Thực chất

Nhớ, khi mô hình “Phó bí thư qua làm thêm Chủ tịch Mặt trận” mới đưa ra, rồi áp dụng, ông Bảy Nên có nói: “Vấn đề là có mô hình nhưng phải gặp được người chịu làm”. Và rõ ràng, người-tự-nguyện ấy đã có đủ “Phước” lẫn “Lộc” để làm và làm có hiệu quả, hiệu quả có tính thực chất.

Từ trong/ sau đại dịch cho đến cơn đại hồng thủy ở miền Nam Trung Bộ vừa qua là một chứng thực. Không chỉ là chuyện tương tế, cứu trợ mà còn là một hoạt động an sinh được tổ chức, phối hợp, mở rộng một cách bài bản, nhanh gọn, chính xác, hiệu quả.

Đặt trong bối cảnh hậu hợp nhất, điều đó càng không dễ. Nhưng, đó gần như là một phép thử cho những người làm chánh trị ở khối dân cử. Bởi, tính đại diện (nhân dân) thời nay đang đứng trước độ phản chiếu đa chiều với nhiều đòi hỏi phải “biết làm” – chữ dùng của ông Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang – mà đi cùng nó là sự hiểu biết, sự minh bạch và thực chất. Tất cả những điều đó sẽ là thước đo chức năng giám sát của tổ chức Mặt trận.

Chức năng “cầu nối” giữa Đảng, Chính quyền và Nhân dân không đơn giản dừng lại ở thao tác tập hợp – chuyển, tức có cảm giác như ở một mặt nào đó nó vẫn là hình thức bên ngoài. Quan trọng nó phải là sự quy tụ năng lực xã hội (social capability) một cách thực chất, thực tâm và được bảo vệ để hoạt động, triển khai, giám sát (các giải trình).

Tất nhiên, vẫn là trên nguyên tắc đồng tâm chánh trị nhưng, nếu chỉ dừng ở tính đại diện (hay một hình thức như tính liên hiệp của các tổ chức thành viên) với cơ cấu chánh trị đơn thuần mà không đề cao, chú trọng tính tiêu biểu – tức chọn lựa, tập hợp những trí thức thực thụ, những người có tư duy, kiến thức, kỹ năng, trách nhiệm phản biện xã hội, xây dựng xã hội – thì e rằng, sẽ khó để tạo nên độ tin cậy, sự thuyết phục xã hội cao trong bối cảnh “phẳng” như hiện nay.

Một tham khảo từ Nhật Bản, có hẳn cơ chế để lập các hội đồng tư vấn, thẩm nghị hoặc hội trao đổi ý kiến để hình thành kênh quy tụ trí tuệ, năng lực của các giới. Tôn trọng, bảo vệ tư duy độc lập, tiếng nói tự do để cộng đồng trách nhiệm vì lợi ích chung của đất nước, thành phố. Suy cho cùng, khi phát huy (thực chất) những điều này là con đường ngắn nhất để kết nối – đồng thuận combo Đảng – Nhà nước – Nhân dân.

Trong phát biểu của Chủ tịch UBND TP tại phiên khai mạc Đại hội sáng nay có nêu “hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa UBND TPHCM và Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM theo hướng thực chất, hiệu quả hơn, bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ đầu mối”.

Nghĩa là vẫn còn đó tồn tại cái chưa thực chất, chưa hiệu quả, chưa rõ trách nhiệm, thời hạn, đầu mối… Một số chính sách mới của Thành phố – cụ thể là từ UBND TP – đưa ra, có công đoạn phải xin ý kiến khối Mặt trận. Nhưng, liệu chừng các tiếng nói đại diện đã đủ độ chuyên môn – kỹ thuật để phản biện, góp ý, xây dựng một cách thực chất – chữ của ông Chủ tịch UBND TP – hay chưa? Hay đó chỉ mới là một hình thức thỏa mãn điều kiện “đủ” trong khi điều kiện “cần” tối quan trọng thì chưa cho thấy rõ?

Chưa hẳn đạt được đầy đủ, có thể ít ỏi thôi nhưng là thực chất, từ phản biện chính sách đến giám sát các hoạt động thực thi của chính quyền thì giá trị, độ tin cậy vẫn chắt chiu, tạo nên thành quả. Không phải chỉ của một nhiệm kỳ mà là của một tổ chức, lại là đại diện nhân dân – thì sức thụ hưởng không chỉ thuộc về Dân.