Thương tiếc Phạm Viết Đào

Mạc Văn Trang

5-7-2026

Bất ngờ chiều nay 5/7/2026, Kim Chi nhận được tin nhắn từ Hà Nội và cho tôi xem: Nhà văn, dịch giả, blogger Phạm Viết Đào đã từ trần 23h30 ngày 03/7/2026 (tức ngày 19 tháng 5 năm Bính Ngọ) tại nhà riêng, hưởng thọ 74 tuổi.

Đột ngột quá! Anh vẫn đang sung sức mà sao vội ra đi! Thương tiếc vô cùng!

Nhà văn Phạm Viết Đào (trái) và tác giả Mạc Văn Trang.

Cuối năm 2022, tôi ra Hà Nội, được anh tặng bộ sách “Vị Xuyên và Thế sự Việt Trung” 5 tập và anh em chuyện trò thân tình. Năm 2025 anh gửi tặng cuốn tiểu thuyết “Giữa Trời và Đất” của Constantin, Romania, do anh dịch. Tôi viết bài giới thiệu và anh em trao đổi về tư tưởng của cuốn tiểu thuyết. Qua đó mới biết anh dịch khá nhiều thơ, văn từ tiếng Romania.

Vợ chồng tôi rất quý trọng Phạm Viết Đào, dù biết về anh chưa nhiều. Nay tìm trên Google thì quá sơ sài. Hỏi Chat GPT mới biết đầy đủ hơn về Anh. (Tôi tin Chat GPT, vì hỏi về mấy người bạn, rồi đưa cho họ xem, họ đều công nhận khá đầy đủ, chính xác). Chat GPT cho biết:

Phạm Viết Đào là một nhân vật khá được biết đến trong giới văn chương và bình luận thời sự ở Việt Nam, đặc biệt vào giai đoạn khoảng 2011–2014.

Một số nét chính về ông: Sinh năm 1952, quê ở Nghệ An. Từng là bộ đội trong thời kỳ chiến tranh, sau đó học tại Trường Viết văn Nguyễn Du và từng du học ngành văn học ở Romania. Ông cũng từng làm công tác thanh tra trong ngành văn hóa.

Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, dịch nhiều tác phẩm văn học Romania và viết truyện, bút ký, tiểu luận. Từ khoảng năm 2011, ông trở nên nổi tiếng nhờ blog cá nhân, nơi đăng nhiều bài bình luận về chính trị, xã hội, chống tham nhũng, quan hệ Việt Nam – Trung Quốc và các vấn đề thời sự.

Năm 2013, ông bị bắt và sau đó bị xét xử theo Điều 258 của Bộ luật Hình sự (quy định khi đó về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước…”). Năm 2014, tòa tuyên phạt ông 15 tháng tù giam.

Về vụ án này, có hai cách nhìn rất khác nhau: Quan điểm của cơ quan tố tụng Việt Nam cho rằng các bài viết trên blog của ông có nội dung xuyên tạc, bôi nhọ và xâm phạm lợi ích của Nhà nước nên việc xử lý là đúng quy định pháp luật thời điểm đó.

Quan điểm của nhiều tổ chức nhân quyền và một số cơ quan truyền thông quốc tế cho rằng ông bị xử lý vì thực hiện quyền tự do ngôn luận và họ đã lên tiếng phản đối bản án.

Sau khi mãn hạn tù vào năm 2014, ông tiếp tục viết và bày tỏ quan điểm trên Internet, dù mức độ hoạt động công khai không còn sôi nổi như giai đoạn trước.

Về bộ sách nhiều tập, đây là bộ sách do Phạm Viết Đào biên soạn trong nhiều năm, tập hợp tư liệu, bài nghiên cứu và bình luận về: Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc từ sau năm 1945. Cuộc chiến tranh biên giới Việt – Trung năm 1979. Các cuộc xung đột ở biên giới phía Bắc giai đoạn 1979–1989. Vấn đề Biển Đông, Hoàng Sa, Trường Sa. Quan hệ giữa lãnh đạo hai nước trong nhiều thời kỳ. Hội nghị Thành Đô…

Các tư liệu lịch sử, hồi ký, công hàm, bài báo và tài liệu mà ông sưu tầm được từ nhiều nguồn. Điểm đáng chú ý là bộ sách không chỉ trình bày quan điểm của riêng tác giả. Ông trích dẫn khá nhiều tài liệu trong và ngoài nước, rồi đan xen với nhận xét, phân tích của mình.

Về sự nghiệp viết của Phạm Viết Đào có thể chia thành ba mảng:

1. Văn học và dịch thuật

Thuở đầu, ông được biết đến là một nhà văn và dịch giả. Ông từng học văn học ở Romania nên dịch một số tác phẩm văn học Romania sang tiếng Việt. Ngoài ra, ông viết: Truyện ngắn. Bút ký. Tản văn. Tiểu luận văn học.

Những tác phẩm này được giới chuyên môn biết đến nhưng không tạo ảnh hưởng rộng bằng các bài bình luận xã hội sau này.

