Chủ nghĩa Xã hội và Chủ nghĩa Tư bản

Hiệu Minh

22-1-2026

Chủ nghĩa Xã hội (CNXH) và Chủ nghĩa Tư bản (CNTB) đem ra tranh luận không có hồi kết. Bài này chỉ loạn bàn mang tính Opinion của Cua Times trong lúc chờ đợi kết quả Đại hội 14 vừa rút ngắn 1,5 ngày.

Vẫn thấy ảnh Karl Marx và Lê Nin trên hội trường Đại hội 14 nghĩa là nước mình vẫn tiếp tục con đường XHCN, không như Trung Quốc, họ bỏ hẳn hai cụ mà xây dựng CNXH theo mầu sắc Trung Quốc.

Nhớ bài “CNXH & CNTB” mình viết lâu lâu rồi, kể chuyện Robin Hood là người rừng chuyên đi lấy của người giầu chia cho người nghèo.

Đó cũng là cách mà CNXH tìm cách chia đều lợi nhuận xã hội cho mọi người nhằm tiến tới công bằng: Cơ hội và thành quả. Đó cũng là ý nghĩ của những cuộc cách mạng vô sản trên thế giới.

Liên Xô, Trung Quốc, Việt Nam đều có “Robin Hood”. Liên Xô cải tạo và xử lý gulag, Trung Quốc cải cách ruộng đất. Việt Nam copy cả hai. Hòa bình vừa xong trên nửa nước đã tiến hành xử địa chủ bóc lột, bắt tù, giết cường hào gian ác. Hợp tác hóa toàn miền Bắc, tưởng rằng, bằng sức mạnh tập thể, dời non lấp biển, CNXH thành công sau 5 năm kế hoạch đầu tiên.

Đáng tiếc, tư duy cha chung không ai khóc đã ngự trị cả ngàn năm ở nền văn minh lúa nước sông Hồng, giấc mơ của cụ Lê Nin tại xứ Việt vẫn chỉ là giấc mơ. Robin Hood chưa chắc đã là người hùng như trong truyện cổ tích của người Việt.

Sống dưới chế độ XHCN tại Việt Nam 15 năm liền (1954-1970) từ thuở thiếu niên, sau đó 7 năm tại Ba Lan ở lứa tuổi thanh niên với XHCN nửa cộng sản, nửa quý tộc, nửa tin Liên Xô, nửa kia tin Mỹ, có sáu tháng bên tư bản Anh già cỗi, và cỡ 15 năm ở tuổi tri thiên mệnh tại sào huyệt đế quốc và tư bản Mỹ, lang thang cỡ ¾ thế giới, rồi hơn chục năm hưu ở cội nguồn XHCN tại Hà Nội, thế mà lão Cua không tự tin để nói thế nào là CNXH và CNTB. Mỗi chủ nghĩa có cái hay riêng.

Đại loại hiểu một cách nôm na, quốc gia nào có sở hữu Nhà nước nhiều hơn gọi là cộng sản, nơi nào sở hữu tư nhân nhiều hơn được gọi là tư bản. Hai mô hình này mà cãi nhau “ai hơn ai” đến thế kỷ sau chưa chắc đã ngã ngũ.

Nếu nhà máy do công nhân đóng góp tiền, làm chủ tập thể, tự bầu lãnh đạo, sản xuất hàng hóa, có lợi nhuận cùng hưởng và chia đều, khi thua thiệt tất cả nhà máy cắn răng chia chung nỗi đau thất bát. Họ có một người là Nhà nước theo kiểu “sở hữu toàn dân mà đại diện là nhà nước”. Đây là CNXH.

Cũng nhà máy ấy lại do một số cổ đông lắm tiền, nhiều của, do bán bia hơi, buôn đất, phe phẩy, trúng mánh, rồi đóng góp và thuê công nhân. Có ban quản trị được thuê để giúp chiến lược, sản xuất và bán hàng. Khi có lời, mấy tay cổ đông chia nhau, lời nhiều, chia nhiều. Thua thiệt ngồi ôm nhau khóc hoặc tự tử vì phá sản. Vì đã nhận lương, công nhân “sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi” đã cao chạy xa bay. Đó là CNTB.

Có một sự thật là đầu thế kỷ 20, tư bản làm chủ thế giới, nhưng bóc lột thậm tệ, hành xử hoang dã, cá lớn nuốt cá bé, dân chúng nổi dậy đòi sự công bằng. Lúc đó, cụ Mác – Lê vẽ ra một chế độ không còn cảnh người bóc lột người, sở hữu toàn dân, công bằng, làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu, nên cách mạng vô sản thế giới nổ ra khắp nơi. Tư bản bị thất thế, nổi lên là cộng sản với hàng tỷ tín đồ đi theo.

Sự khác biệt trong kinh tế của hai chế độ

Công bằng xã hội: CNTB không quan tâm đến sự công bằng, vì sự không công bằng giúp cho sáng tạo và phát triển. CNXH lại quan tâm đến chia đều tài nguyên, lấy của người giầu chia cho người nghèo. Mọi người cùng có cơ hội và thành quả ngang nhau

Sở hữu: CNTB – Sở hữu thuộc về tư nhân. CNXH – Nhà nước sở hữu và quản lý toàn bộ tiến trình sản xuất. Một vài nơi dựa vào công hữu kiểu hợp tác xã.

Tiện ích, hiệu quả: CNTB – Do lợi nhuận nên các công ty trở nên hiệu quả, giảm giá thành và sáng tạo những thứ người tiêu dùng cần. CNXH – Nhà nước sở hữu dễ dẫn đến kém hiệu quả vì công nhân, cán bộ và quản lý không có nhu cầu về sáng tạo và giảm giá thành.

Thất nghiệp: CNTB – Nhà nước không liên quan trực tiếp đến tìm công ăn việc làm. Khi kinh tế suy thoái, luợng người thất nghiệp rất cao. CNXH: Tuyển nhân viên, cán bộ do nhà nước quản lý vì thế nhà nước vẫn cung cấp đủ việc làm, dù việc làm đó chẳng đóng vai trò gì trong phát triển.

Kiểm soát giá cả: CNTB – Giá cả được điều tiết bởi thị trường. Nhưng đôi khi, những công ty độc quyền có thế dùng sức mạnh của mình “cá lớn nuốt cá bé”, và đưa giá cao hơn nhiều vì lợi nhuận là trên hết, nó có thể giết bố, như Marx nói. CNXH – Trong cơ chế nhà nước quản lý, giá cả do trung ương quyết định vì thế khi thừa thì rất thừa, khi thiếu thì rất thiếu.

Nếu CNTB không xấu xa đã không sinh ra CNXH. Nhờ có CNXH mà cánh tư bản sống tốt hơn. Nếu không trái đất vẫn trong đêm dài tăm tối của CNTB.

Qua 100 năm, CNXH vẫn chưa mạnh như người ta tưởng là vì chưa biết điều chỉnh như các đồng chí bên tư bản. Các chế độ XHCN tha hóa dần sụp đổ, tư bản lại thắng, không như kịch bản mà các bậc tiền bối Cách mạng nổi lên giành chính quyền.

Nhưng ai mà biết được, sau thế kỷ nữa, nếu tư bản tiếp tục bóc lột người, cộng sản lại nổi lên. Cộng sản bóc lột thì tư bản nổi lên. Chẳng có gì bảo đảm sự vĩnh cửu của một chế độ. Robin Hood thời nào cũng có, cách mạng lại nổ ra vì chênh lệch giầu nghèo vượt qua ngưỡng chịu đựng.

Winston Churchill từng nói “The inherent vice of capitalism is the unequal sharing of blessings; the inherent virtue of socialism is the equal sharing of miseries. – Thói xấu cố hữu của CNTB là sự phân chia may mắn không công bằng; CNXH có nền tảng đạo đức tốt đẹp là công bằng trong việc chia sẻ sự khốn cùng”.

PS: Tư bản dùng tiền hiệu quả hơn hay sao ấy mà cánh nhà giầu ở nước nghèo luôn tìm cách chuồn sang tư bản, kết quả Tư bản đã giầu càng giầu. Đó là nghịch lý.

Bình Luận từ Facebook

1 BÌNH LUẬN

  1. Gần đây nhứt, có lẽ Ts Phạm Đình Bá đã đưa ra những luận cứ có sức thuyết phục nhứt . Trước hết, nhận định của ông là Việt Nam nên phiên phiến chuyện tăng trưởng GDP, hổng nên chú trọng vào điểm này . Điều VN cần nhất là cảm nhận hạnh phúc của người dân

    Kế tiếp, ông đem Bắc Âu, những nước áp dụng chủ nghĩa xã hội, để so sánh với Việt Nam, cũng ngầm trách Việt Nam, mặc dù tên nước ghi rõ, tương đối không chú ý tới phần đó . Nghi ngờ của riêng tớ, vì hội lái lợn chương ương đã “bổ xung, phát triển & hoàn thiện” nền tảng tư tưởng của Đảng, mọi thứ, kể cả chủ nghĩa xã hội, đều không còn có thể hiểu theo nghĩa thông thường được nữa . Huy Đức! Chứng cớ ở những nội hàm Đảng gán cho chủ nghĩa xã hội, miss the target at least half a mile về hướng ngược lại

    Cho phép tớ ủng hộ that implicit kiến nghị của Ts Phạm Đình Bá, cho rằng Đảng cần chú trọng hơn nữa vào các thành tố Xã hội chủ nghĩa

    Riêng bài này cũng chỉ ra sự ưu việt của chủ nghĩa Xã hội . Cái làm cho cnxh hư hỏng không phải vì bản chất của nó, vốn không sai . Mà là hầu như thất bại trong tạo ra con người mới XHCN. Thật ra, cái sai khoảng 55%, 45% còn lại thì thành công, nhờ vào bộ sách của Nhà giáo Phạm Toàn . 55% hư hỏng vì Đổi Mới . Giáo dục không hoàn toàn không đủ, cần phải tạo ra 1 môi trường mà những tính tốt của con người mới Xã hội chủ nghĩa có thể bảo tồn & phát huy . Đổi Mới tạo ra 1 môi trường khá độc hại, chủ nghĩa cá nhưn cực đoan lên ngôi, lúc nào cũng nghĩ về tiền, và làm đủ mọi cách dễ nhứt (trước) để làm ra tiền . Xã hội càng ngày càng mất nhân tính . Người tốt không sống nổi, cái xấu lại được tung hô … Where this goin, mọi người đều nhìn ra, nhưng ngu gì nói . Để thời gian đớp rồi chuồn

    Mọi thứ bầy hầy ra, để chối tội họ đổ hết cho chủ nghĩa xã hội .

    Lets 1 lần nói thẳng, Việt Nam bi giờ mún trở lại với chủ nghĩa xã hội cũng không biết phải làm thế nào

    Có điều Đảng là hy vọng di nhứt để Việt Nam có thể -hy vọng 1 ngày hổng xa- đi đúng vào con đường Xã hội chủ nghĩa . Chính vì vậy mà dân vẫn lòng tin còn 1 chút này mà theo Đảng, hy vọng eventually Đảng sẽ chứng tỏ mình xứng đáng với 2 chữ “Cộng Sản”

    Vẫn chờ & vẫn hy vọng

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây