Những ai dám “cả gan” in truyện ngắn “Tướng về hưu” của Nguyễn Huy Thiệp trên báo Văn Nghệ?

  •  
  •  
  •  
  •  

Trần Mạnh Hảo

Trong hồi ký của nhà văn Nguyên Ngọc, khi nói về Nguyễn Huy Thiệp, ông Ngọc viết: “Tôi không phải là người có vinh dự được in truyện ngắn đầu tiên của Nguyễn Huy Thiệp trên báo “Văn Nghệ” – truyện “Tướng về hưu””.

Vậy ai, và những ai là người lôi Nguyễn Huy Thiệp từ bóng tối ra ánh sáng? Tìm hiểu từ nhiều nguồn, sau cùng tôi đã gọi điện thoại hỏi nhà văn Trần Huy Quang (tác giả “Linh Nghiệm”), người làm biên tập viên, phóng viên lâu năm vào hàng nhất báo Văn Nghệ.

Lúc đó, cuối năm 1985, đầu 1886, báo “Văn Nghệ” của Hội nhà văn Việt Nam hết tiền in báo, phải in gộp hai đến ba số vào một lần ra mắt, ế thiu ế thối, hầu như chẳng ma nào mua. Nhà văn Đào Vũ được điều về làm quyền Tổng biên tập, nhà thơ Hoàng Minh Châu làm Phó tổng biên tập. Ông Đào Vũ bực mình vì nhiều lẽ, lại chỉ được giữ “quyền tổng biên tập” nên đã xin đi công tác và đi thực tế ở Sài Gòn, trao quyền trực cho nhà thơ Hoàng Minh Châu.

Lúc đó thời của ông Nguyễn Văn Linh, tướng cấp tiến Trần Độ giữ chức trưởng ban tư tưởng trung ương, cố vấn cho tổng bí thư Linh ra nghị quyết năm: “Cởi trói cho văn văn nghệ sĩ”. Một loạt đại tá quân đội được tướng Trần Độ mang sang Hội nhà văn, nhằm thay thế dần thế hệ ông Nguyễn Đình Thi đã quá cũ kỹ.

Các đại tá ấy là: Nguyên Ngọc, Chính Hữu, Hữu Mai, Nguyễn Khải. Nguyên Ngọc được tướng Trần Độ bố trí làm bí thư đảng đoàn Hội nhà văn, sẽ thay thế Nguyễn Đình Thi làm tổng thứ ký. Nhưng Nguyễn Đình Thi không chịu nhường chức, quyết nắm ghế tới cùng.

Dưới “ánh sáng” nghị quyết 5 “cởi trói cho văn nghệ sĩ”, Nguyên Ngọc, nhà cách mạng văn nghệ báo cáo đề dẫn khá mới mẻ, thông thoáng, tạo tiền đề cho tự do sáng tác.

Nhà văn nữ Thiếu Mai, lúc đó là trưởng ban lý luận phê bình báo Văn Nghệ, bèn cởi trói cho cả chồng bản thảo bị loại cao như núi còn nằm trên bàn quyền tổng biên tập Đào Vũ. Và ơn trời, chị đã tìm ra bản thảo truyện ngắn “Tướng về hưu” của Nguyễn Huy Thiệp đánh máy trên giấy mỏng tang. Chị vừa đọc vừa kêu toáng lên hay quá hay quá. Rồi chị Thiếu Mai chuyền bản thảo truyện ngắn “Tướng về hưu” cho nhà văn Ngô Ngọc Bội (1929-2018) trưởng ban văn xuôi của báo, làm ông Bội sướng muốn chết, bèn chạy qua phòng của nhà thơ Võ Văn Trực trưởng ban thơ khoe.

Ông Trực người điềm tĩnh cũng kêu toáng lên hay quá, hay quá. Cả ba người giữ ba ban quan trọng nhất của tờ báo cùng nhất trí duyệt in trên báo ngay số tới. Nhưng phải thuyết phục được phó tổng biên tập Hoàng Minh Châu (1930-1989)…

Nhà thơ Hoàng Minh Châu là người học cao, có bằng cấp thời Tây, nho nhã, thùy mị hơi nữ tính, tính hơi bị ba phải, đọc xong bản thảo “Tướng về hưu” cũng rất thích nhưng do dự chưa dám ký cho in.

Ba nhà văn trưởng ba ban của báo phải tìm mọi cách, dùng cả nghị quyết 5 trả tự do cho văn nghệ sĩ của bộ chính trị ra thuyết phục ông Hoàng Minh Châu, lại cùng làm một biên bản lấy tính mạng chính trị mình ra chịu trách nhiệm cho “tướng về hưu”… Và trời Phật phù hộ, Hoàng Minh Châu ký duyệt in “Tướng về hưu”, đưa thiên tài Nguyễn Huy Thiệp từ bóng tối ra ánh sáng.

