Hiếp dâm và tấn công tình dục

– Nô lệ

– Cưỡng bách di dời

– Bắt làm con tin

– Chuyên quyền phá hoại tài sản và hôi của

– Các cuộc tấn công có chủ ý vào bệnh viện, trường học và các tòa nhà được dành sử dụng cho các hoạt động tôn giáo, nghệ thuật và văn hóa.

Do đó, khi binh sĩ Nga tấn công vào các trường học, nhà hộ sinh, hí viện Mariupol, giết hại dân thường ở thị trấn Bucha, thì có thể họ bị quy kết là gây ra tội ác chiến tranh.

Tuy nhiên, luật pháp quốc tế cũng dè dặt khi quy định, tiên khởi chỉ là một loại cáo buộc tạm thời dành cho nghi can cho đến khi nào được chứng minh rõ ràng là tội phạm; có nghĩa là, cũng có những vùng xám dành để có nhiều cách biện minh khác nhau dựa theo luật nhân đạo quốc tế.

Cách thu thập bằng chứng

Hiện nay, tổ chức phi chính phủ Trung tâm Rafael Lemkin (Ba Lan) đang tích cực sưu tầm bằng chứng đủ loại về các tội ác chiến tranh của Putin. Họ được thành lập đặc biệt cho nhiệm vụ này và do nhà nước tài trợ.

Ngoài ra, báo giới trong và ngoài Ukraine cũng đang làm việc tương tự. Năm 2022, báo New York Times chứng minh hành động tàn bạo của binh sĩ Nga với các hình ảnh từ vệ tinh sau khi quân đội Nga rút khỏi Bucha. Các cá nhân khác ở Ukraine đang thu thập các lời khai và bằng chứng của nạn nhân.

Theo các luật gia, cách tốt nhất là nên tìm cách đưa các nạn nhân đến gặp trực tiếp các điều tra và công tố viên, để họ ghi lại tội ác một cách chuyên nghiệp hơn. Một trở ngại khác là, nếu nạn nhân sống sót bị phỏng vấn thường xuyên, thì nguy cơ tái chấn thương sẽ tăng lên.

Đặc điểm chung của ngành tư pháp hình sự là hoạt động chậm chạp, luôn mang tính phản ứng theo luật định. Để có được bằng chứng cụ thể, sinh động và thuyết phục về hoàn cảnh của từng nạn nhân là rất khó. Thực tế cho thấy, Tòa án Hình sự Quốc tế (TAHSQT) giải quyết thành công trong nhiều trường hợp kể từ năm 2002.

Kinh nghiệm

Phần lớn giới lãnh đạo các quốc gia châu Phi bị cáo buộc vi phạm trong các vụ án chống lại tội phạm chiến tranh. Thủ tục này được tiến hành ở TAHSQT và kéo dài trong nhiều năm. Cụ thể là:

– Năm 2012, thủ lĩnh dân quân Congo Thomas Lubanga bị kết án 14 năm tù sau một phiên tòa kéo dài ba năm.

– Năm 2016, tòa án ở The Hague lần đầu tiên xác định việc phá hủy các tòa nhà tôn giáo lịch sử Timbuktu ở Mali, châu Phi, là tội ác chiến tranh. Thủ phạm chính Ahmad Al Faqi Al Mahdi, là thành viên của Ansar Eddine, một phong trào liên kết với Al Qaeda, đã bị kết án chín năm tù.

– Năm 2018, năm quốc gia Nam Mỹ và Canada đã đệ đơn xin điều tra chính phủ Venezuela vì vi phạm nhân quyền.

– Năm 2021, hai cựu lãnh đạo Cơ quan An ninh Serbia là Jovica Stanišić và Franko Simatović bị kết tội hỗ trợ các hành vi giết người, bức hại và trục xuất trong cuộc chiến Bosnia.

Thẩm quyền quyết định

Về cơ bản, có bốn cách để điều tra và xác định tội ác chiến tranh. Từ năm 2002, lần đầu tiên 123 quốc gia đã đồng ý TAHSQT truy tố tội ác diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.

