Phạm Đoan Trang được trao giải thưởng nhân quyền quốc tế Martin Ennals

Luật Khoa

19-1-2022

Nhà báo vừa bị chính quyền kết án nay lại được quốc tế tôn vinh.

Mỹ có khả năng tham gia một lúc hai mặt trận hay không?

Trương Nhân Tuấn

19-1-2022

Cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko. Ảnh: Rferl.org

Cựu tổng thống Ukraine Porochenko vừa “hồi hương” thì bị cảnh sát Ukraine bắt giam. Ông này đã “tị nạn” ra nước ngoài hơn tháng nay sau khi bị tình nghi phạm tội “phản bội tổ quốc”.

Hồi ức của một trí thức cũ trong xã hội mới sau 1975 (Phần 6)

Lê Nguyễn

19-1-2022

Tiếp theo Phần 1 — Phần 2 — Phần 3Phần 4Phần 5

Từ trái qua: Lê Nguyễn, Vũ Văn Hiếu, Nguyễn Xuân Hòe, Vũ Hữu Ruật, Lê Nam Hải, Bửu Chương. Trừ Lê Nguyễn, Lê Nam Hải là đại úy Tiểu đoàn trưởng TĐ Tâm Lý Chiến VNCH, bốn ngưởi còn lại thuộc nhóm tù Huỳnh Văn Trọng – Vũ Ngọc Nhạ. Ảnh tư liệu

III) MỘT QUÃNG ĐỜI RIÊNG

2) ĐIỀU BẤT NGỜ TRONG CUỘC SỐNG

Phải … xây cổng chào để được thành… đô thị

Blog VOA

Trân Văn

19-1-2022

Chưa rõ năm… “cổng chào” mà UBND thành phố Kon Tum xây dựng trái phép, nguy hại cho an toàn giao thông mà Chi cục Quản lý đường bộ 3.4 đang hoàn thiện thủ tục để tiến hành tháo gỡ (1) trị giá bao nhiêu nhưng chắc chắn sẽ có bảy, tám tỉ trở thành… xà bần! Chưa kể chi phí tháo dỡ!

Lý giải các vụ bê bối trước thềm năm Nhâm Dần

Viet-Studies

Nguyễn Quang Dy

18-1-2022

Năm Tân Sửu sắp qua, năm Nhâm Dần đang đến gần. Những vụ bê bối điển hình từ cuối năm cũ thường cho ta chỉ dấu về những gì sẽ diễn ra trong năm mới. Đó là một bước ngoặt quan trọng khi Việt Nam đứng trước ngã ba đường. Hoặc đổi mới thể chế, để tiếp tục phát triển, hoặc duy trì nguyên trạng, để tiếp tục tụt hậu. Trong khi các chuyên gia tổng kết năm cũ và dự báo về năm mới, cần lý giải các vụ bê bối điển hình để dự báo xu hướng.

‘Nhà luật’ và diện mạo kinh tế thị trường định hướng XHCN

Blog VOA

Trân Văn

18-1-2022

Scandal bán chỗ (tiếng lóng là… “bán lốt”) cho những xe vận tải cần thông quan để mang nông sản Việt Nam sang Trung Quốc coi như đã được… xử lý xong, sau khi Công an tỉnh Lạng Sơn thông báo đã khởi tố và tống giam hai nhân viên Đội Trật tự đô thị huyện Cao Lộc vì “nhận hối lộ” cùng với một người đàn ông giữ vai trò trung gian giữa bên “mua lốt” và bên “bán lốt” vì “đưa hối lộ” (1).

“Xin đừng hót những lời chim chóc mãi…”

Huy Đức

18-1-2022

Ngồi cafe khu vực Nguyễn Thị Minh Khai – Đinh Tiên Hoàng, Sài Gòn, điện thoại hiện lên 5G, nhưng chỉ cách đó chừng dăm trăm mét, điện thoại của ta chỉ có 4G. Để 5G hay 6G có ý nghĩa cả nước phải dày đặc “sóng”.

Nhân viên y tế! Ráng chờ trí nhớ Thủ tướng hồi phục

Blog VOA

Trân Văn

18-1-2022

Không chỉ có nhân viên y tế ở Bệnh viện Tuệ Tĩnh (Hà Nội) mà nhân viên y tế của Bệnh viện Đa khoa thuộc trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam (BVĐK CĐYT Quảng Nam) cũng bị thiếu lương (1)… Sự khác biệt chỉ nằm ở chỗ khoản lương bị thiếu của nhân viên y tế BVĐK CĐYT Quảng Nam chỉ mới bằng… một nửa (bốn tháng) khoản lương mà nhân viên y tế của Bệnh viện Tuệ Tĩnh bị thiếu (tám tháng)!

Vì sao phên mục, giậu ruỗng?

Blog VOA

Trân Văn

18-1-2022

Kết luận của Ủy ban Kiểm tra (UBKT) thuộc Ban Chấp hành Trung ương (BCH TƯ) đảng CSVN về Ban Thường vụ Đảng ủy (BTV ĐU) Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (BRVT) và các sĩ quan trong Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh BRVT gióng một hồi chuông cảnh báo nữa về sự mục ruỗng của… phên giậu ở Việt Nam.

“Sự cố” lính TQ ném đá vào công nhân VN đang làm công tác “kè bờ” xảy ra ở đâu?

Trương Nhân Tuấn

17-1-2022

Clip video chuyền qua chuyền lại trên các kênh YouTube từ đầu năm 2022 cho thấy lính TQ “ném đá” vào xe ủi đất của công nhân VN khi những người này đang thi công “kè bờ” trên một khúc sông (hay suối) biên giới. Vụ này báo chí quốc tế tiếng Việt có đăng tin. RFA đăng ngày 4 tháng Giêng 2022. VOA đăng ngày 15 tháng Giêng, nhân dịp phỏng vấn nhà nghiên cứu Hà Hoàng Hợp.

Về ước mơ “một giải Nobel” từ nhà nước XHCN Việt Nam

Tuấn Khanh

17-1-2022

Được biết, vào ngày 9-1, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức Lễ phát động cuộc vận động sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi, trao giải thưởng Tác giả trẻ lần thứ nhất. Ông Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc dự và phát biểu chỉ đạo. Cùng dự có ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.

Khi bài thơ Hoàng Sa vượt vĩ tuyến 17 vô Nam

Lê Đức Dục

17-1-2022

Năm 1974, khi Trung Quốc xâm lược Hoàng Sa, đất nước vẫn còn chia hai miền Nam /Bắc.
Nhiều trận đánh vẫn chỉ là người Việt bắn vào người Việt.

Anh Trương Huy San có một đúc kết rất sâu sắc: “Hoàng Sa – đấy là chiến trường duy nhất trước ngày 30-4-1975 mà ở đó người Việt đã không nổ súng vào người Việt.”

(Dĩ nhiên đánh Trung Quốc bảo vệ xứ sở thì khỏi phải lo khi hòn đạn bay ra người trúng đạn rất có thể đó chính là anh em máu mủ của mình.)

Hộ tống hạm Nhật Tảo HQ10 và hạm trưởng Ngụy Văn Thà, cả con tàu và chiến binh hạm trưởng đã hy sinh trong hải chiến Hoàng Sa 19.1.1974. Ảnh tư liệu

Trở lại với bài thơ Hoàng Sa nói trên, khi ấy ở miền Bắc rất ít người biết thông tin này và nếu biết vẫn không hiếm người nghĩ chính Trung Quốc đã giải phóng Hoàng Sa từ tay VNCH giúp cho ta vì Tàu và ta cùng là anh em trong phe XHCN, sau này Tàu sẽ giao lại!

Nhưng giữa ngày tháng Hoàng Sa bị xâm lược đó, một thi sĩ miền Bắc làm bài thơ này, gửi từ Hà Nội qua Pháp và từ Pháp về Nam Việt Nam bày tỏ tấc lòng.

Năm 2005 câu chuyện và bài thơ được kể trên giai phẩm Quảng Đà in ở hải ngoại. Có người nghi tác giả là Việt Phương, có người dẫn lại cơ sở nói tác giả là Hoàng Xuân Huế, người em bà con của cụ Hoàng Xuân Hãn…

Nhưng mình nghĩ trong bối cảnh năm 1974 ấy ở miền Bắc mà viết được như thế này thì biết trái tim thi sĩ dũng cảm ấy đã rỏ máu với Hoàng Sa như thế nào.

