Mặt trời vẫn mọc, Trump vẫn chìm

Nguyễn Hoàng Văn

17-10-2026

Mặt trời vẫn mọc và Trump vẫn từ từ chìm xuống, từ từ bào mòn chữ T và chữ R trong cái họ của mình để thêm vào đó chữ D, những hai lần, và chữ E: Dumped.

Họ tên của người ta thì, trừ chính người trong cuộc, không ai có quyền thay đổi. Tuy nhiên với bọn theo đuôi là Trumpist hay “chủ nghĩa” của họ là Trumpism thì, để diễn đạt cho chính xác hơn, chúng ta cũng có quyền chơi chữ như là Tr(d)umpist hay Tr(d)umpism.

Họ sẽ đi đến tình trạng bị dumped như thế nào?

Trong The Sun Also Rises của Ernest Hemingway có đoạn đối thoại khô khốc giữa hai nhân vật:

‘How did you go bankrupt?’ Bill asked.

‘Two ways,’ Mike said. ‘Gradually and then suddenly.’

Nhiều nhà chuyên môn – tâm lý học, xã hội học, hình phạm hay quản trị học v.v. – thường mượn đoạn đối thoại khô khốc này để khắc hoạ tiến trình phá sản của những đối tượng mà họ mổ xẻ, tinh thần hay vật chất. Ở đây thì Trump, chính Trump, đã tự mình đưa mình đi đến tuyệt lộ này.

Như việc ông ta đòi đổi tên Đại Tây Dương (Atlantic Ocean) thành “Trump Dương” (Trump Ocean) [1].

Trump, do đó, làm tôi nhớ đến bức tranh đả kích xuất hiện ở Việt Nam vào đầu thập niên 1980 nhằm diễn tả cuồng vọng “bè lũ bành trướng bá quyền Bắc Kinh”, đòi nuốt chửng cả trái đất [2].

Bây giờ thì, với những gì đã chứng kiến, tôi mơ hồ nhìn thấy một Tổng thống tóc vàng ở tòa Bạch ốc nhưng lại bước ra từ bức tranh châm biếm của họa sĩ tuyên truyền nào đó ở Việt Nam, hơn 40 năm qua.

Với mô thức người từ tranh vẽ bước ra đời thực thì chúng ta có Bích Câu kỳ ngộ. Đó là câu chuyện về tiên nữ Giáng Kiều từ tranh tố nữ bước ra để chăm sóc và nên duyên với anh học trò Tú Uyên để rồi, sau giai đoạn sa đọa vì hưởng phúc quá nhiều từ người đẹp, Tú Uyên đã tỉnh ngộ và nhe lời vợ, học cách tu tiên, bỏ con trai lại cõi trần rồi cùng người đẹp cưỡi hạc bay lên trời. Câu chuyện hoang đường này có thể nói lên mơ ước của con người khi muốn thoát ly thế giới trần tục như một cách giải tỏa tâm lý: Sống khốn khó trong một xã hội nhiễu nhương, người ta dần dà chán ngán sự cứng nhắc của Nho giáo mà hướng về Đạo giáo, nhìn về cõi tiên như một lối thoát.

Còn Trump, khi hành xử như thể từ trong bức tranh kia bước ra, ông ta dường như đang sống trong một thế giới hoang tưởng sau khi “hưởng phúc” quá nhiều từ cử tri Mỹ. Không chỉ được trao cho ghế Tổng thống, ông ta còn được họ ban cho cả Thượng Viện lẫn Hạ Viện nên càng ngông cuồng hơn so với nhiệm kỳ đầu. Từ cuồng vọng sáp nhập Canada và Greenland, đổi tên vịnh Mexico đến “cơn điên” mới nhất là Trump Dương, ông ta đang mơ tưởng về một nước Mỹ và một nhân loại không có luật lệ, không có Hiến pháp Mỹ và không có Công pháp quốc tế, chỉ có luật của Trump.

Triệu chứng này đòi hỏi những chuyên gia trên lĩnh vực nào chú ý?

Nhẹ là tâm lý học, nặng hơn là tâm thần học. Sâu hơn là giáo dục học bởi cũng cần xem xét thử hồi nhỏ Trump được giáo dưỡng như thế nào.

Rộng hơn là xã hội học, xem xét việc giáo dục này trong mối quan hệ rộng lớn của xã hội.

Và thực tế hơn là quản trị học, xem Trump đã làm giàu, đã thành công trong việc kinh doanh như thế nào, và điều này có gây ảnh hưởng đến việc ông ta quản trị đất nước.

Nhưng giữa những cơn hoang tưởng đó là những khoảng lặng và không phải Trump không biết rằng sẽ có lúc mình phải đối mặt với sự thật [3].

Mà cả những tay chân hung hăng nhất của Trump như Stephen Miller cũng đang lo sợ. Y đang nghĩ đến cái ngày phải trả giá vì những tội ác, những hành động vi hiến đã gây ra [4].

Còn nhớ, tháng 5 năm 2017, chỉ bốn tháng sau khi Trump nhậm chức cho nhiệm kỳ đầu, cố Thượng nghị sĩ John McCain đã đến Úc để củng cố quan hệ đồng minh đang bị Trump bào mòn. Chính trị gia khả kính này đã khẳng định rằng quyền lực của Trump không thể vượt qua cơ chế chính trị Mỹ và kêu gọi công chúng Úc hãy chịu khó “kiên nhẫn” [5].

Nước Úc và thế giới đã kiên nhẫn đủ bốn năm để người Mỹ truất quyền Trump. Tuy nhiên bốn năm sau đó, họ lại bắt những người tử tế ở Mỹ và tại toàn thế giới phải kiên nhẫn thêm, đến nay đã gần hai năm.

Nhưng trong hai năm qua Trump lại từng ngày, từng ngày, tự đào hố chôn mình theo cách diễn tả về tiến trình phá sản‘Gradually and then suddenly’ của Hemingway mà, bất cứ lúc nào, khi theo dõi tin tức liên quan đến Trump, chúng ta cũng có thể nhìn thấy [6].

_________

Chú thích:

1. “Trump’s suggestion to rename an entire ocean after himself instantly slammed”: https://www.msn.com/en-au/news/other/trump-s-suggestion-to-rename-an-entire-ocean-after-himself-instantly-slammed/ar-AA2eqPXo

2. Xem lại những bức biếm họa chống Trung Quốc xâm lược năm 1979

2. “Trump guest spills all about president’s private dinner midterm admission”: https://www.msn.com/en-au/news/other/trump-guest-spills-all-about-president-s-private-dinner-midterm-admission/ar-AA2errO9

3. “Stephen Miller privately fears ‘prison cell’ awaits him despite Trump pardons: reports”: https://www.newsbreak.com/raw-story-2096750/4946422548548-stephen-miller-privately-fears-prison-cell-awaits-him-despite-trump-pardons-reports

5. “United States Senator John McCain rebuilds US-Australia alliance in keynote address in Sydney – A SENIOR figure in US politics has asked the Australian public for its help “to stay true” after tensions between international allies flare up”: https://www.news.com.au/finance/work/leaders/united-states-senator-john-mccain-rebuilds-usaustralia-alliance-in-keynote-address-in-sydney/news-story/12030f745a0cc0a1ea6fb4edfa5bc9e2

6. Thí dụ như một số trong những tin tức liên quan đến Trump ngày hôm nay (18/10/2026):

“Donald Trump’s White House is finally falling apart”: https://www.msn.com/en-au/news/other/donald-trump-s-white-house-is-finally-falling-apart/ar-AA2erVQK

“Trump is now toxic with the allies he never expected to lose: report”: https://www.msn.com/en-au/news/other/trump-is-now-toxic-with-the-allies-he-never-expected-to-lose-report/ar-AA2eroUI

“Another scandal rocks the Trump administration: What a new report revealed”: https://www.msn.com/en-au/news/other/another-scandal-rocks-the-trump-administration-what-a-new-report-revealed/ss-AA2emBF6