Trong thập niên 1990, các phạm nhân bị xét xử bởi các tòa án đặc biệt: Tòa án Kosovo và Tòa án Rwanda là hai tòa án đặc biệt được thành lập để xét xử cho các cuộc xung đột này.

Thủ tục điều tra

Qua hai bản tuyên bố trước đây, Ukraine đã công nhận thẩm quyền của TAHSQT được áp dụng trong lãnh thổ Ukraine.

Vào đầu tháng 4/2022, ông Karim Khan, một luật sư người Anh và là công tố viên trưởng của TAHSQT, đã chính thức mở cuộc điều tra về tội ác chiến tranh ở Ukraine. Thủ tục này được thực hiện mà không cần lệnh của tòa án vì trước đó có 40 quốc gia đã yêu cầu tiến hành.

Ban đầu, việc điều tra nhắm vào bán đảo Crimea và miền đông Ukraine kể từ năm 2014. Sau khi thu thập nhiều bằng chứng tại chỗ, Công tố viên trưởng Karim Khan cho rằng, đã có đủ cơ sở để tin rằng cả tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại đã được Putin thực hiện trong tòan bộ cuộc chiến tranh Ukraine. Do đó, Ukraine cũng nên được nhìn chung là một “hiện trường tội phạm”.

Cách thứ hai để truy tố là thành lập một Ủy ban Điều tra do Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc triệu tập. Liên Hiệp Quốc có thể uỷ nhiệm công việc của ủy ban này cho một tòa án hỗn hợp chuyên về tội ác chiến tranh quốc tế.

Cách thứ ba là một nhóm các quốc gia quan tâm hoặc bị ảnh hưởng có thể thành lập một tòa án để xét xử các tội phạm chiến tranh. Một ví dụ điển hình là, tòa án Nuremberg xét xử giới lãnh đạo Đức quốc xã sau Thế chiến thứ hai.

Hiện nay, Ukraine, Ba Lan và Lithuania đã thành lập một nhóm điều tra chung  về tội ác chiến tranh của Putin. TAHSQT cũng đang có các biện pháp  hợp tác với nhóm này.

Tòa án đặc biệt

Một số quốc gia khác cũng đề xuất thành lập một tòa án đặc biệt. Nhưng có nhiều ý kiến phản bác, cho rằng, đó chỉ hình thức của một “tòa án chống Nga”. Việc tranh cãi này không được đa số các quốc gia tán thành vì nhìn chung TAHSQT là giải pháp tốt hơn, cho dù tòa không thể hoạt động hữu hiệu đối với tội ác xâm lược.

Tội xâm lược chỉ thuộc thẩm quyền của TAHSQT nếu cả hai nước đều là quốc gia thành viên của Tòa án. Bởi vì Nga không công nhận TAHSQT, nên tòa đành bất lực trong việc tiến hành xét xử.

Quyền truy tố của từng quốc gia

Xét cho cùng, từng quốc gia cũng có quyền hợp pháp để truy tố tội ác chiến tranh. Ví dụ, ở Đức, cuộc điều tra về cuộc chiến Ukraine cũng đang được tiến hành tại Văn phòng Tổng công tố liên bang. Một toán đặc nhiệm thuộc Văn phòng Cảnh sát Hình sự Liên bang (Bundeskriminalamt, BKA) được thiết lập cho mục đích này. Cho đến nay, BKA đã thẩm vấn 74 nhân chứng ở Ukraine. Các hình ảnh video từ mạng xã hội và hình ảnh vệ tinh của Bundeswehr cũng được dùng làm tài liệu tham khảo.

Tuy nhiên, BKA cho rằng không thể ra lệnh bắt giữ đối với một số người nhất định trong vài năm, chẳng hạn như các chỉ huy cấp cao của quân đội Nga hoặc lãnh đạo Điện Kremlin.

Triển vọng về lệnh bắt giữ Putin

Vào ngày 17/3/2023 TAHSQT ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin vì bị cáo buộc trục xuất bất hợp pháp trẻ em và cưỡng bức tái định cư từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Ukraine sang Liên bang Nga. Một lệnh bắt giữ khác cũng đã được ban hành đối với Maria Lvova-Belova, Ủy viên về Quyền Trẻ em trong chính quyền Tổng thống của Putin.   

TAHSQT không có lực lượng cảnh sát riêng dùng làm phương tiện để thực hiện lệnh bắt giữ, có nghĩa là lệnh chỉ được thực hiện bởi một quốc gia thành viên của TAHSQT. Thực tế là quốc tế cũng đành bất lực trong việc áp giải Putin ra trước tòa, vì Putin cũng không dại gì mà công du trong lúc này, trừ việc sẽ đi thăm Việt Nam, vốn dĩ là một đồng minh thân thiết.

Ngược lại, triển vọng cũng mở ra, cho dù hạn chế. Ví dụ như Ukraine, dù không phải là thành viên của TAHSQT, nhưng Ukraine là nạn nhân, nên đã công nhận thẩm quyền xét xử của tòa án trong phạm vi lãnh thổ Ukraine với hiệu lực hồi tố sau khi Nga gây ra cuộc chiến tranh xâm lược.

Do đó, hiện nay, TAHSQT đang điều tra trên lãnh thổ Ukraine và có thể ra lệnh bắt giữ Putin.

Trách nhiệm

Ai có trách nhiệm trong cuộc tấn công Ukraine, Nga hay Putin? Theo luật nhân đạo quốc tế và Quy chế Rome, chỉ những cá nhân mới có thể bị truy tố và kết án là tội phạm chiến tranh; do đó, pháp nhân hay nhà nước không bị.

Về thủ tục truy tố, vấn đề quy trách nhiệm được mang ra thảo luận và thủ tục cũng cần phải làm rõ. Các vị chỉ huy quân sự và chính trị gia, những người không liên quan trực tiếp đến tội ác chiến tranh, có thể bị quy kết về mặt pháp lý, thông qua trách nhiệm của cấp trên mà họ công nhận. Điều này không chỉ áp dụng nếu các thượng cấp ra lệnh thi hành những tội ác này, mà còn cho giới chức biết về lệnh hoặc đang ở một vị trí mà họ có thể biết và không phản ứng.

Do đó, thủ phạm sẽ bị đưa ra tòa chỉ có thể là những người thừa hành cấp thấp, nghĩa là, công lý không được thực thi đúng mức. Nhưng các mệnh lệnh cụ thể trong chiến cuộc Ukraine đến trực tiếp từ Điện Kremlin. Do đó, Tòa phải truy nguyên đến tận cùng nguồn gốc của mệnh lệnh gây ra tội ác để chung quyết.

Có tật giật mình?

Võ Xuân Sơn

4-4-2024

Hôm nay, tôi đọc được một stt của một bạn, trong đó có đoạn: “Bọn lừa đảo nói bạn vướng vào gì đó, phải chuyển tiền vào tài khoản để xử lý và bạn thực hiện theo. Điều này chứng tỏ bạn ít nhiều có tật giật mình”.

GS Lê Xuân Khoa lên tiếng về vụ kiện TS Nguyễn Đình Thắng

Lê Xuân Khoa

21-3-2024

GS Lê Xuân Khoa. Nguồn: Tác giả gửi Tiếng Dân

Kính gửi quý độc giả quan tâm,

‘Loại trừ vĩnh viễn’

Blog VOA

Trân Văn

20-3-2024

Đại diện Viện Kiểm sát TP.HCM vừa đề nghị Hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án liên quan đến Vạn Thịnh Phát “loại trừ vĩnh viễn” bà Trương Mỹ Lan khỏi đời sống xã hội…

Nợ 8 triệu thẻ tín dụng, sau 11 năm phải trả 8 tỷ: “Dễ hơn đi ăn cướp”

Vũ Thế Dũng

16-3-2024

Đây là một vụ việc rất nghiêm trọng, phần nào cho thấy tính tùy tiện trong quản lý của ngân hàng và nhìn qua chẳng khác nào cho vay siêu nặng lãi. Nói một cách dân gian “dễ hơn đi ăn cướp”. Ta sẽ phân tích vai trò, trách nhiệm, và tính đạo đức của các ngân hàng ở phần sau.

