Chuyện bầu cử và nội các mới

Hồ Phú Bông

11-4-2026

Chuyện bầu cử

Việt Nam thì đảng cử, dân bầu không còn lạ với người miền Nam nữa. Nhà nước tổ chức cho ứng viên gặp mặt một số người chọn lọc và thường được mớm trước các câu hỏi, gọi là ra mắt cử tri. Đảng viên là “đại biểu” mà chẳng hề liên quan gì địa phương mà họ đại diện. Với dân thì bắt buộc phải đi bầu nên con số 99% tham gia bầu cử có lẽ vẫn còn ít. Thế nhưng, người đóng thuế phải cưu mang việc tốn kém một ngân sách khổng lồ.

Với thể chế dân chủ tự do thì ngược hẳn. Chính phủ chỉ hỗ trợ tượng trưng về tài chánh, còn ứng viên tự lo và phải là người của địa phương. Phải trình bày chương trình, kế hoạch và thường bị cử tri chất vấn cam go khi vận động tranh cử. Phải gõ cửa từng nhà để xin phiếu. Có được khoảng 65 – 67% cử tri tham gia bầu cử đã là thành công lớn!

Chuyện nội các mới

Khóa 16 Quốc hội Việt Nam có 97% là đảng viên trong lúc các nước tư bản, rất nhiều trường hợp đảng viên đắc cử của các đảng ngang ngửa, nên việc thành lập nội các không hề dễ. Nhưng khi nội các được công bố thì việc điều hành thường khá tốt vì nhờ tính cạnh tranh đảng phái. Xã hội vì thế phát triển nhanh, vượt xa các nước theo chế độ độc tài. Nếu nội các không tốt sẽ bị thay thế ngay, chậm nhứt là kỳ bầu cử kế tiếp. Cử tri chính là người quyết định.

Quốc hội Việt Nam trên danh nghĩa là cơ quan có quyền lực nhứt nhưng thật sự đều do Bộ Chính trị chỉ đạo và quyết định. “Bộ Chính trị đã kết luận rồi, dự thảo luật không trái Hiến pháp, phải bàn để ra luật chứ không không thể không ra luật” là câu xác nhận của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân năm 2018.

Mới nhứt, như báo VnExpress đưa tin ngày 9/4/2026: “Bộ Chính trị yêu cầu tổng kết, nghiên cứu sửa đổi toàn diện Hiến pháp năm 2013 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại”. 

Vì thế danh xưng “Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam” chỉ là vay mượn danh nghĩa để phù hợp với xã hội văn minh. Chính xác phải gọi là Đảng hội đảng cộng sản Việt Nam.

Để che giấu bản chất Đảng hội, hệ thống tuyên truyền phải ra sức ca ngợi “nhân tài của đất nước” trong nội các mới, dù lúc cử tri phải đi bầu chưa chắc biết được tên họ, mặt mũi các “đại biểu” đó là ai, nói gì đến “nhân tài”, chương trình hay kế hoạch. Trong quá khứ báo chí đã từng khen ngợi rất nhiều nhân sự “tài cao, đức trọng” được các cơ quan của đảng sàng lọc, chọn lựa kỹ lưỡng… để rồi sau đó thành tội phạm cộm cán. Từ chủ tịch nước, chủ tịch quốc hội, thủ tướng, bộ trưởng, bí thư… của nhóm chóp bu, còn với cả guồng máy thì vô phương tổng kết cụ thể.

Thế nhưng lúc họ còn tại chức mà ai đó biết được phần nào việc phạm pháp, dù chỉ đặt nghi vấn trên Facebook cá nhân, sẽ bị trù dập. Từ tội “nói xấu lãnh đạo” đến “chống phá nhà nước” hay “phản động”…

Nhìn lại quá khứ, có thể nói mà không sợ sai, là thành phần tội phạm trong nội các mới thường đa dạng hơn, nhiều hơn và cao cấp hơn các nội các tiền nhiệm!

Còn nội các mới của các nước tư bản khác hẳn. Báo chí dành cho nội các mới cái gọi là “ba tháng trăng mật”. Dù trong ba tháng đó họ vẫn theo dõi rất sát mọi hoạt động của chính phủ trong im lặng. Họ cảm thông vì là nội các còn “chân ướt chân ráo” khó tránh khỏi sai lầm. Nhưng sau “ba tháng trăng mật” thì mọi sai trật đều bị đem ra ánh sáng, bị phê phán, bị điều tra, bị kiện là chuyện bình thường.

Chính Tổng thống Obama khi sang thăm Việt Nam đã trả lời rất rõ câu hỏi của truyền thông là, nhờ sự phê phán của báo chí nên ông đã điều hành việc nước tốt hơn!

Chuyện tuyên thệ nhậm chức

Các vị đảng viên lãnh đạo cấp cao nhứt vừa mới tuyên thệ nhậm chức. Giữa khung cảnh vô cùng trang nghiêm họ đều đặt tay trái lên bản Hiến pháp, tay phải đưa lên, cũng cùng lời lẽ trước ngọn cờ… như nhiều người trong các nội các tiền nhiệm từng tuyên thệ, rồi phạm pháp. Như vậy với lãnh đạo mới tuyên thệ, sẽ như thế nào?

Đã thế, bản Hiến pháp lại bị chỉnh sửa liên tục “nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới” mà nhiều điều luật quan trọng được viết trong đó vẫn bị biện minh quanh co, lòng vòng để không thi hành. Ví dụ như luật về quyền tự do tư tưởng, tự do báo chí. Sự việc rõ ràng như thế thì đặt tay lên bản Hiến pháp tuyên thệ, có khác gì đặt tay lên bản lý thuyết suông (?)

Lễ tuyên thệ của nguyên thủ các nước tư bản có khác nhau nhưng, nói chung, đều là lời hứa danh dự và chịu trách nhiệm trước luật pháp tối cao. Nước Mỹ thì theo truyền thống, Tổng thống đặt tay lên quyển Kinh Thánh riêng của gia đình, lời tuyên thệ là lặp lại từng câu, chữ đã ghi trong Hiến pháp do vị Chánh án Tòa án tối cao đọc. Chọn quyển Kinh Thánh để tuyên thệ là cá nhân tổng thống tự chọn (Hiến pháp không bắt buộc) hứa nguyện trước Thượng đế, mà theo đức tin cá nhân thì việc làm đó còn quan trọng hơn cả Hiến pháp.

Tóm lại, về mặt là hình thức thì cái gì người ta có, Việt Nam cũng có. Nhưng chỉ là mớ lý thuyết suông. Còn cốt lõi là đảng cộng sản Việt Nam quyết bảo vệ Quyền và Lợi ích riêng.