2. Các bài bình luận chính trị – xã hội

Đây mới là lĩnh vực làm nên tên tuổi của ông. Khoảng từ năm 2011 đến 2013, blog Phạm Viết Đào là một trong những blog cá nhân có lượng độc giả khá đông. Ông viết rất nhiều về: Chống tham nhũng. Cải cách thể chế. Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc. Chủ quyền biển đảo. Chiến tranh biên giới Việt – Trung năm 1979. Vai trò của trí thức trong xã hội. Những vấn đề lịch sử còn gây tranh luận.

3. Một số bài viết được nhắc đến nhiều

Trong số hàng trăm bài đăng, có một số nhóm bài được độc giả nhớ đến:

Loạt bài về chiến tranh biên giới Việt – Trung, kêu gọi nhìn nhận đầy đủ hơn sự kiện năm 1979. Các bài viết về tham nhũng và lợi ích nhóm. Những bài bàn về việc cần minh bạch lịch sử và công khai thông tin.

Các bài bình luận về nhân sự, chính trường và chính sách trong từng giai đoạn. Đến nay, nhiều bài vẫn còn được lưu trữ trên các trang tổng hợp hoặc được trích dẫn lại…

PHẠM VIẾT ĐÀO ƠI!

Anh đã cống hiến hết tâm sức của mình cho Đời, đến hơi thở cuối cùng!

Những người thân yêu và biết bao bạn bè, độc giả quý trọng Anh, tiễn biệt Anh với bao thương nhớ và biết ơn!

Anh đã hoàn thành sứ mệnh. Hãy an nghỉ nơi Cõi Vĩnh hằng!

Sài Gòn, 5/7/2025

Mạc Văn Trang – Nguyễn Kim Chi

Bình Luận từ Facebook

2 BÌNH LUẬN

  1. Bộ đội cụ Duẩn chống Trung Quốc, chiên da hấp diêm & phá làng phá xóm đã hi(hi) sinh trong khi xử dụng bạo lực . Vì vậy, các trí thức Việt Nam, như Hoàng Quốc Dũng, kêu gọi ôn hòa & bất bạo động . a tad too late, hy vọng trễ còn hơn không

    Thui thì trích lại Hoàng Quốc Dũng, 1 trí thức Việt Nam

    Hòa giải: không phải là quên, mà là hiểu

    Hiểu vì sao người khác đã chọn con đường của họ.

    Hiểu vì sao những bi kịch đã xảy ra.

    Và quan trọng hơn cả: hiểu rằng trong những hoàn cảnh nhất định của lịch sử, không phải lúc nào con người cũng có quyền được lựa chọn…

    Chỉ khi có sự hiểu đó, người ta mới có thể bắt đầu bước qua quá khứ mà không phủ nhận nó

    Trích Hoàng Quốc Dũng, như 1 thấu cảm

    “Chỉ đọc những dòng này thôi, thể nào cũng sẽ có người nhảy vào đây để chửi tôi là “ba que” (mặc dù tôi không liên quan), hoặc chửi tôi là “phản động”

    Nên nhớ Hoàng Quốc Dũng none of that xít, không ba que cũng chả phải “phản động”. Borderline phản bội, nhưng chắc chắn hổng phải phản động . HQD tự xưng mình là “trí thức Việt Nam”, & đưa ra định nghĩa lun, cha ông ổng & những người tương tự đã hy sinh tất cả để theo đuổi lý tưởng Cộng Sản .

    Các bạn là bên thắng cuộc, có nói thế nào cũng có Đảng, công an & quân đội của các bác chống lưng, aka tự động trở thành chân lý, cụ thỉa lun

    Chỉ mún thêm

    Hiểu, để ngồi lại mí nhao . để nhận lại anh em, nhìn lại bạn bè

    Anh em Cộng Sản của anh em Cộng Sản, thats the peas in the same pod rite there

  2. Chỉ viết SƠ SƠ,nói CHÚT ÍT về chuyện Vị Xuyên ( nơi quân Tàu Cộng của Băc Triều BÁN GIẾT HÀNG VẠN quân dân VN ) và mấy chuyện THẾ SỰ LANH QUANH mà Nhà Văn này bị bọn côn an ẬP ĐẾN dùng Lá Bùa ” Lợi Dụng Các Quyền Tự Do ..” BẮT GIAM CHO TÒA CS XỮ Ở TÙ LÀM GƯƠNG vì Nhà Nước ĐCSVN RẤT SỢ LÀM MẤT LÒNG Tập Cận Bình , Vua Cha cua DCSVN ( TUY KHÔNG DÁM NÓI RA..điêu này .vì sợ HỖ THẸN VỚI NGƯỜI DÂN !!! )
    Đó là Đường Lối gọi là ” Độc Lập Tự Do Hạnh Phúc ” của bọn chuyên môn Ba Xạo CHXHCN Việt Nạm
    Chỉ biết là CÁI MỒM lúc nào cũng PHẢI TUYÊN TRUYỀN MỴ DÂN mà … KHÔNG BIẾT NHỤC NHÃ.

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây