Nguyễn Đình Cống
26-2-2025
Lời giới thiệu: Chúng tôi nhận được bài viết sau đây của GS Nguyễn Đình Cống, bình luận về phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính qua kênh YouTube “Góc Nhìn Thời Cuộc”. Mọi thứ điều đúng, ngoại trừ Thủ tướng Phạm Minh Chính không hề nói những điều ấy trong video này.
Chúng tôi đã kiểm chứng bằng cách tìm kiếm thông tin từ các tờ báo lớn trong nước, cũng như từ các trang mạng, không nơi nào đưa tin ông Chính đã phát biểu như vậy. Những lời nói trong video là của ai đó, được người làm video này đọc, kèm theo hình ảnh của ông Phạm Minh Chính, rồi cho rằng ông đã phát biểu như vậy.
Đây là kiểu đưa tin vịt để câu view, gây sự chú ý để nhiều người vào xem kênh YouTube của họ và đó là kiểu làm ăn bất lương, bởi những thông tin sai sự thật gây nguy hiểm như thế nào, ảnh hưởng tới mọi người ra sao. Câu chuyện “Tăng Sâm giết người” hay “Tam nhân thành hổ”, là ví dụ về kiểu từ tin vịt biến thành tin thật. Một việc dù không thể nào có thật, nhưng được lặp đi lặp lại nhiều lần, khiến người ta bán tín bán nghi rồi sau đó tin là có thật.
Qua đây, cũng xin nhắc nhở mọi người, cần kiểm chứng tất cả những thông tin mà chúng ta nghe hoặc đọc được trên mạng. Nhất là những thông tin thuộc loại “too good to be true”, chẳng hạn như, một lãnh đạo cao cấp của đảng CSVN tuyên bố sẽ từ chức vào ngày mai, mà không thấy tờ báo nào trong nước đăng, thì phải biết đó là tin vịt mà cho qua, thay vì share tiếp.
Ngoài ra, chúng ta cũng có thể nhận biết một số trang chuyên đưa tin vịt qua kiểu đưa tin của họ, với các tiêu đề như “Tin nóng”, “Nóng rực”, “Nóng sốt”… để gây sự tò mò của người đọc, người nghe, để mọi người vào đọc ngay mà bỏ qua việc kiểm chứng nội dung.
Cũng cần nói thêm, rằng rất nhiều người trong chúng ta đọc tin mà không hề kiểm chứng, gặp phải tin vịt họ cũng không biết. Chẳng hạn như họ tin rằng ở Mỹ có “nhà nước ngầm” phá hoại nước Mỹ, hay đến bây giờ nhiều người vẫn tin rằng “Trời tròn, Đất vuông”, dù họ đã từng đi máy bay, nhìn thấy trái đất là hình khối cầu…
Do tin vào những thông tin như vậy, nên nước Mỹ mới có “thành phần ưu tú” là MAGA xuất hiện. Kết quả là, nước Mỹ thời nay chẳng những không lên án Nga xâm lược Ukraine, mà đứng về phía Nga chống lại Ukraine, cho rằng Ukraine đã xâm lược Nga! Xem danh sách Mỹ đã cùng 17 nước khác bỏ phiếu chống nghị quyết lên án Nga xâm lược Ukraine tại Liên Hiệp quốc, có thể thấy những người bạn mới của Mỹ không chỉ có Nga, mà còn có Bắc Hàn, Belarus, Hungary, Sudan…
Chúng tôi đã định không đăng bài này sau khi nhận được, vì bài bình luận của GS Nguyễn Đình Cống chủ yếu tập trung vào những điều Thủ tướng Phạm Minh Chính nói trong video đó, trong khi những lời phát biểu được cho là của ông Chính không hề có thật. Thế nhưng, khi thấy tác giả đã đăng bài này trên Facebook, cũng như có trang mạng khác cũng đã đăng bài này, nên chúng tôi cần đăng và viết đôi điều để mọi người không bị ngộ nhận.
***
Sau đây là bài viết của GS Nguyễn Đình Cống:
Sáng nay, sau khi nghe video có tên “Nóng rực: Quốc hội họp bất thường: Thủ tướng phát biểu: Nghị định 168 tạm đình chỉ”, qua kênh Góc Nhìn Thời Cuộc trên YouTube, tôi chăm chú nghe.
Ban đầu cứ tưởng Thủ tướng chỉ nói về Nghị định 168, nhưng không phải, ông nói về những nguyên nhân tạo ra bất cập và các biện pháp cần thiết, cấp bách để phát triển, nhằm đưa đất nước theo kịp các nước như Nam Hàn, Đài Loan, Singapore, Thái Lan, Nhật Bản. Về Nghị định 168, tuy ông có đề cập nhưng chỉ qua loa.
Nhận xét chung là những điều Thủ tướng nói là hay, đúng với tiêu đề “Nóng Rực” của video. Không những bài phát biểu hay mà là rất hay, rất đúng. Thủ tướng đã vạch ra những nguyên nhân làm chậm sự phát triển của đất nước và đã chỉ ra được những biện pháp đúng để khắc phục. Nhưng ngẫm nghĩ kỹ, tôi phát hiện ra, hình như Thủ tướng bị nhầm một điều khá lớn (Bạn nào có thì giờ nên nghe video bài phát biểu của Thủ tướng Chính).
Thủ tướng nhầm trong việc truy ngược từ kết quả để tìm ra nguyên nhân. Thường thì một kết quả không chỉ do một nguyên nhân duy nhất gây ra, mà ít nhất do hai yếu tố, một trong hai yếu tố đó là nguyên nhân (Nhân), yếu tố kia là Duyên. Thí dụ một người đốt lửa, tạo khói để lấy mật ong gây ra cháy rừng, Nhân là lửa do người đốt tổ ong, còn duyên là những thứ cháy được ở gần đó (Quả = Nhân + Duyên).
Tạm bỏ qua Duyên, chỉ xét riêng về Nhân. Nguyên nhân lại có gần, trực tiếp, gián tiếp, chính, phụ, cơ bản. Có tìm được nguyên nhân cơ bản mới có thể xác định được biện pháp chủ yếu, quan trọng, để khắc phục bất cập, còn nếu chỉ mới thấy nguyên nhân gần, trực tiếp thì chỉ làm được việc vuốt đuôi.
Thí dụ, kết quả A do nguyên nhân B gây ra. Hỏi B do nguyên nhân nào. B nói là do C. Hỏi tiếp C do nguyên nhân nào, C nói do D. Cứ truy ngược tiếp như thế, đến một lúc sẽ thấy có thể dừng lại (hoặc không thể truy tiếp, vì truy tiếp thì chỉ có thể trả lời là “tại trời sinh ra thế”) thí dụ dừng ở K và xem nó là nguyên nhân cơ bản. Tìm được nguyên nhân cơ bản của những cản trở phát triển trong xã hội Việt Nam hiện nay là việc không hề dễ chút nào, nó đòi hỏi kiến thức khoa học khá cao và cả lòng dũng cảm.
Nghe những nguyên nhân và biện pháp do Thủ tướng nêu ra, tôi nhận thấy toàn là những nguyên nhân gần, rất dễ thấy. Nếu xếp công việc vào ba mức: Chiến lược, Chiến thuật, Kỹ thuật thì những điều do Thủ tướng nói chỉ thuộc tầm mức thấp nhất là kỹ thuật. Những điều đó lẽ ra không phải do Thủ tướng nói cho Quốc hội nghe, mà phải là do một người khác nói cho Thủ tướng và Quốc hội cùng nghe. Mà không những chỉ nói ra những điều như vậy, mà phải nói kỹ hơn, vạch ra được những nguyên nhân cơ bản hơn. Điều này cần có cả kiến thức sâu về khoa học và lòng dũng cảm.
Kiến thức khoa học về nguyên nhân cơ bản của phát triển hay thất bại đã tương đối rõ với giải Nobel kinh tế năm 2024, cấp cho hai tác giả sách “Tại sao các quốc gia thất baị”. Sách này đã được dịch ra tiếng Việt, sách chỉ ra rằng nguyên nhân cơ bản nằm ở thế chế chính trị.
Ở Việt Nam, các lãnh đạo Đảng, đặc biệt là ông Nguyễn Phú Trọng, cho rằng thể chế chính trị hiện nay là rất đúng đắn và do lãnh tụ Hồ Chí Minh, do toàn đảng toàn dân sáng suốt lựa chọn. Đó là một lời nói hồ đồ. Thực chất do Hồ Chí Minh và một ít nhân vật cao cấp trong Đảng lựa chọn từ đầu, áp đặt cho Bộ Chính trị và Ban chấp hành trung ương, rồi từ đó áp đặt cho toàn Đảng và toàn dân, chứ toàn dân (đặc biệt với đại đa số dân miền Nam sau 1975) có quyền gì mà chọn, bởi hễ ai có ý nghĩ khác thì đa số đã sớm bị cho vào tù với những bản án rất nặng và chế độ tù đày rất hà khắc.
Ông Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ mới tìm thấy nguyên nhân gần, trực tiếp ở trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ chứ chưa dám đụng đến nguyên nhân về thể chế chính trị mà Việt Nam đã có vài cơ hội lớn đứng ở ngã ba để chọn, nhưng vì lãnh đạo quá vô minh nên đã chọn sai đường. Lần thứ nhất là ngay sau Cách mạng tháng 8; lần thứ hai là đại hội 6 của Đảng bàn chuyện đổi mới; lần thứ ba là khi Liên Xô tan rã vào đầu thập niên 1990 của thế kỷ trước.
Riêng Hồ Chí Minh, hình như vào cuối đời có nhận ra một điều gì đó về con đường đi của dân tộc nhưng cũng không đủ dũng cảm để công nhận sự sai lầm và từ bỏ. Sau này ông Nguyễn Phú Trọng, hình như cũng nhận ra điều gì đó mà phát biểu rằng: “Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa”. Còn ông Tô Lâm lại muốn tìm điểm nghẽn của điểm nghẽn để bắt đầu gỡ rối. Phải chăng điểm nghẽn mà ông Tô Lâm muốn tìm đó là thể chế chính trị.
Mặc dù Thủ tướng Chính có bị nhầm lớn nhưng những điều ông nói ra được cũng chứng tỏ là người có suy nghĩ thực dụng. Hy vọng trước mắt và trong Đại hội 14 sắp tới, ông Chính với cương vị thủ tướng của mình sẽ biến được những suy nghĩ hay thành hành động thiết thực, tránh được việc của nhiều lãnh đạo Đảng chủ trương nói và làm ngược nhau, đó là cách bán rẻ lòng tin rất nhanh chóng.
1. Đặng Tiểu Bình thường được biết đến như một “kiến trúc sư chính của quá trình hiện đại hóa và phát triển kinh tế Trung Quốc”, nhưng ít người biết, những châm ngôn hành động nổi tiếng nhất như thuyết “mèo đen, mèo trắng” hay “mò đá qua sông” lại không hoàn toàn là “phát kiến” của ông. Nó được ông học hỏi từ Lưu Bá Thừa, một người cộng sự chiến trường thân thiết suốt 13 năm của Đặng Tiểu Bình.
Thuyết “mèo đen, mèo trắng” xuất phát từ câu “mèo vàng, mèo đen, chỉ cần bắt được chuột đều là mèo tốt” của Lưu Bá Thừa trong thời gian ông cùng sát cánh với Đặng Tiểu Bình những năm 1930-40 trong cuộc vạn lý trường chinh. “Mò đá qua sông” cũng là câu mà Lưu Bá Thừa đã nói. Thời kỳ lập nước Trung Quốc mới, tướng Lưu Ái Bình nhận lệnh xây dựng trường quân sự, trước khi đi đã đến thỉnh giáo Lưu Bá Thừa. Lưu Bá Thừa nói: “Tôi cho đồng chí sáu chữ và cần phải ghi nhớ. “Hãy mò đá để qua sông””. Đặng Tiểu Bình đã áp dụng chính châm ngôn này trong thời kỳ cải cách mở cửa, khi “mở một con đường máu” là các đặc khu kinh tế.
2. Nhưng chuyện các “ý tưởng lớn” này có phải là phát kiến của riêng ông hay không, đối với Đặng Tiểu Bình, dường như không quan trọng. Ông chưa bao giờ muốn làm nổi bật mình trước tập thể. Chưa từng chính thức giữ các chức vụ nguyên thủ của Trung Quốc, ông luôn “thực sự cầu thị”, không cần hư danh, luôn biết cách lùi lại phía sau, miễn làm sao “được việc là được”. Khi chết, ông được hỏa táng và rải tro cốt xuống biển. Ông có thể xem là một người Cộng sản thực dụng điển hình. Tiếp nhận chủ nghĩa Marx từ những năm 1920 ở tuổi 16-17 khi du học nghề ở Pháp, ông cũng từng được gửi đi học ở Liên Xô, nhưng với ông chủ nghĩa Marx-Lenin chưa bao giờ là một tín điều bất biến. Ông nói: “Học Marx-Lenin phải học cái tinh túy, phải biết áp dụng”, là sự liên hệ lý luận với thực tiễn, chính “thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý”. Với châm ngôn này, cùng với thuyết “mèo đen, mèo trắng”, chỉ những gì “có hiệu quả thực tiễn mới là tốt”, luận thuyết nọ, ý tưởng kia dù nghe có vẻ hay ho đến đâu, mà không áp dụng được trong thực tiễn thì phải ngay lập tức vứt bỏ, “không tranh luận” dài dòng. Ở điểm này có lẽ ông khá giống với Lý Quang Diệu của Singapore.
3. Không phải là một người ưa lý luận, giáo điều, nhưng Đặng Tiểu Bình chưa bao giờ xem nhẹ vấn đề tư tưởng. Trong bản nhận xét của tổ chức về Đặng Tiểu Bình khi ông được gửi sang Liên Xô học, cho rằng, ông có hai thế mạnh là khả năng “tuyên huấn và tổ chức”. Đây có vẻ là nhận xét xác đáng, bởi sau đó, ông đã phát huy đầy đủ cả hai thế mạnh này ở thời gian trong quân đội, với vị trí chính ủy. Một điểm được Đặng đặc biệt lưu ý và luôn đề cao trong quân ngũ đó là “tư tưởng phải thông suốt”. Trước khi bước vào mỗi trận đánh, ngoài tất cả mọi sự chuẩn bị thường quy khác, ông đều phải chuẩn bị làm sao để “tư tưởng phải thông suốt” từ trên xuống dưới. Điều này, cũng được ông áp dụng nghiêm ngặt cho công cuộc cải cách, mở cửa kinh tế ở Trung Quốc sau này.
4. Một điểm nữa không thể không nhắc đến ở Đặng Tiểu Bình đó là tầm nhìn “sáng suốt đến mức kinh ngạc” của ông về vai trò của “khoa học kỹ thuật và giáo dục”. Ông từng nói: “…khi ra nhận nhiệm vụ chúng ta có thể có hai thái độ, một là để làm quan, hai là để làm một chút gì đó”. Đến tháng 7/1977, sau khi được chính thức phục hồi lần ba, ở tuổi 73, Đặng Tiểu Bình đã quyết định “phải làm chút gì đó”, đó chính là “nắm khoa học và giáo dục”. Ngay sau khi được phục hồi lần ba, ông đích thân chủ trì quản lý công tác khoa học kỹ thuật của Trung Quốc. Lợi dụng tất cả các phương thức cũng như các học giả, chuyên gia trong và ngoài nước về mọi lĩnh vực để bàn bạc quy hoạch phát triển khoa học kỹ thuật cao của Trung Quốc.
Nửa tháng sau, ngày 4/8/1977 Đặng Tiểu Bình đã tham dự cuộc tọa đàm về công tác khoa học kỹ thuật và giáo dục do Trung ương tổ chức. Tham gia tọa đàm có 33 chuyên gia, giáo sư nổi tiếng. Trong ngày đầu tiên của cuộc tọa đàm, ông chỉ đọc một bài khai mạc ngắn gọn, sau đó ông chỉ lắng nghe. Hàng ngày, 8 giờ sáng bắt đầu buổi họp, buổi trưa nghỉ rất ít rồi tiếp tục cho đến chiều tối. Rất ít lãnh đạo cấp cao có thể kiên trì ngồi nghe hàng giờ liền như vậy, đặc biệt ở thời điểm đó tại Trung Quốc, các chuyên gia, giáo sư vẫn bị xem là “đối tượng của chuyên chính của cải tạo”.
Tháng 3/1986, một số nhà khoa học già nổi tiếng như Dương Đại Hoành, Vương Kiềm Xương, Dương Gia Tê, Trần Phương Doãn… đã đưa ra một “Kiến nghị về việc theo đuổi sự phát triển kỹ thuật cao của thế giới”. Đặng Tiểu Bình lập tức chỉ thị: “Kiến nghị này vô cùng quan trọng, trong việc này cần làm nhanh và quyết đoán, không thể kéo dài”. Sau chỉ thị của ông, Quốc vụ viện Trung Quốc đã xây dựng: “Kế hoạch phát triển nghiên cứu kỹ thuật cao của Trung Quốc” (gọi là “Kế hoạch 863” – nổi tiếng).
Thực tế, ông đã theo đuổi mối quan tâm thúc đẩy phát triển khoa học kỹ thuật ở Trung Quốc đến tận những năm cuối đời. Năm 1992, khi đi thăm miền Nam, ông nói: “Tôi nói khoa học kỹ thuật là sức sản xuất số một. Gần hai chục năm nay, khoa học kỹ thuật thế giới phát triển nhanh biết bao? Một đột phá trong lĩnh vực kỹ thuật cao sẽ kéo theo sự phát triển của một loạt ngành nghề khác. Mấy năm gần đây, liệu xa rời khoa học kỹ thuật có thể làm nước ta tăng trưởng được nhanh như vậy không? Phải đề xướng khoa học, dựa vào khoa học mới có hy vọng được”.
Đặng Tiểu Bình rất ít khi nói mình thấy vui về vấn đề gì, thế nhưng, cũng trong chuyến đi thăm miền Nam năm 1992 ông đã bốn lần liên tục dùng từ “vui mừng” khi nói về khoa học kỹ thuật: “Làm khoa học kỹ thuật, càng cao càng tốt, càng mới càng tốt, càng cao càng mới, chúng tôi càng vui mừng. Không chỉ chúng tôi vui mừng mà nhân dân cũng vui mừng, nhà nước cũng vui mừng.”
(Mọi thông tin, trích dẫn trong bài, nếu không ghi chú gì thêm thì đều được lấy từ cuốn: “Đặng Tiểu Bình – Một trí tuệ siêu việt” của Lưu Cường Luân và Uông Đại Lý, NXB Lao Động, 2006.)
NĐK
Mình tin vào LGT của BBT kà đúng nên thôi, khỏi cần đọc bài của GS NĐC làm gì . Bởi GS NĐC viết về cái sự nhầm của một phát biểu không có thật, không phải là của ông PMC, vậy GS Cống cũng đã “nhầm” .
Trên Youtube loại tin nóng đăng bởi đám bát nháo người việt xứ thiên đường xhcn thì 10 tin đã đến 9 là láo, loại giựt tít câu view, khi vào nghe thì nó hệt như loại bọ côn an bắt người tội này nhưng xử tù tội khác chẳng ăn nhập gì với nhau. Tẩy chay loại vịt đó cho nó lành, rảnh thì ngủ hoặc đi nhậu còn lý thú hơn.