***

Hoàng Sa

Xin kể thêm tôi
thành mười chín triệu một người (*)
Trái tim tôi đập về trong nớ
Dòng máu xa nguồn bỗng giận sôi

Hoàng Sa, Hoàng Sa
Cái tên nghe buồn như thuở ban sơ
Từ tuổi ấu thơ, hay tự bao giờ
Ðối với tôi đã là da thịt
Dầu chỉ là một mảng san hô

Lại đau chăng vết buốt tự ngàn xưa
Trang sử cũ còn hằn dấu ngựa
Từ thảo nguyên xa, từ biên ải lửa
Khói tràn về đen thẫm những giấc mơ
Đếm biết bao nhiêu người vợ đợi chờ
Em ơi! Trên từng trang sử nhỏ

Xin kể thêm tôi thành mười chín triệu một người,
Thành viên gạch hồng tươi
Làm bức tường thành ngăn triền sóng dữ
Làm chiếc vò đựng mùa xuân ngọt lự
Giữ không rơi một giọt mật nào
Mỗi giọt ra đi, chính giọt máu đào
Từ cuộc đời cha ông rỏ xuống

Em trai ơi!
Trên đảo mù sương
hôm đó có em tay cầm súng
Từ những hạm tàu rẽ sóng đại dương
Anh thấy pháo em dương nòng sừng sững

Cuộc chiến đấu kết thúc dù bi thảm
Bài ca anh hùng vẫn vọng trời cao
Xin cho thơ tôi góp phát súng chào
Vĩnh biệt tuần dương chìm dần giữa sóng
Ðáy biển âm thầm, ngàn năm lạnh cóng
Vẫn mặn nồng lòng Tổ quốc ta

Xin cho thơ tôi làm thảm sóng ngân nga
Ru giấc ngủ những chàng trai dũng cảm
Tiếng cười ngày nào còn ran trong nắng
Đôi mắt ngày nào đọng mắt người thương

Tôi biết mùa xuân chưa đến bao giờ
Ngực đảo còn đau ngàn bàn chân lạ
Hoàng Sa, xa vời ơi Hoàng Sa!
Tên người ngân buồn như bản thánh ca…

(1974- Khuyết danh)

(*) Giải thích thêm vì có bạn chưa rõ: Dân số miền Nam khi ấy là 19 triệu, miền Bắc 21 triệu.

ASEAN phản đối hội nghị Siem Reap: Không phải Trung Quốc muốn phá cái gì cũng được

RFA

Thành Sơn

16-1-2022

Thủ tướng Campuchia Hun Sen trao quà lưu niệm cho tướng Myanmar Min Aung Hlaing (trái) tại Naypyidaw, Myanmar hôm 7/1/2022. Ảnh: TVK/AFP

Cuộc họp ngoại trưởng đầu tiên của năm đã bị khối “tẩy chay”. Đây không chỉ là thất bại do bản chất “lưu manh chính trị” của Hun Sen, mà còn là thể hiện sự trưởng thành của ASEAN, không để Trung Quốc phá nội bộ. Tuy nhiên, Bắc kinh sẽ còn “xài tiếp” Samdech Hun Sen để phá nát các cuộc đàm phán về COC, phục vụ cho mưu đồ chiếm đoạt hết Biển Đông.

Giỗ cụ Lê Đình Kình: Nghĩ về vòng xoáy tội ác — Vòng xoáy đau thương

Phạm Đình Trọng

16-1-2022

15 tháng Chạp năm Kỷ Hợi – 15 tháng Chạp năm Tân Sửu (9.1.2020 – 17.1.2022)

Bộ đội biên phòng, tại sao kỷ luật nhiều thế?

Kim Văn Chính

16-1-2022

Bộ đội biên phòng là lực lượng vũ trang đặc biệt, chuyên canh gác các tuyến biên giới. Ngày xưa, bộ đội biên phòng thuộc lực lượng công an (gọi là công an vũ trang), sau đó chuyển về trực thuộc Bộ Quốc phòng, thành một binh chủng riêng – Bộ Tư lệnh Biên phòng.

Thăm khu tưởng niệm Tự lực Văn đoàn

Tạ Duy Anh

16-1-2022

Ảnh: FB tác giả

Càng dấn thân vào con đường viết văn, tôi càng nhận ra tầm vóc khổng lồ, không thể thay thế của nhóm Tự lực Văn đoàn với những cống hiến độc đáo của họ cho văn học, văn hóa và sự tiến bộ xã hội (đặc biệt là những tiến bộ về nữ quyền, sự bình đẳng, tinh thần bác ái) của đất nước, kéo dài ảnh hưởng cho đến tận bây giờ.

Từ ‘cuộc đảo chính ngoại giao’ của Hun Sen đến việc hoãn họp ASEAN: Các thất bại đã được báo trước

Blog VOA

Trần Đông A

15-1-2022

Hun Sen bắt tay tướng Min Aung Hlaing (trái) tại Naypyidaw. (Photo by An Khoun SamAun / National Television of Cambodia (TVK) / AFP)

“Ngoại giao cao bồi” của Hun Sen trên thực tế đã không mang lại sự đồng thuận trong ASEAN về hướng giải quyết cuộc đảo chính phi pháp của tập đoàn quân phiệt Myanmar. Dù trực tiếp gây sức ép hay thông qua “con rối chính trị” của mình, Trung Quốc vẫn chưa thành công trong nỗ lực dùng Campuchia như “con ngựa thành Troy” trong ASEAN.

Về Tịnh Thất Bồng Lai

Thích Thanh Thắng

14-1-2022

Đất nước thống nhất đã gần 50 năm, nhưng Phật giáo vẫn chưa “thống nhất”. “Thống nhất” ở đây có thể là dưới danh xưng một “Giáo hội” duy nhất hoà hợp, hay cũng có thể chẳng cần “Giáo hội” nào đại diện cho ai cả, chỉ cần đúng nghĩa Phật giáo Việt Nam thôi. Bởi vốn dĩ ngoài “Giáo hội” vốn là truyền thống của các tông môn, sơn môn, dòng tu, hệ phái…

Chính đề Việt Nam của Ngô Đình Nhu: Cái nhìn tinh tế và sắc bén về hiểm họa Trung Hoa (Phần cuối)

Lê Thiên

14-1-2022

Tiếp theo phần 1phần 2phần 3phần 4

V. Ông Ngô Đình Nhu, trí thức yêu nước nhìn xa thấy rộng

CSVN phò Tàu và lệ thuộc Trung Cộng thế nào?

Họ từ đâu mà ra và vì sao mà trở thành như thế?

Blog VOA

Trân Văn

14-1-2022

Tuần này, hai sự kiện liên quan tới hai doanh nhân nổi tiếng giàu có và năng động tại Việt Nam: Ông Đỗ Anh Dũng – chủ Tân Hoàng Minh gửi “Tâm thư” cho các viên chức lãnh đạo hệ thống chính trị, hệ thống công quyền ở Việt Nam xin buông lô 3/12 ở Thủ Thiêm sau khi thông qua đấu giá, đẩy giá đất tại đó lên mức chưa từng có và ông Trịnh Văn Quyết – chủ FLC, tiếp tục “bán chui” khoảng 75 triệu cổ phiếu, kiếm thêm khoản lợi hàng ngàn tỉ nhưng khiến vài chục ngàn người xất bất xang bang, đã khiến “doanh nhân” trở thành chủ đề để nhiều người sử dụng mạng xã hội luận bàn…

Lịch Sử Việt Nam Thời Tự Chủ (Phần 67)

Hồ Bạch Thảo

14-1-2022

Xem lại phần 1-66

67. Triều đại Hồ sụp đổ, Minh đặt ách cai trị (tiếp theo)

Nhằm bảo vệ guồng máy cai trị hoạt động hữu hiệu, nhà Minh bố trí các vệ, sở, khắp nước ta. Theo qui chế tổ chức thời Vĩnh Lạc, quân số mỗi vệ là 5.600 người, tương đương với một lữ đoàn ngày nay; một thiên hộ sở là 1.120 người; một bách hộ sở là 120 người. Khởi đầu, Minh Thái Tông dùng đơn vị lớn gồm 4 vệ: Tả, Trung, Hữu, Tiền đặt tại thành Giao Châu [Hà Nội]; cùng với 2 vệ tại Xương Giang [Bắc Giang], Trấn Di [Lạng Sơn], 2 Thiên hộ sở tại Thị Cầu; nhằm bảo vệ con đường huyết mạch từ thành Giao Châu đến biên giới phía bắc:

 Ngày 11 tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [15/7/1407]. Thiết lập các Tả Hữu vệ Chỉ huy sứ ty tại Giao Chỉ, Giao Châu. Sắc dụ quan Tổng binh Tân thành hầu Trương Phụ cùng Binh bộ Thượng thư Lưu Tuấn rằng:

“Trong thành Giao Chỉ lập Giao Châu Tả, Trung, Hữu, 3 vệ; phía bắc sông Phú Lương [Hồng Hà] lập Giao Châu Tiền vệ; Xương Giang, Khâu Ôn mỗi nơi lập một vệ; Thị Cầu, Ải Lưu quan, mỗi nơi lập Thủ ngự Thiên hộ sở; tại Thị Cầu đóng hai sở để phòng thủ. Về vấn đề lương thực dự trữ, đã ra lệnh bọn Đô đốc Hàn Quan đốc suất thổ binh Quảng Tây chuyển vận cung cấp đến lúc được mùa thì dừng; hiện tại phân bố quân sĩ trấn thủ tại địa phương canh tác, lại được cung cấp phụ thêm bằng cách thu thuế của dân”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 272)

Tháng sau, Trương Phụ xin đặt thêm vệ Thanh Hóa:

Ngày 21 tháng 7 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [23/8/1407]. Bọn quan Tổng binh Trương Phụ tâu rằng, thành Đô ty Giao Chỉ [thành Đông Đô, Hà Nội] bị nghiêng và sụp, cần xây và tu bổ; nên lập vệ tại Thanh Hóa, lưu giữ quan quân thủ ngự tại hai quan ải Khâu Ôn và Ải Lưu. Tất cả đều được chấp thuận”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1 trang 274).

Qua lời thỉnh cầu của Trương Phụ, không những chấp thuận cho lập vệ tại Thanh Hóa, mà còn lập thêm 5 vệ tại các tỉnh quan trọng phía nam và vùng Tam Giang, hạ lưu sông Thao:

Ngày 16 tháng 11 năm Vĩnh Lạc Thứ 5 [15/12/1407]. Lập 5 vệ tại Giao Chỉ gồm: Tam Giang, Thanh Hóa, Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa. Cùng lập 2 Thủ Ngự Thiên Hộ sở tại Diễn Châu, Nam Tĩnh”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1 trang 288).

Chưa đầy một tháng sau, thời gian còn quá sớm chưa kịp nhận chỉ thị lập 5 vệ; Trương Phụ xin lập thêm hậu vệ cho thành Giao Châu, cùng đặt thêm 15 thiên hộ sở, để bảo vệ đường huyết mạch biên giới phía bắc:

Ngày 10 tháng 12 năm Vĩnh Lạc Thứ 5 [7/1/1408]. Bọn quan Tổng binh Giao Chỉ Tân thành hầu Trương Phụ tâu xin:

Ngoài 7 vệ đã được thiết lập, xin điều bát quan quân gồm 5. 600 người để lập Giao Châu hậu vệ. Lại xin từ 2 vệ Trấn Di và Lạng Sơn đặt thêm 15 Thiên hộ sở, tổng cộng dùng quan quân hơn 22.700 người.

 Tất cả đều được chuẩn theo. Thiên tử ban sắc như sau:

Xứng đáng làm Ðại tướng! Phàm việc quân vụ nơi biên thùy, xem nhân tình xét sự việc, thế phải làm là làm. Ðáng làm mẫu mực theo danh tướng thời xưa”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 289).

Giai đoạn chuẩn bị về nước, Tổng binh Trương Phụ xin tăng cường thiên hộ sở cho các vệ, để quân số được đầy đủ:

Ngày 17 tháng 2 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [14/3/1408]. Đặt thêm hai Thiên Hộ sở trung và hữu cho tả Vệ Giao Châu; cùng 2 Thiên hộ sở Trung, Tả cho 3 Vệ Trung, Hữu, Tiền Giao Châu, vệ Xương Giang; 5 Thiên hộ sở gồm trung hữu, trung trung, trung tiền, trung hậu, thủy quân cho Vệ Thanh Hóa; 3 Thiên Hộ sở gồm trung, tiền, hậu cho vệ Tam Giang”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 292).

Tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [7/1408] Trương Phụ về nước, dâng thành tích của y đã chinh phục được nước An Nam, với bản đồ chiều ngang đông tây 1.760 dặm [880km], chiều dọc nam bắc 2.800 dặm [1.400km]. Nếu đem so sánh với hiện tại, chiều ngang biên giới đất liền Việt Trung khoảng 1.500 km, lớn hơn con số 880 km thời Minh, bởi lẽ dưới thời Hậu Lê mở nước phía tây bắc, chiếm thêm một số tỉnh. Chiều dọc nước ta đo theo đường chim bay hiện nay là 1.650 km; Phụ thể theo con đường Thiên lý quanh co tâu rằng nam bắc 1.400 km; do lãnh thổ bấy giờ chỉ mới giáp ranh tỉnh Quảng Nam mà thôi:

Ngày 10 tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [3/7/1408]. Quan Tổng binh Tân thành hầu Trương Phụ, Tây bình hầu Mộc Thạnh mang quân trở về kinh đô. Bọn Trương Phụ dâng địa đồ Giao Chỉ từ phía đông đến phía tây rộng 1760 dặm (1), từ phía nam đến phía bắc dài 2800 dặm, Thiên tử khen ủy lạo; ban yến cho bọn Phụ cùng các tướng tại Trung quân Đô đốc phủ, quân cầm cờ được ban mỗi người 5 đỉnh (2) bạc giấy”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 296).

Cũng căn cứ vào tờ trình của sáu bộ (3) nhà Minh, về thành tích đạo quân xâm lăng dưới quyền Trương Phụ lập được gồm: kiểm soát trên 5 triệu dân, tịch thu hơn 1 triệu tấn lương thực, trên 2 triệu rưỡi vũ khí; thấy được tiềm lực đất nước ta vào đầu thế kỷ thứ 15, cũng không phải là yếu kém:

Ngày 12 tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [5/7/1408]. Thượng thư bộ Lại bọn Kiễn Nghĩa, cùng Thượng thư 6 bộ tâu:

Tân thành hầu Trương Phụ bình định Giao Chỉ lập 472 vệ môn (4) cho quân dân; mỗi Đô ty, Bố chánh ty, Án sát ty lập 1 ty; 10 vệ, 2 Thiên hộ sở, 15 phủ, 41 châu, 208 huyện, 1 Thị bạc đề cử ty, 100 tuần kiểm ty, 92 vệ môn cho ty cục thuế khóa, đặt 12 thành trì, chiêu an hơn 3.120.000 nhân dân, bắt được dân man hơn 2.087.500 người [3.120.000+2.087.500= 5.207.500]; trữ lương 1360 vạn thạch [13.600.000 thạch . 80kg. =1.088.000.000kg = 1.088.000 tấn]; voi, ngựa, trâu bò cộng hơn 235.900 con, 8677 chiếc thuyền, hơn 2.539.850 vũ khí.

Thiên tử phán: Trẫm là vị chúa nhân dân trong bốn bể, há lại ưa dùng binh đến cùng, tham giàu có đất đai nhân dân ư! Vì nghịch tặc không thể không tru diệt, dân cùng khổ không thể không giúp. Bọn Phụ tuân theo mệnh của Trẫm, phấn dõng ra mưu, giết bắt bọn hung đồ, bình định một phương, công đó có thể gọi là hùng vĩ phi thường vậy!

Trương Phụ bước ra cúi đầu tạ ân và tâu: ‘Do Hoàng thượng trù hoạch cùng uy linh của quốc gia, còn kẻ ngu thần này có công gì?’

Thiên tử phán: ‘Công của ngươi sẽ được vĩnh viễn ghi trong sử sách không bao giờ lu mờ, tuy Hán Phục ba (5) cũng không hơn vậy.

Rồi ra lệnh cho Nghĩa cùng với bộ Lễ bình nghị công lao thăng thưởng cho các tướng sĩ; chiếu theo lệ bình Vân Nam có tăng thêm”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 298).

Sau khi chiếm xong nước Đại Việt, Trương Phụ sai Đô đốc Liễu Thăng dâng thư báo thắng trận và tù binh đến kinh đô Nam Kinh. Tù binh gồm gia đình con cháu Hồ Quý Ly, cùng các quan văn võ trọng thần nhà Hồ, cho trình diện vua Minh Thái Tông:

Ngày 5 tháng 9 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [5/10/1407]. Quan Tổng binh Giao Chỉ Tân thành hầu Trương Phụ, Tả Phó Tướng quân Tây bình hầu Mộc Thạnh sai bọn Đô đốc Thiêm Sự Liễu Thăng dâng thư báo thắng trận cùng tù binh đến kinh đô . Văn thư như sau:

Thánh nhân đối xử một đức nhân từ, thể theo lượng trời đất che chở; Đế Vương dùng chín phép chinh phạt (6), nghiêm trừng lũ man mạch xâm lăng; vì cứu dân không gì gấp hơn trừ hung, trị nước không quên yên cõi ngoại.

 Tên nghịch tặc An Nam Lê Quý Ly đổi tên họ là Hồ Nhất Nguyên, cùng con Lê Thương đổi là Hồ Đê; chúng vốn là Bồi thần, bẩm sinh ác đức, đem lòng rắn rết, buông tuồng quỷ quái gian hùng; mấy lần xâm phạm biên cương, bạo ngược dành đất đai lân quốc. Giết vua lấy nước, tranh ngôi với họ Trần; thay đổi kỷ nguyên, dối xưng cháu con Ngu Thuấn! Nhà nhà bị đòi hỏi sách nhiễu, người người sợ bị tru lục, tội ác đầy trời, tiếng oan dấy đất.

Hoàng thượng nhân từ gia ân điển, tỷ thư mấy lượt sắc phong; đức rộng bao la tựa trời, nhưng yêu quái xảo trá vẫn không hết. Ngụy xưng đón cháu chủ cũ [Trần Thiên Bình] rồi đem giết; chốn biên cương lấn át Sứ thần Thiên triều; chất đầy tội phản nghịch, thần linh giận dữ, xa gần tổn thương, Vương pháp tất phải tru lục, nào phải lòng riêng của Thiên tử.