Nếu ông quyền tổng biên tập bảo hoàng hơn vua Đào Vũ không đi Sài Gòn, có thể nước ta, văn học ta đã không bao giờ có một nhà viết văn xuôi hay nhất nước như Nguyễn Huy Thiệp. Bốn người Hoàng Minh Châu, Thiếu Mai, Võ Văn Trực, Ngô Ngọc Bội đêm chờ báo ra hồi hộp lo âu không thể ngủ, chấp nhận mất chức hoặc được khen. Sáng ấy tờ báo gộp ba số có in truyện ngắn “Tướng về hưu” của nhà văn mới toanh Nguyễn Huy Thiệp chào thiên hạ. Hoàng Minh Châu nhận được điện thoại của Đào Vũ từ Sài Gòn: các ông giết tôi rồi, giời ơi, ăn cái gì mà to gan thế, sao dám in truyện ngắn phản động này, tôi đã loại nó ra rồi mà, các anh hãy ra lệnh thu hồi báo, tôi quyền tổng biên tập ra lệnh.

Nhưng ông Hoàng Minh Châu đã phóng lao thì phải theo lao, không ra lệnh thu hồi báo. Bốn nhà văn quyết định cho in truyện này ngồi dúm lại với nhau: làm sao bây giờ? Chợt Hoàng Minh Châu có điện thoại gọi từ ban tư tưởng trung ương. Chết bỏ mẹ, thiên đình nổi giận rồi sao? Giọng ông Trần Độ oang oang hồ hởi: Cám ơn các cậu, truyện này hay quá, thế mới là đổi mới, thế mới là tự do sáng tác. Cám ơn các cậu và tờ báo đã thực thi nghị quyết năm của đảng, chúc mừng…

Bốn nhà văn đỡ đẻ cho đứa con đầu của Nguyễn Huy Thiệp cùng nhảy cẫng lên ăn mừng. Ngay sau đó, ông Trần Độ điều ông Nguyên Ngọc về làm tổng biên tập báo Văn Nghệ. Được đà, ông Nguyên Ngọc in liền truyện ngắn “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp và hàng chục kiệt tác khác của anh, cứu tờ báo thoát nạn ế ẩm, đắt như tôm tươi. Thiệp may mắn gặp thiên thời địa lợi nhân hòa. Với Nguyễn Huy Thiệp, công của ông Nguyên Ngọc rất lớn.

Nhà văn nữ Thiếu Mai
Nhà văn Ngô Ngọc Bội
Nhà thơ Hoàng Minh Châu
Nhà thơ Võ Văn Trực. Ảnh tư liệu
Bình Luận từ Facebook

4 BÌNH LUẬN

  1. – Lịch Sử văn học VN sẽ ghi công cho bốn vị đã giải thoát truyện ngắn Tướng Về Hưu từ bóng tối ra ánh sáng.
    – Nhà văn Nguyên Ngọc ̣và cấp trên của ông – là tướng Trần Độ – đã có công giải thoát tiếp Toàn Bộ truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp.
    – Cảm ơn tác giả bài này: ông Trần Mạnh Hảo.

  2. Cám ơn bác Trần Mạnh Hảo đã chia xẻ câu chuyện mang tính lịch sử của văn học Vn. Muốn hay không thì Tên tuổi, đức độ và tài năng của Trần Độ, Nguyên Ngọc, Nguyễn Huy Thiệp …. sẽ sống mãi với Văn chương Vn!

  3. TRICH

    Chợt Hoàng Minh Châu có điện thoại gọi từ ban tư tưởng trung ương. Chết bỏ mẹ, thiên đình nổi giận rồi sao? Giọng ông Trần Độ oang oang hồ hởi: Cám ơn các cậu, truyện này hay quá, thế mới là đổi mới, thế mới là tự do sáng tác. Cám ơn các cậu và tờ báo đã thực thi nghị quyết năm của đảng, chúc mừng…

    Bốn nhà văn đỡ đẻ cho đứa con đầu của Nguyễn Huy Thiệp cùng nhảy cẫng lên ăn mừng. Ngay sau đó, ông Trần Độ điều ông Nguyên Ngọc về làm tổng biên tập báo Văn Nghệ. Được đà, ông Nguyên Ngọc in liền truyện ngắn “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp và hàng chục kiệt tác khác của anh, cứu tờ báo thoát nạn ế ẩm, đắt như tôm tươi. Thiệp may mắn gặp thiên thời địa lợi nhân hòa. Với Nguyễn Huy Thiệp, công của ông Nguyên Ngọc rất lớn.

    HET TRICH

    Luôn tiện cũng nói qua việc gây tranh cãi và mất bạn bè khi tôi quyết định để Tướng TRẦN ĐỘ viết Lời tựa cho Từ điển Nhân quyền ANH-VIỆT-PHÁP năm 1999 ….

    Trong đầu tôi có nhiều gợi ý GS Vũ Quốc Thúc, GS Đoàn Viết Hoạt, Nhà báo Bùi Tín, … nhưng tôi lại chọn Tướng Trần Độ vì Lão tướng đã dũng cảm đột phá chọn lựa CON ĐƯỜNG DÂN CHỦ HÓA ĐẤT NƯỚC cho dù trước đó chúng tôi ở hai bên Chiến tuyến khác nhau
    và tôi đi giữa 2 LÀN ĐẠN 1.001 LÀN ĐẠN ….

    Chính vậy Lê Đình Kình trước những năm 1975 là bộ đội nghe lời HÙ phá làng phá xóm giải phóng Miền Nam chống Mỹ cứu Tàu … nhưng khi CỤ Lê Đình Kình về với DÂN TỘC ĐỒNG BÀO …thì ngay khi bị thảm sat tôi đã viết nhiều Ý KIẾN về CỤ và PHONG TRÀO DÂN OAN MẤT ĐÁT RUỘNG bởi bọn LÃ (Lê) Thanh Hải Hải heo và Hoàng Văn Nghiên

    Cành Hoa Nguyệt Quế
    ********************

    Kỷ niệm 30 ngày từ trần của Nhà Dân Chủ và Lão Tướng TRẦN ĐỘ .. ..

    Anh về yên nghỉ gần ba Mẹ (1)
    Ngọc thể hóa thân hàng dương che
    Hơn nằm Mai Dịch (2) hồn ân hận
    Một lần sống thác đâu ngựa xe
    Trường chinh Anh nguyện theo vận nước
    Chung thủy một lòng Anh lắng nghe
    Ngàn sao vĩnh cửu trời lấp lánh
    Hồn thiêng Sông Núi Nguyệt Quế che .. ..

    BẤM VÀO liên kết dưới ĐỌC TIẾP

    http://www.hanoiparis.com/construct.php?page=poeme&idfam=61&idpoeme=5170

    Vinh Danh và Thương Nhớ Anh
    *******************

    Anh bước vào hôn mê
    Biên giới giữa sự Sống và sự Chết
    Đúng 48 năm sau ngày chia đôi Đất nước
    Tiếng sáo thức nhân Võ Thành Minh
    Bên hồ Léman Thụy Sĩ
    Than trách cho phận nước phân chia
    Ôi buồn thay ! Chỉ có vùng Đất Chết
    Không ý hệ thù nghịch
    Công bằng bao dung
    Dành cho những con người Việt Nam chân chính
    Để hòa giải đoàn viên
    Sau một lần đi vào lòng đất Mẹ

    BẤM VÀO liên kết dưới ĐỌC TIẾP
    http://www.hanoiparis.com/construct.php?page=poeme&idfam=27&idpoeme=1624

    THÀNH THẬT cáo lỗi quý bạn đọc Trang nhà cá nhân http://www.hanoiparis.com hiên hữu trên Tân Lục địa thứ 6 INTERNET từ đầu năm 2004 của tôi bị nhiều lần tấn công mạnh … Lần này khá nặng với địa chỉ tin tặc từ Trung C..uốc vì quá bận với BỘ BA trang mạng về ĐẠI HỌC PHAN CHÂU TRINH SỐ HÓA TRỰC TUYẾN ưu tiên số 1 HIỆN NAY tôi không có Thời gian sửa chữa lại và hơn nữa TRANG http://www.hanoiparis.com NÀY sáng tạo và thiết kế trước cả FACEBOOK đã dùng kỹ thuật FLASH nên có nhiều khe hở kẽ hở gót Achille kỹ thuật mà nay đa số các công cụ du mạng navigator đã bỏ kỹ thuật FLASH cho dù RẤT ĐẸP nhưng NGƯỜI ĐẸP lại thiếu AN TOÀN AN NINH nên có lẽ tôi tạm dừng TRANG http://www.hanoiparis.com một thời gian lâu
    Mong bạn đọc chung thủy nhất là từ Âu Mỹ THÔNG CẢM

    http://universite-digitale1.com/wp-content/uploads/2018/05/MeVietNam.jpg

    TRIỆU LƯƠNG DÂN VIỆT

  4. Thật xót xa cho giới văn nghệ sĩ dưới chế độ Cộng Sản. Những tác phẩm hay, chân thật… Mà đến khi in thì thậm thà thậm thụt như thằng ăn trộm. Hoan hô những nhà văn can đảm đã phổ biến những tác phẩm này…

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây