Lời biện hộ cho tài tế Grab!

Lê Ngọc Luân

19-3-2026

Quyền hình ảnh cá nhân, quyền riêng tư được hiểu như thế nào?

Hiến pháp, pháp luật hình sự, bộ luật dân sự và các nghị định Chính phủ đều có quy định và bảo vệ hình ảnh cá nhân tương ứng với các chế tài xử lý khác nhau tuỳ theo hành vi vi phạm và hậu quả gây ra. Tuy nhiên, quyền đó không phải là quyền tuyệt đối.

* Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, có hai trường hợp sử dụng hình ảnh cá nhân của người khác mà không cần sự đồng ý của người đó hoặc người đại diện theo pháp luật, gồm:

1) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng.

2) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và các hoạt động cộng đồng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm uy tín của người có hình ảnh.

Câu hỏi đặt ra là việc tài xế chở khách đang di chuyển trên đường có phải là nơi công cộng không? Khi tài xế chở khách, thực hiện đúng quy định nhưng chính mình bị đe doạ hành hung và diễn biến, nguy cơ đó có thể xảy ra ngay lập tức, vì câu nói: “Tao đấm 10 người như mày rồi”, bên trong xe, tương quan lực lượng thì tài xế là người yếu thế vì phía bên kia có ba người.

Câu nói “tao đấm 10 người như mày rồi” là một câu khẳng định mang tính đe doạ nghiêm trọng và trong bối cảnh đó tài xế hoàn toàn có cơ sở lo lắng cho an toàn của chính mình có thể trở thành người thứ 11.

Hành vi của hành khách là có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng và một hành vi vi phạm pháp luật, tài xế đã công khai nhằm mục đích bảo vệ “lợi ích công cộng” là việc làm được phép của BLDS năm 2015. Lợi ích công cộng ở đây là gì? Là giúp các tài xế khác cần hết sức bình tĩnh đối phó trước tình huống như hành khách kia và lợi ích công cộng tiếp theo là cảnh báo “hành khách khác không có những hành vi vi phạm tương tự” như hành khách này.

Lợi ích công cộng kế đến là “bảo đảm an toàn cho người đi đường” trong trường hợp tương tự có thể xảy ra sau này vì tài xế đang điều khiển ô tô (nguồn nguy hiểm cao độ) nhưng liên tục bị hành vi chỉ trỏ, tác động vào tay tài xế gây mất an toàn… có thể xảy ra tai nạn gây án mạng.

Tài xế khi đưa hình ảnh hành khách lên có gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín không? KHÔNG: Vì tài xế đưa nhằm mục đích phản ánh vụ việc có liên quan trực tiếp đến quyền lợi chính mình và sự phản ánh này tài xế không ghép thêm thắt tình tiết sai sự thật nhằm mục đích hạ uy tín hay xúc phạm danh dự hành khách mà vì mục đích lợi ích công cộng và gián tiếp tố cáo để bảo vệ chính mình trước hành vi đe doạ.

Một số ý kiến cho rằng, tài xế nếu thấy hành khách vi phạm thì chỉ được tố cáo ra cơ quan chức năng hoặc khởi kiện ra toà án để xử lý, không được đưa lên mạng ngay cả khi hành vi của hành khách có yếu tố vi phạm hay đe doạ. Quy định pháp luật nào cấm hay quy định khi có hành vi vi phạm CHỈ ĐƯỢC TỐ CÁO hoặc CHỈ ĐƯỢC KHỞI KIỆN mà không được phản ánh lên mạng xã hội hoặc cơ quan báo chí? Trong khi pháp luật dân sự đã quy định quyền hình ảnh cá nhân không phải là bất khả xâm phạm trong một số trường hợp.

Cũng có một số người khác cho rằng Grab và tài xế đã thoả thuận, quy chế nêu rõ nên phải tuân thủ nhưng trường hợp này Grab đã không quy định đầy đủ, không tính đến trường hợp quyền công khai hình ảnh cá nhân trong một số trường hợp “vì lợi ích công cộng” và hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật khác.

Quy chế Grab được hiểu là hành vi đơn phương và khi có tranh chấp xảy ra “Lẽ công bằng” sẽ được áp dụng, cơ quan tài phán (toà án sẽ xem xét đến yếu tố này), và trường hợp quy chế chưa đầy đủ hoặc trái với quy định pháp luật thì không phải trong mọi trường hợp quy chế sẽ đương nhiên có giá trị áp dụng tuyệt đối mà phải đối chiếu đến các quy định pháp luật khác vì quy chế không phải là quy phạm pháp luật.