Bọn thần kính tuân Đế mệnh, phụng thừa Thiên uy; năm ngoái ngày 14 tháng 10 cất quân đến Cần Trạm, vượt sông Phú Lương, tướng tá phấn khởi tranh dẫn đầu, sĩ tốt dốc lòng trung liều chết; phá lũy Đa Bang, hạ tiếp hai đô [Đông Đô, Tây Đô], sĩ thứ hoan nghênh, chợ búa không ngừng buôn bán. Truy tầm nơi đầm rạch, mấy lần đánh dẹp nơi biển sông; kẻ qui phụ được sống an toàn, bọn chống cự đều bị tiêu diệt. Kiếm khí sáng ngời nơi ngưu đẩu, quân thanh chấn động chốn man di, đảng ác đều bị tru di, đầu sỏ tìm cách trốn chui nín thở. Bọn thần Phụ, Thạnh, thủy bộ ngày đêm cùng tiến; Du Kích Tướng quân Chu Quảng, Vương Thứ, truy kích đến châu Nhật Nam; Đô đốc Thiêm Sự Liễu Thăng, Hoành Hải Tướng quân Lỗ Lân càn tại cửa bể Kỳ La; cờ bay chói lọi, thảo mộc nơi sông bãi đều hồng; trống chiêng huyên náo, kình ngư chốn biển sông sợ nhảy; tanh hôi hết vùng vẫy, muỗi độc không chốn dựa nương, thôn dã lửa cháy nước sôi, sài lang chịu trói; cha con nghịch tặc cùng tướng ngụy đều bị bắt. Bọn thần biểu dương Thánh chỉ, tuyên bố ân sâu, chiêu tập kẻ lưu ly, khoan hồng người bị bức hiếp; nhà nhà vui mừng thoát thân khỏi cảnh nước lửa, chốn thôn dã âu ca thỏa lòng mong ngóng trời mây; yêu khí bay xa, chướng lệ tiêu diệt. Kính cẩn đem bọn bị bắt gồm:

 Đầu sỏ giặc ngụy Thượng hoàng nước Đại Ngu Lê Quý Ly.

 Ngụy quốc chúa Đại Ngu Lê Thương.

Con trai đầu sỏ giặc ngụy Suy Thành Thủ Chính Dực Tán Hoằng Hóa Công thần, Vân Đồn, Qui Hóa, Gia Hưng trấn Chư Quân sự, lãnh Đông Lộ, Thiên Trường phủ lộ Đại Đô đốc, đặc tiến Khai Phủ Nghi đồng Tam Ty nhập nội Kiểm hiệu Tả Tướng quốc Bình Chương Quân Quốc sự, ban bao Kim Ngư, Thượng Trụ quốc Vệ Quốc Đại vương Lê Trừng.

Ngụy Thái Nguyên kiêm Thiên Quan trấn Phiêu Kỵ Thượng tướng Lương Quốc vương Lê Đôn.

Ngụy Tân Hưng trấn Phiêu Kỵ Đại Tướng quân Tân Điển Quận vương Lê Uông.

Cháu nội đầu sỏ giặc ngụy Thái tử Lê Nhuế.

Ngụy Quận Tự vương Lê Lỗ.

Ngụy Quận Á vương Lê Nê.

Cháu nhỏ Ngũ Lang

Em đầu sỏ Ngụy Lâm An trấn kiêm Đại An Hải trấn, Phiêu Kỵ Đại Tướng quân, khai phủ nghi đồng Tam ty, Nhập Nội Tướng quốc Bình Chương sự, ban bao Kim Ngư, Thượng Trụ quốc Đường Lâm Quận vương Lê Quý Tỳ.

Cháu [xưng chú bác] đầu sỏ ngụy Vọng Giang trấn, Phụ Quốc Đại Tướng quân, Nhập Nội Phán Trung Đô phủ, Hà Dương quận Á công Lê Nguyên Cửu.

Ngụy Long Hưng lộ Đô Thống phủ, Bình Lục huyện Thượng hầu Lê Tử Tuynh.

Cháu [xưng chú bác] đầu sỏ Ngự Liễn Thự Nhất Cục Chánh chưởng Hương hầu Lê Thúc Hoa.

Ngụy Thanh Đình hầu Lê Bá Tuấn.

Ngụy Thạch Đường Hương hầu Lê Đình Đạn.

Ngụy Vĩnh Lộc Đình hầu Lê Đình Quảng.

Tướng giặc Nhập Nội Thiêm Văn Triều chính, kiêm Nội Thị Tỉnh Đô tri, Tri Tả Ban sự, Lạng Sơn trấn quyền Thiêm Hàng Quân hành, Lạng Sơn lộ Đồng Tri Tổng quản Phủ sự, ban bao Kim Ngư, Trụ Quốc Đông Sơn Hương hầu Hồ Đỗ.

Ngụy Nhập Nội Hành khiển, Đồng Tri Thượng thư, Tả Ty Sự Khu Mật Viện Phó sứ Nguyễn Ngạn Quang.

Ngụy Chính Phụng Đại phu, Nhập Nội Hành khiển, Môn Hạ Tả Gián Nghị Đại phu, Đồng Trung Thư Công sự, kiêm Tam Giang lộ Thái Thú, Tân An trấn Chế Trí sứ, Quốc Tử Học Tế tửu, ban bao Kim Ngư, Hộ quân Lê Cảnh Kỳ.

Ngụy Ninh Vệ Tướng quân Tri Uy Vệ sự, Quản Hữu Thánh Dực quân, ban phù Kim Đoàn, Huyện bá Đòan Bồng.

Ngụy Doanh Thần Kính Doanh Đình bá Trần Thang Mộng.

Ngụy Câu Kiềm Vệ Trung Tức tướng, lãnh Long Tiệp quân, kiêm lãnh Tráng Dõng doanh Phạm Lục Tài.

Kính cẩn sai Đô đốc Thiêm Sự Liễu Thăng, Hoành Hải Tướng quân Lỗ Lân, Thần Cơ Tướng quân Trương Thắng, Đô Chỉ huy Thiêm Sự Du Nhượng, Chỉ huy Đồng Tri Lương Đỉnh, Chỉ huy Thiêm Sự Thân Chí Giám giải đến kinh sư cùng dâng dưới cửa khuyết ấn vàng, đồ thư gồm 16 món. Bọn thần ngu dốt, chỉ biết hết sức xông pha, ngưỡng nhờ thần minh tông miếu, uy phong của Hoàng thượng; như gió cuốn cỏ rạp, trời mở khiến ngày sáng, chinh phục toàn phong cương cũ, trở lại cảnh vĩnh lạc thái bình thịnh thế; niềm vui không ngớt hoan hô, bèn dâng thư chiến thắng này.

Thiên tử ngự tại cửa Phụng Thiên, các quan văn võ quần thần hầu xung quanh, khi nghe viên Binh bộ Thị lang Phương Tân đọc văn bản đến đoạn Giết chúa lấy nước, tranh ngôi với họ Trần; thay đổi kỷ nguyên; Thiên tử bèn sai người hỏi Lê Quý Ly rằng:

Đó có phải là đạo của bề tôi không?’

Cha con Hồ Quý Ly đáp không được. Sau khi Tân đọc xong, xuống chiếu giam bọn Quý Ly, con là Thương, ngụy tướng Hồ Đỗ vào ngục và tha bọn con, cháu là Trừng, Nhuế; mệnh ty sở quan cấp đồ ăn mặc”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 277).

Số phận những tù binh này phần đông không được đề cập tới, chắc sau đó bị giết; duy dòng dõi Hồ Nguyên Trừng có công giúp chế súng thần công, nên được Minh Thái Tông trọng dụng. Có lẽ nhờ đó cha Trừng là Hồ Quý Ly, cũng được ân sủng lây, nên được toàn mạng sống; sách Dã Ký chép:

“Quý Ly chết chôn tại kinh sư, sau đó con cháu dời chôn bên cạnh núi Chung Sơn”.

(季氂死葬京師,其子後遷葬於鍾山之旁。)

Riêng dòng dõi Hồ Nguyên Trừng được trọng dụng đến 3 đời; Hồ Nguyên Trừng [nhà Minh ghi họ Lê] giữ chức Thượng thư bộ Công, con là Lê Thúc Lâm giữ chức Hữu thị lang, tương đương với Thứ trưởng ngày nay; cháu nội là Thế Vinh cũng được chức Trung thư xá nhân:

Ngày 11 tháng 4 năm Thành Hoá thứ 5 [21/5/1469]. Dùng con của viên Hữu thị lang bộ Công Lê Thúc Lâm, tên Thế Vinh, làm Trung thư xá nhân.

Thúc Lâm gốc người Giao Chỉ; cha là Trừng, con Lê Quý Ly, em Lê Thương, vốn là tù binh bị bắt về, Thái Tông văn hoàng đế tha tội cho, ban cho chức quan, chuyên chế tạo súng đạn, thuốc nổ, tại cục Binh trượng, cuối cùng giữ chức Thượng thư bộ Công. Thúc Lâm kế nghiệp, vẫn tiếp tục chế tạo quân khí. Đến nay xin cho con là Thế Vinh được làm quan tại kinh đô, để tiện bề phụng dưỡng.