Một phụ nữ gốc Việt nhận án tù trong vụ bạo loạn tấn công tòa nhà Quốc hội ngày 6-1

Nhã Duy

27-2-2024

Hôm qua, ngày 26 tháng 2 năm 2024, một phụ nữ gốc Việt là Lê Ngọc Mai Nhi, 27 tuổi, đã bị tòa kết án 10 ngày tù giam vì đã nhận tội tham gia vào cuộc bạo loạn tại tòa Quốc Hội Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2021.

Đại án vỗ béo… chạy án! (Phần 1)

Blog VOA

Trân Văn

27-2-2024

Một công trình ngay trung tâm Sài Gòn, tài sản của Vạn Thịnh Phát.

Vụ án Vạn Thịnh Phát – Tòa án sẽ xử thế nào? (Phần 1)

Blog VOA

Trân Văn

22-2-2024

Trong Kết luận điều tra (KLĐT) vụ án “xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng SCB và các đơn vị, tổ chức có liên quan”, Cơ quan Điều tra (CQĐT) không chỉ bày ra sự tùy tiện vừa đáng ngại, vừa đáng ngờ khi diễn giải và áp dụng pháp luật.

Từ câu chuyện Chợ Trường Sơn, tự hỏi chính quyền và báo chí ở đâu

Blog VOA

Trân Văn

15-2-2024

Bản nội quy và mức thu ở Chợ Trường Sơn. Nguồn: Thái Hạo

Chợ, với bà con tiểu thương và chính quyền các địa phương

Thái Hạo

15-2-2024

Vụ việc thu phí chợ dã man ở chợ Trường Sơn (Nông Cống, Thanh Hóa) mà tôi phản ánh mấy ngày qua, một lần nữa cho thấy vấn đề quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chợ đã bị buông lỏng đến mức tồi tệ như thế nào (điều đáng mừng và đáng ghi nhận là người quản lý chợ này đã tiếp nhận ý kiến và có điều chỉnh bước đầu kịp thời theo hướng đúng). Cho nên, nó đòi hỏi phải có sự thay đổi mang tính hệ thống ngay. Xin nhấn mạnh lại mấy ý sau đây.

Luật pháp ở Việt Nam

Kim Văn Chính

2-2-2024

1. Bà Ngô Bá Thành, luật sư học ở Pháp về nước, người hoạt động nội gián trước 1975 ở Sài Gòn, sau làm đến đại biểu Quốc hội vài khóa, chủ tịch Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, đã nói một câu rất nổi tiếng: “Chúng ta có một rừng luật, nhưng chỉ có một luật duy nhất hoạt động – đó là Luật rừng”.

Bản án 23 năm tù cho vợ chồng bán con nhằm mục tiêu “trừng trị” hay “giáo huấn”?

Mai Bá Kiếm

28-1-2024

Về học lý, bất cứ mức hình phạt nào dành cho bị cáo (treo, tù giam, chung thân, tử hình) đều nhắm đến hai mục tiêu, “trừng trị” và “giáo huấn”. (Tôi không xài từ “cải tạo”, vì đối tượng của cải tạo là vật chất). Vì thế, thẩm phán phải rất thấu hiểu “tâm lý tội phạm” để cân bằng giữa hai mục tiêu “trừng trị” và “giáo huấn”.

Có toà án nào như [thế này] ở Việt Nam?

Nguyễn Ngọc Chu

27-1-2024

Không bênh vực ông Trần Hùng. Chỉ yêu cầu công lý. Chưa khẳng định ông Trần Hùng có tội. Cũng chưa khẳng định ông Trần Hùng vô tội. Nhưng kiểu “án bỏ túi” thì phải triệt tận gốc.

Thông báo thôi tham gia Đoàn Luật sư TP Hà Nội và thôi hành nghề luật sư

Lê Văn Hòa

26-1-2024

Hà Nội, ngày 30-12-2023

Kính gửi: Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội,

Đồng kính gửi: Ban lãnh đạo Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Tôi là Luật sư Lê Văn Hòa, số thẻ Luật sư: 11305/LS do Liên đoàn Luật sư Việt Nam cấp ngày 07/10/2016, tham gia Đoàn luật sư thành phố Hà Nội và hành nghề luật sư từ cuối năm 2016; tôi xin thông báo như sau:

Ngày 27/5/2021, tôi đã tuyên bố công khai trên facebook của tôi là bỏ nghề luật sư vì đã mất hết niềm tin vào nền tư pháp Việt Nam. Từ đó đến nay tôi không nhận bào chữa và tham gia tố tụng thêm bất cứ vụ án nào mới, mà chỉ bào chữa, hỗ trợ pháp lý trong một số vụ án dang dở, bị kéo dài từ nhiều năm trước, cụ thể:

1- Bào chữa cho các bị cáo Thái Lương Trí, Dương Minh Hải trong vụ án oan sai đặc biệt nghiêm trọng “Làm giả con dấu” của Nhà nước Lào (ông Thái Lương Trí bị cướp mỏ Huổi Chừn, Lào) do Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an khởi tố từ ngày 25/5/2009 và đến 10/01/2023 mới kết thúc bằng bản án phúc thẩm trái luật của Tòa án nhân dân TP Hà Nội (“Bản án số 31/2023/HS-PT, ngày 10-01-2023”);

2- Hỗ trợ pháp lý cho ông Nguyễn Trường Chinh (Hải Dương) kêu oan cho con là Tử tù Nguyễn Văn Chưởng bị tuyên án tử hình oan với cáo buộc là chủ mưu và là thủ ác giết hại thiếu tá cảnh sát hình sự Nguyễn Văn Sinh (Công an Hải Phòng) nhằm cướp tài sản ngày 14/7/2007;

3- Hỗ trợ pháp lý cho bị án Vũ Sơn Tùng (Quảng Ninh) kêu oan về bản án 7 năm tù về hai tội “Cưỡng đoạt tài sản” và “Không tố giác tội phạm” trong vụ án “Phạm Khắc Tú và các bị cáo khác phạm tội Cưỡng đoạt tài sản” xảy ra ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên năm 2013 (Vũ Sơn Tùng hiện đang thụ án tại Trại giam Thanh Phong, Bộ Công an);

4- Bào chữa cho các bị cáo Vũ Đình Thức, Nguyễn Xuân Nghiêm trong vụ án oan sai đặc biệt nghiêm trọng “Trần Trung Dũng và các bị cáo khác phạm tội cưỡng đoạt tài sản” do Cơ quan Cảnh sát điều tra (PC45)-Công an TP Hà Nội khởi tố oan từ ngày 08/10/2015 và 08 năm sau mới kết thúc bởi “Bản án số 539/2023/HS-PT, ngày 17-7-2023” oan sai đặc biệt nghiêm trọng của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội;

5- Hỗ trợ pháp lý cho ông Nguyễn Văn Ngọc ở xã Hải Hà, huyện Tĩnh Gia (nay là thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa) kêu oan bị các cơ quan tố tụng tỉnh Thanh Hóa khởi tố, truy tố, xét xử oan sai về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Làm môi giới hối lộ” (ông Ngọc đã chấp hành xong bản án 15 năm tù oan của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa/ ra tù năm 2019).

Năm vụ án trên tôi đã tố giác, tố cáo những cá nhân, tập thể vi phạm pháp luật trong việc thụ lý, giải quyết vụ án, cũng như đề nghị người có thẩm quyền kháng nghị giám đốc thẩm để minh oan cho người bị hàm oan và làm cơ sở cho việc xử lý những cá nhân, tổ chức đã vi phạm pháp luật.

Kể từ hôm nay (30/12/2023) tôi chính thức tuyên bố tự rút khỏi Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, đồng thời chấm dứt hành nghề luật sư, lý do: Vì đã mất hết niềm tin vào nền tư pháp Việt Nam như tôi đã tuyên bố từ ngày 27/5/2021.

Xin kính chúc các vị lãnh đạo Đoàn luật sư thành phố Hà Nội và lãnh đạo Liên đoàn Luật sư Việt Nam luôn khỏe, đoàn kết, xứng đáng là trung tâm lãnh đạo giới luật sư Việt Nam phát triển, góp phần tích cực trong công cuộc đổi mới nền tư pháp nước nhà!

Trân trọng!

Ký tên

Luật sư Lê Văn Hòa

Vụ án “bán con”, nên xử lại!

Đoàn Bảo Châu

24-1-2024

Về vụ án “bán con” tôi có mấy ý sau:

1. Họ mang thai, đẻ con ra, biết khả năng không nuôi nên muốn để người khác nuôi. Việc nhận một chút tiền để bớt khó khăn có thể thông cảm được. Kết tội buôn người thì không đúng bởi buôn là mua rồi bán để lấy lãi. Công mang nặng đẻ đau không thể đánh đồng với việc lấy lãi được.

Chúng ta đang đi xuống?

Ngô Huy Cương

24-1-2024

Về phương diện viết luật, chắc chắn chúng ta đã và đang đi xuống.

Nhà làm luật thường được xem là người thiết lập các chuẩn mực ứng xử xã hội và đồng thời là người tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực về ngôn ngữ thể hiện các chuẩn mực ứng xử đó. Thế nhưng, ở ta thì khác hẳn.

Về vụ án Trần Hùng bị xử tội nhận hối lộ 300 triệu đồng

Trần Vũ Hải

24-1-2024

Hai vấn đề chính của vụ án:

1/ Trần Hùng có chức vụ quyền hạn trong việc xử lý “nặng hay nhẹ” người kinh doanh (sản xuất, mua bán) sách giáo khoa giả ở Hà nội không?

Sự thiếu kiên nhẫn với bị cáo kêu oan của Hội đồng Xét xử

Ngô Anh Tuấn

23-1-2024

Rất nhiều vụ án liên quan tới các tội phạm chức vụ mới được đưa ra xét xử trong thời gian vừa qua, HĐXX rất ưu ái đối với những bị cáo được xem là thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, họ dành cho các bị cáo rất nhiều thời gian để trình bày về hoàn cảnh, về sức khoẻ, về sự ăn năn… Còn phía ngược lại, bị cáo nào có ý định kêu oan thì y như rằng bị hành cho ra bã, lời khai bị hạn chế và liên tục bị nhắc nhở, bị cắt lời. Rất khó cho bất kỳ ai có cơ hội được minh oan tại toà án khi mà lời khai không được làm rõ, nhân chứng không được đối chất, tài liệu không được chứng minh một cách khoa học.

Tỷ lệ án oan sai là bao nhiêu?

Nguyễn Ngọc Chu

23-1-2024

1. Ông Trần Hùng nhiều lần tuyên bố nhiều nơi, không ai hối lộ được ông, kể cả những vụ án “mạnh về tiền bạc và quyền lực” như phân bón Thuận Phong [1], thì hẳn trong lòng ông Trần Hùng phải có một niềm tin vững chắc.

Không giống như các ông viết sách giáo huấn, hàng ngày rao giảng đạo đức (nhưng trên thực tế thì nhiều lần nhận hối lộ), phát biểu của ông Trần Hùng trước đây và tại Toà luôn có khí phách. Giống như những người có bản lĩnh hiến dâng vì lẽ phải, họ hiên ngang trước Toà, không cầu ban ơn, không khóc lóc hay xin lỗi cấp trên, ông Trần Hùng rồi sẽ tiếp tục kháng án.

Chứng cứ buộc tội ông Trần Hùng chưa thuyết phục [2]. Nhưng sợ rằng, thẩm phán rồi cũng sẽ tuyên là “đủ chứng cớ” như bao vụ án đã có quyết định trước khi xét xử. Hai thập niên gần đây, chưa thấy vụ án nào thay đổi căn bản phán quyết từ tranh tụng. Giáo án đã được soạn sẵn.

Làm thất thoát 15.000 tỷ đồng, cựu phó thống đốc ngân hàng nhà nước Đặng Thanh Bình bị tuyên án 3 năm tù cho hưởng án treo [3]. Nhận hối lộ 53 tỷ đồng trong một phi vụ bị phát hiện, ông Nguyễn Quang Tuấn bị kết tội 3 năm tù giam [4]. Nhận hối lộ 200.000 USD (khoảng 5 tỷ đồng) trong một lần bị phát hiện, ông Chu Ngọc Anh bị tuyên phạt 3 năm tù giam [5]. Bị quy nhận hối lộ 300 triệu đồng, ông Trần Hùng bị toà sơ thẩm kết án 9 năm tù giam [6]. Không thể tìm thấy sự công bằng giữa các phán quyết này. Cách kết tội của các thẩm phán Việt Nam thật lạ lùng!

Những người có tính cách như ông Trần Hùng không nhiều trong giới thi hành công vụ hiện nay. Ông Trần Hùng trở thành đối tượng không mong muốn của một số người. Không thể áp dụng phương châm “thà giết nhầm còn hơn bỏ sót” ở bất cứ nơi nào. Phải xử đúng người đúng tội.

2. Án sai oan không chỉ có mấy vụ nêu trên. Vụ án “bán” con ruột bị kết án 23 năm tù tổng cộng cho cả bố lẫn mẹ [7] đang gây phẫn nộ trong xã hội vì xử sai và không có tính nhân đạo. Bỏ tù mẹ 10 năm, bố 13 năm thì ai nuôi 3 đứa con nhỏ còn lại?

Không bố mẹ nào mà không xót thương con. Năm 1945 vì đói, không biết bao nhiêu gia đình phải bán con, cho con, mong con có một chỗ ăn ở tốt hơn để thoát chết vì đói rét. Xét về hoàn cảnh thì đó là một giải pháp chấp nhận được, có lợi hơn cho người con và cho cả gia đình.

Xử án mà không phân biệt được các tình huống để áp dụng luật thì phán quyết trở thành tội ác.

Tình cảnh tương tự như phải bán con nêu trên không cá biệt. Chẳng hạn như trường hợp người mẹ ở Cà Mau [8] tự vẫn để lấy tiền phúng viếng cho con học, hay như trường hợp người mẹ ở Huế [9] tự tử để lại 400 ngàn đồng cho bốn con thơ. Đó là những trường hợp còn bi thương hơn tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố.

3. Ông Nguyễn Xuân Phúc trước đây, lúc còn giữ chức Thủ tướng rồi Chủ tịch nước, khi nghe những trường hợp báo chí và mạng xã hội lên tiếng, thường chỉ đạo cấp dưới theo dõi và giải quyết [10]. Không biết Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và Thủ tướng Phạm Minh Chính có thời gian để biết đến những vụ án như đã nêu trên không?

4. Tỷ lệ án oan sai ở Việt Nam là bao nhiêu? Thật không dám đưa ra con số nghĩ trong lòng.

Ở Việt Nam câu hỏi “tỷ lệ án oan sai là bao nhiêu %” nên đổi thành “tỷ lệ án không oan sai là bao nhiêu %” thì có lẽ sẽ dễ đưa ra con số hơn. Ngành toà án Việt Nam cần một quá trình đại phẫu.

_____

TƯ LIỆU DẪN:

[1] https://nhadautu.vn/gap-go-thu-tu-ong-tran-hung-co-nguoi-muon-mua-toi-5-10-ty-de-bo-qua-vu-cty-thuan-phong-d4845.html

[2] https://tuoitre.vn/vu-tran-hung-nguoi-dua-hoi-lo-khong-biet-duong-di-cua-so-tien-20240122172253829.htm

[3] https://soha.vn/cuu-pho-thong-doc-ngan-hang-nha-nuoc-gay…

[4] https://tuoitre.vn/ong-nguyen-quang-tuan-bi-tuyen-phat-3-nam-tu-khong-bi-cam-hanh-nghe-2023042113345792.htm

[5] https://tuoitre.vn/cuu-bo-truong-chu-ngoc-anh-bi-toa-tuyen-3-nam-tu-vu-viet-a-20240112121822392.htm

[6] https://vtc.vn/de-nghi-y-an-9-nam-tu-cuu-cuc-pho-tran-hung-ar849171.html

[7] https://baotravinh.vn/phap-luat-ban-doc/tuyen-an-23-nam-tu-doi-voi-cap-vo-chong-mua-ban-con-ruot-34435.html

[8] https://baophapluat.vn/that-long-chuyen-me-chet-de-lay-tien-phung-vieng-cho-con-hoc-post161556.html

[9] https://vietnamnet.vn/4-dua-tre-bo-vo-sau-khi-me-dai-dot-tu-tu-2171315.html

[10] https://thanhnien.vn/thu-tuong-chi-dao-xem-xet-dung-khoi-to-vu-chu-quan-ca-phe-xin-chao-185555434.htm

Những câu hỏi nhói lòng trong vụ án cha mẹ ở Trà Vinh “bán con”

Mạc Văn Trang

21-1-2024

Đọc cái tin này tôi thực sự nhói lòng: “Ngày 15-1, TAND tỉnh Trà Vinh mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Vũ Hoàng Tuấn (19 tuổi) 13 năm tù và Thạch Thị Kim Nhung (22 tuổi, cùng ngụ huyện Châu Thành, Trà Vinh) 10 năm tù, cùng về tội mua bán người dưới 16 tuổi.

Cho — Nhận con nuôi và những tai họa rình rập

Thái Hạo

19-1-2024

(Trên đường đi tìm sự thật sau bản án 23 năm tù vì bán con ở Trà Vinh)

Mấy câu hỏi trong vụ án cha mẹ ở Trà Vinh bán con

Thái Hạo

19-1-2024

Như đã biết, một cặp vợ chồng “bán” (từ do tòa án và báo chí dùng) đứa con thứ tư mới 50 ngày tuổi cho một thanh niên và đã bị Toà án tỉnh Trà Vinh kết án tổng cộng 23 năm tù giam.

Xung quanh câu chuyện bán con bị xử tù 23 năm

Võ Xuân Sơn

19-1-2024

Câu chuyện hai vợ chồng bán đứa con nhỏ bị xử tổng cộng 23 năm tù ở Trà Vinh, là một cậu chuyện bi đát, mà một ngày nào đó, nó sẽ được đưa vô sách lịch sử, phản ánh một giai đoạn lịch sử của đất nước.

Pháp luật là để nhân đạo hóa con người, thay vì đẩy người dân xuống vực thẳm

Thái Hạo

18-1-2024

Tờ Dân Trí giật tít “Cha mẹ lên mạng rao bán con ruột vì túng tiền tiêu”, tuy nhiên kéo xuống đọc đến hết bài thì không hề thấy có chi tiết nào như tiêu đề cả, ngược lại bài báo viết: “Tại tòa (…) Tuấn và Nhung cho rằng thực hiện hành vi bán con do hoàn cảnh nghèo khó, định lấy số tiền bán con út để nuôi 3 đứa con còn lại”. Vậy xin hỏi báo Dân trí, các vị lấy ở đâu ra cái lý do “bán con ruột vì túng tiền tiêu”?

Khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Công Khế

Tuổi Trẻ

Thân Hoàng

16-1-2024

Ông Nguyễn Công Khế. Ảnh: FB Nguyễn Công Khế

Cơ quan An ninh điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Công Khế.

Pháp luật nghiêm minh khác với cai trị hà khắc

Nguyễn Ngọc Chu

12-1-2024

Hầu hết các nước ở châu Âu như Pháp, Đức, Italia… đều không phạt lái xe ở mức dưới 0,5 phần nghìn (cồn trong máu), tương đương với 0,25 miligam/1 lít khí thở. Séc, Rumania, Slovakia, Hungary yêu cầu mức 0. Thuỵ Điển, Na Uy, Ba Lan là 0,2. Và Anh quốc có giới hạn cao đến 0,8 [1].