Hoàng thượng nghĩ đến người phương xa nên chấp thuận”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 2, trang 81).

Đối với nhà Trần, lúc khởi đầu xâm lăng nước ta vào ngày 9 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 4 [19/11/1406]; Tổng binh Trương Phụ truyền hịch long trọng hứa:Thiên binh đến để cứu dân bị khốn khổ, khôi phục con cháu họ Trần”. Nhưng khi vào chiếm nước, sai bọn đầu hàng là Mạc Thúy khai rằng con cháu họ Trần đã bị giết hết; để rồi giả nhân nghĩa truy tặng 7 Tôn thất sau đây:

Ngày 23 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [22/11/1407]. Truy tặng con cháu cố An Nam Quốc vương họ Trần gồm 7 người: Trần Thúc Thích chức Á Trung Đại phu Giao Chỉ Thừa Tuyên Bố chánh ty Tham chính, Trần Kháng chức Á Trung Đại phu Giao Chỉ Bố chánh ty Hữu Tham chính, Trần Uyên Tế chức Triều Liệt Đại phu Giao Chỉ Bố chánh ty Hữu Tham chính; Trần Viết Chương, Trần Kháng Dận, Trần Quốc Quế chức Triều Liệt Đại phu Giao Chỉ Bố chánh ty hữu Tham chính. Trước đây ban chiếu chỉ về việc con cháu họ Trần bị giặc họ Lê giết hại nên gia phong truy tặng; nay các quan liên hệ gửi danh sách đến, bèn có chiếu mệnh này”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 287).

Đối với đại bộ phận dân ta, Vua Minh ra lệnh quan quân cưỡng bách những người có tài nghệ đưa về nước. Chính sách này nhất cử lưỡng tiện; đối với những người dại dột hợp tác, thì giúp cho chúng làm các công trình lớn như xây thành Bắc Kinh, chế súng thần công, hoặc trở về quê làm quan. Đối với những người đối lập thì bị chúng lưu đày, thủ tiêu; để không còn có dịp tham gia khởi nghĩa sau này. Sử nước ta chép về việc này như sau:

Người Minh lùng tìm những người ẩn dật ở rừng núi, người có tài có đức, thông minh chính trực, giỏi giang xuất chúng, thông kinh giỏi văn, học rộng có tài, quen thuộc việc quan, chữ đẹp tính giỏi, nói năng hoạt bát, hiếu để lực điền, tướng mạo khôi ngô, khỏe mạnh dũng cảm, quen nghề đi biển, khéo các nghề nung gạch, làm hương… lục tục đưa dần bản thân họ về Kim Lăng, trao cho quan chức, rồi cho về nước làm quan phủ, châu, huyện. Những người có tiếng tăm một chút đều hưởng ứng. Duy có Bùi Ứng Đẩu từ chối, lấy cớ đau mắt, bọn hạ trai học sinh Lý Tử Cấu mấy người lui ẩn không chịu ra mà thôi. Bấy giờ có câu ngạn ngữ: “Muốn sống vào ẩn núi rừng, muốn chết làm quan triều Ngô”. Toàn Thư, Bản Kỷ, quyển 9.

Phía nhà Minh, Thái Tông ban dụ cho các quan văn võ tại Giao Chỉ thực thi cưỡng bạch, như sau:

Ngày 21 tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [28/7/1407]. Sắc dụ quan Tổng binh Tân thành hầu Trương Phụ, Tả Phó tướng quân Tây bình hầu Mộc Thạnh, Binh bộ Thượng thư Lưu Tuấn rằng:

“Đất Giao Chỉ chắc có những người tài đức song toàn ẩn dật tại núi rừng, rành kinh điển văn hay học rộng, có tài hiền lương đứng đắn; nông dân hiếu đễ thông minh chính trực; kẻ thư lại có khả năng được việc, thông thạo sách vở; người luyện tập binh pháp vũ nghệ trí mưu, dung mạo khôi ngô cao lớn, ăn nói lưu lóat, có sức vóc dõng cảm; kẻ biết thuật số âm dương, rành y dược chẩn mạch. Hãy hỏi han tìm cho được, dùng lễ sai khiến để mang về kinh dùng”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 274).

Không kể những đợt đưa đi lẻ tẻ, trong hai tháng 9 và 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [10-11/1047]; đem về Tàu 2 đoàn, mỗi đoàn gần 10 ngàn người:

Ngày 23 tháng 9 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [23/10/ 1407]. Quan Tổng binh Tân thành hầu Trương Phụ sai người đưa các loại thợ gồm 7700 người đến kinh đô. Thiên tử nghĩ bọn họ từ nơi xa xôi đến, không quen khí hậu lạnh, nên ra lệnh bộ Công cấp phát áo bông”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 282).

Ngày 7 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [6/11/1407]. Quan Tổng binh Giao chỉ Tân thành hầu Trương Phụ tâu rằng đã thăm hỏi các quận huyện tại Giao Chỉ để đề cử những người tài đức, rành kinh điển, giỏi văn chương, học rộng tài cao, thông minh chính trực, lực điền hiếu để, hiền lương đoan chính, thông thạo việc quan, hiểu rành binh pháp và tài nghệ các mặt gồm 9000 người, đang lục tục đến kinh đô. Thiên tử nghĩ rằng mùa đông trời lạnh, người phương nam chịu không quen, nên sai bộ Công cho các quan mang áo bông, dày dép ban phát dọc đường”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 285).

Đối với những người Việt trong giai đoạn đầu hợp tác, nhưng sau đó tỏ ra bất mãn, nhà Minh bèn giả vờ đổi đi làm quan tại Trung Quốc, rồi tìm cách giết; như trường hợp Vương Nhữ Tương, Đồng Ngạn Hú:

Nhà Minh vờ cho Vương Nhữ Tương, Đồng Ngạn Hú, Nguyễn Quân, Lê Sứ Khải làm Kinh Bắc [Bắc Kinh] Thị lang và Tham chính ở Sơn Tây, Thiểm Tây, Sơn Đông; sai người đưa đi, đến nửa đường thì giết”. Toàn Thư, Bản Kỷ, quyển 9, trang 5b.

Sử Trung Quốc ghi những người nêu trên được cử đi làm quan tại Sơn Đông, Bắc Kinh, nhưng sau đó tuyệt vô âm tín; riêng tên Ngạn Hú thì đổi thành Ngạn Dực, có lẽ viết lầm; vì chữ Nho, Hú [栩] và Dực [翊]viết gần giống nhau:

Ngày 24 tháng 2 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [21/3/1408]. Quan địa phương người Giao Chỉ gồm Tri phủ Giao Châu Nguyễn Quân, Tri phủ Kiến Xương Đồng Ngạn Dực, Đồng tri phủ Diễn Châu Lê Tư Khải đến triều yết. Thăng cho Quân chức Tả Thị lang bộ Hình Bắc Kinh; Ngạn Dực, Tư Khải làm Hữu Thị lang”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 293)

Ngày 3 tháng 5 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [28/5/1408]. Thăng phủ Ðồng tri Vương Nhữ Tường chức Tả Tham chính ty Bố chánh Sơn Ðông, châu Ðồng tri Vương Ha Lỗ chức Tả Tham nghị ty Bố chánh Sơn Tây. Bọn Nhữ Tường đều là người Giao Chỉ; khi đại quân đến chúng ra qui phụ trước tiên. Quan Tổng binh Tân thành hầu Trương Phụ theo chế độ ban chức quan, rồi sai đưa về kinh, nên đặc cách được thăng”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 295).

Riêng Bùi Bá Kỳ từng theo quân Minh về nước, được phong chức Tả hữu tham chính; nhưng khi thấy được dã tâm xâm lược, thì không hợp tác với đám quan lại Minh; nên bị nghi ngờ, bắt đưa về Kim Lăng an trí:

Người Minh ngờ viên thổ quan là Hữu tham nghị Bùi Bá Kỳ có bụng khác, bắt đưa về Kim Lăng. Bá Kỳ [người Phù Nội, Hạ Hồng, Hải Dương] vốn là phe Trần Khát Chân, tự xưng là bề tôi trung nghĩa của Nam triều, trốn sang nước Minh, vừa gặp tên Trần vương nguỵ là Thiêm Bình đến trước, người Minh hỏi có biết không, Bá Kỳ trả lời là không biết. Đến khi nhà Minh đưa Thiêm Bình về nước, hỏi Thiêm Bình cần bao nhiêu quân, Thiêm Bình nói: ‘Chẳng qua vài nghìn thôi, đến đó người ta tự nguyện hàng phục”.

Bá Kỳ nói rằng không thể được. Vua Minh giận, phế bỏ Bá Kỳ, đem an trí tại Thiểm Tây, Cam Túc. Đến khi Thiêm Bình thất bại, vua Minh gọi Bá Kỳ về ban sắc cho, ân cần hứa hẹn lập con cháu nhà Trần và để Bá Kỳ làm phụ thần, rồi sai Kỳ đi theo quân, nên trao cho chức ấy. Bá Kỳ không dự với đồng liêu ở nha môn, chỉ ở nhà riêng thu nạp các viên quan cũ bị sa cơ lỡ bước. Bấy giờ viên thổ hào ở Đông Triều là Phạm Chấn lập Trần Nguyệt Hồ làm vua ở Bình Than, đề cờ chiêu an gọi là Trung nghĩa quân, cho nên người Minh ngờ Bá Kỳ”. Toàn Thư, Bản Kỷ, quyển 9.

Những kẻ tình nguyện làm tay sai; có kẻ mang của cải kiếm được trong buổi loạn lạc, lặn lội sang triều cống; được Vua Minh ban thưởng, hoặc cho về nước làm quan. Nhưng số phận chúng không bền, phần lớn sau này bị vua Lê Lợi trừng phạt. Xin liệt kê như sau:

Ngày 1 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [31/10/1407]. Giao Chỉ đề cử kẻ sĩ Minh Kinh (7) gồm bọn Cam Nhuận Tổ 11 người, cho giữ chức Đồng tri tại các phủ như Lạng Giang v.v… Vua ban sắc khuyến miễn và làm thơ ban cho”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 284).

Ngày 19 tháng 11 năm Vĩnh Lạc Thứ 5 [18/12/1407]. Viên quan Giao Châu Hữu vệ Chỉ huy Đồng tri người địa phương tên là Trần Phong, cùng bọn Thiên hộ Nguyễn Chính, Bách hộ Tống Như Lộ tất cả 20 người đến kinh sư cống phương vật; bèn ban tiền 80 nén, 1 bộ tơ gai; cùng ban cho bọn tùy tòng tiền, có sai biệt”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 289).

Ngày 28 tháng 11 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [27/12/1407]. Dân Giao Chỉ gồm bọn Trần Trữ, Trần Quang Chỉ, Trần Sầm 67 người đến triều cống vàng, bạc, khí vật, cùng sản vật địa phương. Ban cho tiền giấy, y phục”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 289).

Ngày 16 tháng 12 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [13/1/1408]. Thổ quan Giao Chỉ bọn Tri phủ Ðồng Ngạn Tường 58 người đến triều cống vàng, bạc, khí mãnh. Ban cho tiền giấy và y phục”. (Minh Thực Lục Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 290).

Ngày 17 tháng 5 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [11/6/1408]. Bọn Thổ quan Tri phủ Lạng Giang đất Giao Chỉ tên là Mạc Thúy đến triều cống sản vật địa phương, ban thưởng có sai biệt”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 290).

Ngày 19 tháng 5 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [13/6/1408]. Bọn người tại phủ Giao Châu là Trần Thúc Bình đem vợ con gia thuộc 98 người đến triều cống các vật như san hô; ban cho tiền giấy cùng quần áo”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 296).

Xét về các nước lân bang An Nam; như nước Chiêm Thành, sau khi nhà Hồ sụp đổ, vào hạ bán niên năm Vĩnh Lạc thứ 5 [1407], lấy lại được đất Thăng Hoa [Quảng Nam]; bèn sai Sứ thần Tế Mỵ đến triều Minh tiến dâng tù binh cùng phương vật:

 Ngày 18 tháng 8 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [19/9/1407]. Quốc vương Chiêm Thành Chiêm Ba Đích Lại tâu:

Thần ngưỡng vọng thiên uy, tháng 5 năm nay đã lấy được đất bị xâm lấn, bắt đồ đảng giặc là bọn Hồ Liệt, Phan Ma Na; bèn sai Đầu mục Tế Mỵ đến kinh sư hiến tù và dâng biểu, tiến cống phương vật, tạ ân.

Thiên tử khen, cho thu nạp”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 275).

Lúc trở về nước bọn Sứ thần Tế Mỵ được Vua Minh ban cho y phục và tiền: “Ngày 3 tháng 9 năm Vĩnh lạc thứ 5 [3/10/1407]. Quốc vương Chiêm Thành sai Sứ thần, bọn Tế Mị từ giả bệ rồng. Ban cho y phục lụa văn ỷ cùng tiền giấy có sai biệt”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 277.

Ngoài ra nhà Vua Minh còn đặc cách sai Sứ giả đến gặp vua Chiêm, khen về việc mang quân giúp đánh An Nam, cùng ban cho phẩm vật:

Ngày 30 tháng 9 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [30/10/1407]. Sai Thái giám Vương Quý Thông mang sắc đến ủy lạo Quốc vương Chiêm Thành Chiêm Ba Đích Lại. Ban cho Vương 300 lạng bạch kim, 20 tấm lụa quyên; khen về việc từng mang binh giúp đánh An Nam”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 284).

Năm sau, Quốc vương Chiêm Thành sai cháu đến cống voi và sản vật địa phương; Vua Minh ân cần nhắc đến công lao cũ, cùng hậu thưởng Quốc vương và người cháu:

Ngày 1 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [19/10/1408]. Quốc vương Chiêm Thành Chiêm Ba Đích Lại sai cháu là Xá Dương Cai dâng biểu cống voi và phương vật để tạ ơn. Thiên tử bảo quan bộ Lễ rằng:

Mới đây đánh Giao Chỉ, Vương Chiêm Thành thường mang quân hiệp trợ khống chế giặc. Nay sai người cháu đến, nên trọng thưởng.

Vậy nên ban cho Xá Dương Cai 200 lạng bạch kim, 100 nén tiền giấy, y phục lụa là màu xanh, hàng dệt kim tuyến; cho tùy tòng có sai biệt. Lại ban cho Quốc vương Chiêm Ba Đích Lại ấn vàng, 100 lạng hoàng kim, 500 lạng bạch kim, 50 tấm lụa gấm, 100 tấm lụa quyên và ban sắc khen ngợi”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 312).

Riêng đối với nước Lão Qua tức Ai Lao, bị ngờ rằng có thông đồng với nhà Hồ; nên Vua Minh sai Sứ mang chỉ dụ đến nghiêm khắc cảnh cáo: Ngày 8 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [7/11/1407]. Sai sứ mang sắc dụ Tuyên ủy sứ Lão Qua Ðao Tuyến Ngạt rằng:

“Ta từ khi lên ngôi đến nay, cai trị người xa xôi, không phân biệt kẻ này người khác, đều đối xử với một dạ chí thành; vì vậy 9 Di, 8 Man đều đến triều cống. Ngươi nhận mệnh triều đình, đứng đầu coi giữ đất; mà mấy năm gần đây không lo sửa soạn chức cống, coi việc đó tự nhiên như không! Cha con giặc họ Lê tại An Nam, trái mệnh gây họa; thần và người đều phẫn nộ; Trẫm mệnh tướng ra quân, thay trời thảo phạt, ngươi đã không vì triều đình mà căm giận chúng, lại ngầm thông đồng giúp quân; gian dối như vậy, làm sao mà chạy tội được.

Ta muốn mang quân hỏi tội ngay, nhưng sợ tổn thương đến người dân vô tội, nên nay đặc sai sứ giả đến dụ ngươi hãy mau hối lỗi xưa, ngõ hầu mưu đồ sự bảo toàn; nếu không thì trời trách, người phạt, hối sẽ không kịp nữa!” (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 285).

Nước Tiêm La tức Thái Lan, tuy sai Sứ đến cống; nhưng bị tố cáo rằng đã từng cậy mạnh bắt giữ Sứ thần các nước lân bang đến cống Trung Quốc; do đó bị Vua Minh cảnh cáo nặng nề, bằng cách nhắc đến số phận An Nam ra để răn đe:

Ngày 21 tháng 10 năm Vĩnh Lạc Thứ 5 [20/11/1407]. Quốc vương Tiêm La Chiêu Lộc Quần Ưng Đá La Đế Thứ sai bọn Sứ giả Nại Bà Tức Trực Sự Thế dâng biểu cống voi thuần, chim anh vũ, khổng tước; ban cho tiền giấy, y phục. Mệnh bộ Lễ ban cho Vương nước này lụa ỷ dệt kim, lụa là.

Trước đó nước Chiêm Thành sai sứ triều cống, lúc trở về gặp bão phiêu dạt đến nước Bành Hanh [Pahang, tên cũ của Mã Lai]. Tiêm La cậy mạnh áp lực Bành Hanh bắt Sứ giả câu lưu, sự việc có kẻ báo cho triều đình biết. Vương các nước Tô Môn Đáp Thứ [Sumatra, thuộc quần đảo Nam Dương], Mãn Thứ Gia [Melaka, bang của Mã Lai] cũng sai người tố cáo Tiêm La cường bạo, sai lính đoạt ấn tín và bản chế cáo nhận từ triều đình; người trong nước kinh hãi vì không được sống yên ổn. Do đó ban sắc dụ Chiêu Lộc Quần Ưng Đá La Đế Thứ rằng:

Chiêm Thành, Tô Môn Đáp Thứ, cùng nước ngươi bình đẳng nhận mệnh của triều đình; sao ngươi dám tự thị mạnh bắt Sứ giả đến triều đình, chiếm đọat ấn và bản chế cáo. Đạo trời rành rành làm thiện được phúc, ác gặp tai họa; vết bánh xe đổ của cha con nhà họ Lê tại An Nam còn rõ ràng trước mắt, có thể lấy đó mà soi. Hãy lập tức phóng thích ngay Sứ giả Chiêm Thành, cùng trả ấn, cáo cho Tô Môn Đáp Thứ, Mãn Thứ Gia. Từ nay phải an phận giữ lễ, hòa mục với lân bang, ngõ hầu hưởng được thái bình mãi mãi”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 286).

Bước đầu bắt tay vào việc cai trị, nhà Minh chủ trương khai thác tài nguyên, tìm cách vơ vét của cải. Vùng biển An Nam sản xuất nhiều muối, bèn cho lập nhiều công trường, đặt ty Đề cử thu thuế muối:

Ngày 4 tháng 9 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [4/10/1407]. Đặt ty Đề cử về thuế muối, gồm Đề cử, đồng Đề cử, phó Đề cử, Thư lại; mỗi loại một viên”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 277).

Nhân Tổng binh Trương Phụ tâu rằng trước đây các nước lân bang như Lão Qua thường mang vàng đến An Nam đổi muối, bèn cử một viên quan trông coi ngành muối cả nước, để gia tăng sản xuất:

Ngày 18 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 5 [17/11/1407]. Mệnh Viên ngoại lang bộ Hộ Hoàng Thông Lý trông coi ngành muối tại Giao Chỉ. Lúc bấy giờ quan Tổng binh Giao Chỉ nói rằng đất này sản xuất muối, hàng năm các xứ khác như Lão Qua mang vàng đổi muối. Mệnh theo nếp cũ, sai các ngươi 3 người đến trông coi việc mậu dịch. Ban cho tiền giấy 70 đỉnh (8) “. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 286).

Nhà Minh còn chú ý đến việc khai thác vàng, lập 7 cục khai thác tại các vùng thượng du, trung du Bắc phần và phía bắc Trung phần:

Ngày 19 tháng giêng năm Vĩnh Lạc thứ 6 [15/2/1408]. Lập cục khai mỏ vàng tại 7 trấn: Thái Nguyên, Gia Hưng [Sơn La, Phú Thọ], Quảng Oai [Sơn Tây], Thiên Quan [Ninh Bình], Vọng Giang [bắc Nghệ An], Lâm An, Tân Ninh; đặt Đại sứ 2 viên, Phó sứ 4 viên; lại tuyển tri châu, tri huyện 21 viên; mỗi trấn 3 viên Đề đốc Áp biện; lại dùng 2 viên Tổng đốc tại phủ. Sai bộ Lễ đúc ấn ban cấp”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 291).

Về việc thông thương với nước ngoài, cho đặt đề cử ty tại cảng Vân Đồn để lo việc giao dịch:

Ngày 19 tháng giêng năm Vĩnh Lạc thứ 6 [15/2/1408]. Thiết lập tại Giao Chỉ, Vân Đồn Thị bạc (9) Đề cử ty. Đặt Đề cử, Phó Đề cử mỗi chức một viên”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 291).

Bấy giờ quan lại Minh tại các phủ, châu, huyện tự động thu thuế, cao thấp không đều; Thượng thư Hoàng Phúc cảm thấy không ỗn, bèn tấu xin giảm nhẹ, được vua Thái Tông chấp nhận:

Ngày 11 tháng 3 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [7/4/1408]. Thượng thư Hoàng Phúc cầm đầu ty Bố chánh Giao Chỉ tâu rằng:

Giao Chỉ mới được bình định, việc trưng thu tại đất này không thống nhất; nên ước lượng một định chế thu nhẹ hay nặng?’

Thiên tử phán: Lúc mới đặt quan tại quận huyện Giao Chỉ, Trẫm mấy lần dụ rằng nên có chính sách khoan hồng, nhắm khoan và giản để phủ trị dân mới qui phụ. Ðừng trưng thu nặng, trưng thu nặng là phương sách đuổi dân đi. Lời của Phúc hợp với ý Trẫm’.

Bèn mệnh bộ Hộ họp quan bàn định, nhắm theo chính sách nhẹ và giản dị”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 293).

Sau khi chiếm được nước ta, vào ngày 5/7/1407 Vua Minh ban sắc dụ chia thành 15 phủ, 41 châu;, 208 huyện. Trải qua gần một năm thử thách, thấy rằng châu không có dân trực tiếp cai trị, rất khó khăn khi cần sai phái gấp. Bèn theo lời tâu của viên Thiêm sự Án sát Lưu Hữu Niên, làm cuộc cải đổi đơn vị hành chánh, bỏ những huyện gần châu thành cho trực thuộc thẳng vào châu.

Ngày 10 tháng 2 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [7/3/1408]. Ty Án Sát Giao Chỉ Thiêm sự Lưu Hữu Niên tâu:

Trước đây các châu tại Giao chỉ không gần với dân, vì vùng đất gần thành do huyện cai trị. Nay xin theo lệ nội địa, bỏ huyện vùng gần thành để châu trực tiếp cai quản”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 292).

Thực hiện việc này Vua Minh ban chỉ dụ bỏ các huyện tại châu thành cho trực thuộc vào châu; lại đem hết các cơ quan trong huyện như ty tuần kiểm, dịch trạm, cục thuế khóa sáp nhập luôn vào châu:

Ngày 5 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 6 [23/10/1408]. Thăng châu Thái Nguyên thành phủ Thái Nguyên; châu Tuyên Hóa thành phủ Tuyên Hóa. Đổi cục thuế khóa châu Tuyên Hóa thành ty; lập ty thuế khóa phủ Thái Nguyên.

Bỏ huyện Sơn Định châu Oai Man, huyện Bảo Phúc châu Phúc An, huyện Phù Long châu Tam Đái, huyện Thanh Liêm châu Lợi Nhân, huyện Đan Sơn châu Từ Liêm, huyện An Định châu Gia Lâm, huyện Tiên Du châu Vũ Ninh, huyện Tân Phúc châu Bắc Giang, huyện Thanh An châu Lạng Giang, huyện Thanh Lâm châu Nam Sách, huyện Đường Hào châu Thương Hồng, huyện Sơn Vi châu Thao Giang, huyện Đông Lan châu Tuyên Giang, huyện Lũng Bạt châu Đà Giang, huyện Uy viễn châu Trường An, huyện Đông Triều châu Đông Triều, huyện Đồng An châu Tĩnh An, huyện Trường Tân châu Hạ Hồng.

 Cũng các đất này: đổi ty tuần kiểm trấn Giang Khẩu huyện Phù Long trực thuộc vào châu Tam Đái; ty tuần kiểm Kinh Thừ, dịch trạm ngựa tại Khương Kiều huyện Thanh Liêm trực thuộc châu Lợi Nhân; ty tuần kiểm tại cửa sông Hát Giang huyện Đan Sơn trực thuộc châu Từ Liêm; dịch trạm ngựa Bảo Phúc huyện Bảo Phúc trực thuộc châu Phúc An; cục thuế khóa cùng bến đò huyện Sơn Định trực thuộc châu Oai Man; cục thuế khóa huyện Tĩnh An trực thuộc châu Lạng Giang; cục thuế khóa huyện Thanh Lâm cùng ty tuần kiểm tại cửa sông Bình Than trực thuộc châu Nam Sách; cục thuế khóa Kim Lũ tại huyện Đường Hào trực thuộc châu Thượng Hồng; ty tuần kiểm Trần Xá huyện Sơn Vi trực thuộc châu Thao Giang; ty tuần kiểm cửa sông Cổ Lôi huyện Ðông Lan trực thuộc vào châu Tuyên Giang; ty tuần kiểm Phí Xá huyện Lũng Bạt trực thuộc vào châu Đà Giang; ty tuần kiểm sông Thiên Liêu, Đồn Sơn huyện Ðông Triều trực thuộc vào châu Đông Triều; ty tuần kiểm cửa biển Đồng An, huyện Đồng An trực thuộc vào châu Tĩnh An; cục thuế khóa Trường Tân, cùng ty tuần kiểm xã Ba Liễu trực thuộc vào châu Hạ Hồng.

 Lập kho Thường Trử tại phủ Bắc Giang, kho Thường Tích tại phủ Tân An, kho Thường Ích tại phủ Lạng Giang; mỗi kho đặt một viên Đại sứ, một viên Phó sứ”. (Minh Thực Lục. Quan hệ Trung Quốc Việt Nam, tập 1, trang 312).

_________

Chú thích:

1. Dặm: 1 dặm xưa bằng 0.50 Km

2. Đỉnh: tức nén, có nén 5 lượng, có nén 10 lượng.

3. Sáu bộ: Tức lục bộ đặt ra thời quân chủ, gồm: Bộ Lại, tức bộ Nội vụ; bộ Lễ, coi về lễ nghi, giáo dục; bộ Hộ, coi về tài chánh, nhân khẩu; bộ Binh, tức Quốc phòng; bộ Hình, bộ Tư pháp; bộ Công, bộ Xây dựng.

4. 472 vệ môn cho quân dân tức 472 cơ quan quân sự và dân sự. Gồm: 1 Đô ty + 1 Bố chánh ty + 1 Án sát ty + 10 vệ + 2 Thiên hộ sở + 15 phủ + 41 châu + 208 huyện + 1 ty Thị bạc + 100 ty Tuần kiểm + 92 ty cục thuế khóa = 472 vệ môn.

5. Hán Phục ba, tức Mã Viện, đánh dẹp hai bà Trưng nước ta, nên được nhà Hán phong là Phục ba Tướng quân.

6. Chín phép chinh phạt: sách Chu Lễ ghi 9 trường hợp phong kiến Trung Quốc mang quân chinh phạt các nước lân bang, gọi là cửu phạt.

7. Đậu kỳ thi về Kinh Nghĩa gọi là Minh Kinh.

8. Đỉnh: tức nén, có nén 5 lượng, có nén 10 lượng.

9. Thị bạc: bến cảng, nơi tàu bè ghé để buôn bán.

‘Ta’ đang… vã mồ hôi vì… ‘tăng trưởng’?

Blog VOA

Trân Văn

14-1-2022

Lần này, phản ứng của hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam đối với hai scandal:

“Đạo cao một thước thì ma cao một trượng”

Trần Phi Tuấn

14-1-2022

Nếu năm 2020 các doanh nghiệp Việt Nam phát hành khối lượng trái phiếu trị giá 466.826 tỷ đồng, thì năm 2021, con số này là 560.757 tỷ đồng, bất chấp đại dịch tàn phá kinh tế, xã hội.

Đúng là “Thời loạn”!

Nguyễn Như Phong

14-1-2022

Bốn năm trước, tôi có viết cuốn tiểu thuyết mang tên ‘Thời loạn’. Cuốn tiểu thuyết nói về những “doanh nhân” mà để làm giàu, họ không từ một thủ đoạn nào. Thủ đoạn từ mưu mô thổi giá chứng khoán, buôn lậu vàng, thâu tóm đất đai đến đòi nợ thuê, rồi cả giết người… Những cuộc tình đầy toan tính và éo le.

Tiền

Nguyễn Thông

14-1-2022

Nhìn cái mảnh đất nửa ruộng nửa ao ở Thủ Thiêm càng thấy thiên hạ dễ bị lừa, thích được lừa.

Đành rằng nó (ruộng-ao) nằm trong khu đô thị do “chiếm” đất của dân để quy hoạch, đã có cơ sở hạ tầng (đường sá, điện nước), giá trị gia tăng, được đấu giá theo nguyên tắc kinh tế thị trường và quy định pháp luật, nhưng khi thấy có đứa trả tới hơn 24.000 tỉ đồng, tính ra hơn 2,4 tỉ đồng một mét vuông, thì phải lăn tăn nghi ngờ ngay chứ. Đằng này lòng tham đã làm lóa mắt chính quyền (TP.HCM, và cả trung ương), họ chỉ muốn thu thật nhiều tiền, nói như lão hàng xóm nhà tôi, đéo cần biết cái gì đang xảy ra. Đám cai trị xứ này chỉ có tiền, tiền, tiền…

Lại cả bọn báo chí mậu dịch, chỉ biết thông tin một chiều, thậm chí còn tung hô, thán phục, chứ hầu như không một chút nghi ngờ sự bất thường ẩn náu trong vụ việc không bình thường.

Điều nữa, đứa mua dám trả 2,4 tỉ đồng/m2 (các cụ cứ hình dung đi, số tiền này đủ mua một căn hộ chung cư loại kha khá) thì biết tiền mất giá thế nào. Bây giờ cứ động đến tiền, người ta không thèm nói chục tỉ, trăm tỉ nữa, mà phải nghìn tỉ đồng. Trăm nghìn đổ một trận lừa như không. Kinh tế suy sụp do đại dịch, tiền đâu mà lắm thế, lão hàng xóm nhà tôi bảo vậy.

Lão dẫn chứng, đã lâu lắm rồi, cứ lâu lâu chui vào cây tiền ATM, dù rút vài đồng lương hưu còm, hay rút tiền vay nợ chục triệu, trăm triệu, cái mồm máy nhả ra tinh tiền 500 nghìn đồng mới cứng, cầm không khéo còn có thể đứt tay. Ai không tin, cứ thử coi.

Làm ra tiền mới khó, chứ in tiền dễ ợt. Lại nhớ cái giai thoại thời bao cấp, khi chính quyền Hà Nội của cụ Trần Duy Hưng than kêu hết tiền, không có tiền để xây dựng thủ đô và thực hiện an sinh xã hội, ông Lê Duẩn bèn mắng, suốt ngày chỉ biết kêu kêu, hết tiền thì in thêm chứ than thở cái gì. Cũng chính cụ Lê này còn trấn an cán bộ, chỉ có bọn tư bản đế quốc mới có lạm phát chứ nền kinh tế xã hội chủ nghĩa ưu việt làm gì có chuyện ấy.

Hôm qua trên đường, tôi ngó một chiếc Toyota Camry 2.0 mới cứng, nó lướt ngay sát mà mình không nghe tiếng máy, chỉ như làn gió. Thấy bảo xe này cỡ tỉ rưỡi đổ lại. Nhưng những tay tam trụ tứ trụ, nhị thập trụ, thậm chí bách trụ, đứa nào cũng đòi ngự xe vài tỉ đồng, cả chục tỉ đồng. Tiền mất giá, tiền như giấy lộn cũng một phần từ cái đám này. Chiếc xe ngồi lên để di chuyển đi làm, cớ sao phải đặt đ*t lên đống tiền như thế. Nếu bảo dạng “rẻ” như Camry kia không an toàn, không tiện nghi, dễ chết máy…, cứ viết thư thử hỏi hãng Toyota xem họ có mắng té tát cho không.

Lũng đoạn, tàn mạt ở cái xã hội này, đâu phải chỉ do những đứa như Quyết còi FLC, Dũng béo Tân Hoàng Minh, mà thủ phạm chính là đám thượng tầng đang nắm quyền cai trị. Chúng ngồi chẳng chính ngôi nên kẻ dưới mới lăng loàn.

Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa và Phật giáo Hòa Hảo trong dòng xoáy của lịch sử

Jackhammer Nguyễn

14-1-2022

Tịnh Thất Bồng Lai (TTBL) là một khu nhà tại tỉnh Long An, trong đó có những người mặc áo nâu, đứng đầu là một cụ già trên 80 tuổi là Lê Tùng Vân, cùng một số phụ nữ và thanh niên, họ nói rằng họ tu tại gia và nuôi trẻ mồ côi. Nhiều người Việt trong và ngoài nước đã quyên góp tiền của cho TTBL trong mấy năm qua.

Vụ test kit Việt Á: Quan chức Đà Nẵng đang ráo riết chạy án

Quế Hương

14-1-2022

Vụ bê bối của ngành y tế trong việc mua sắm test kit với công ty Việt Á bị phanh phui, làm rúng động dư luận trên cả nước. Một số quan chức y tế cấp bộ và một vài địa phương bị cơ quan điều tra Bộ Công an triệu tập, khởi tố, bắt giam, đã gây hốt hoảng khắp 63 tỉnh thành cả nước. Bởi lẽ vòi bạch tuột của Việt Á đã vươn tới và bấu vào bất kể nơi nào, qua những đồng tiền hối lộ tanh mùi máu. Đại án mở rộng, các tỉnh thành lại cuốn vào cuộc đua “marathon” chạy án khốc liệt. Đà Nẵng, nơi “ăn rất dày” cũng đang ráo riết chạy án, cố tránh vòng tố tụng.

Khối tài sản khổng lồ của FLC từ đâu ra?

Nguyên Tống

14-1-2022

Sau mấy ngày “đọc báo nghe đài” về vụ việc FLC, mình thấy thật lạ là mọi người chỉ nhao vào phân tích sự vi phạm của “ông lớn” này mà chẳng ai đặt ra câu hỏi vì sao Quyết lại cầm dao tự chặt vào chân mình như vậy?

Điểm báo quốc tế, bàn về các biến động ở Kazakhstan

Đỗ Kim Thêm, tuyển dịch

14-1-2022

Quân đội Nga, đóng quân gần biên giới với Ukraine, đang trên đường tới Kazakhstan, như ảnh vệ tinh cho thấy. Nguồn: IMAGO/SVA

Vinfast đang tìm địa điểm xây dựng nhà máy ở Đức

Hiếu Bá Linh, tổng hợp

13-1-2022

Tổng Giám đốc Vinfast toàn cầu Lê Thị Thu Thủy. Nguồn: Auto Motor Sport

Theo kế hoạch, một nhà máy của Vinfast tại Mỹ sẽ bắt đầu sản xuất xe hơi điện vào năm 2024. Nhà máy Vinfast ở Đức được lên kế hoạch sẽ bắt đầu sản xuất từ năm 2025. Tính đến nay Phạm Nhật Vượng đã đầu tư 5,4 tỷ đô la Mỹ vào VinFast.