Nguyễn Ngọc Như Quỳnh
12-11-2026
Bê bối Jensen Huang: Tại sao chính quyền Trump tiếp tục nới lỏng xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc dù đã nhận được cảnh báo tình báo về mối quan hệ của CEO Nvidia với người phụ nữ bị nghi là gián điệp Bắc Kinh?
Năm 2022 và 2023, chính quyền Tổng thống Joe Biden liên tiếp ban hành những quy định kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến sang Trung Quốc. Mục tiêu của Washington khi đó là hạn chế khả năng Bắc Kinh sử dụng công nghệ Mỹ để phát triển các hệ thống trí tuệ nhân tạo, siêu máy tính và năng lực quân sự. Các dòng chip hiệu năng cao của Nvidia, bao gồm H100 và H200, nằm trong phạm vi các hạn chế xuất khẩu.
Tháng 1/2025, trước khi rời Nhà Trắng, chính quyền Biden còn ban hành quy định AI Diffusion nhằm mở rộng kiểm soát việc phân phối công nghệ AI tiên tiến trên phạm vi toàn cầu.
Nhưng khi Trump trở lại cầm quyền, hướng đi của nước Mỹ bắt đầu thay đổi.
Ngày 13/5/2025, Bộ Thương mại Mỹ thông báo không thực thi và tiến tới hủy bỏ quy định AI Diffusion của Biden. Đến ngày 8/12/2025, Trump tuyên bố cho phép Nvidia bán chip H200 cho những khách hàng Trung Quốc được chính phủ Mỹ chấp thuận.
Ngày 15/1/2026, sự thay đổi này chính thức có hiệu lực. Bộ Thương mại Mỹ chuyển cơ chế xét cấp phép xuất khẩu H200 và những chip tương đương sang Trung Quốc từ nguyên tắc mặc định từ chối sang xét duyệt từng trường hợp.
Chính quyền Trump lập luận rằng, cho phép xuất khẩu có điều kiện sẽ giúp duy trì ưu thế của công nghệ Mỹ, đồng thời hạn chế động lực phát triển các sản phẩm thay thế của Trung Quốc. Tuy nhiên, giới quan ngại an ninh quốc gia đặt vấn đề liệu lợi ích thương mại có đang được ưu tiên hơn nguy cơ Trung Quốc tiếp cận năng lực điện toán AI của Mỹ.
Theo điều tra của The New York Times công bố ngày 10/11/2026, Tổng thống Donald Trump đã được thông báo ít nhất hai lần trong khoảng bảy tháng về thông tin tình báo liên quan đến quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang, một nữ doanh nhân bị các cơ quan tình báo Mỹ nghi là người của Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc. Đáng chú ý, Ngoại trưởng Marco Rubio được cho là đã trực tiếp báo cáo với Trump trên chuyên cơ Air Force One trong chuyến công du Trung Quốc vào tháng 5/2026, trước khi Jensen Huang gia nhập đoàn.
Thông tin này mâu thuẫn với phát biểu của Trump ngày 9/11 rằng ông không biết về mối quan hệ vào thời điểm chuyến đi. Sau đó Trump nói rằng có thể ông đã được xem thông tin tình báo nhưng không nhớ rõ. Ông cũng cho biết Jensen Huang khẳng định không biết Alice Huang bị nghi là gián điệp và bản thân ông tin lời giải thích ấy.
Điều đáng quan tâm là cảnh báo tình báo không khiến chính quyền Trump lập tức đình chỉ toàn bộ hoạt động cấp phép xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc.
Ngày 14/5/2026, Reuters đưa tin Bộ Thương mại Mỹ đã chấp thuận cho khoảng 10 doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có Alibaba, Tencent và ByteDance, được mua chip Nvidia H200 theo những điều kiện nhất định.
Alice Huang là ai?
Alice Huang từng có liên hệ với Megaspeed International, một doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore, bị giới chức Mỹ điều tra vì nghi tham gia chuyển chip Nvidia bị hạn chế xuất khẩu sang các khách hàng Trung Quốc.
Ngày 10/11, The Information đưa tin, mối quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang được cho là đã tạo điều kiện cho hoạt động cung cấp ít nhất 7,5 tỷ USD chip Nvidia cho các doanh nghiệp Trung Quốc.
Jensen Huang thừa nhận đã ngoại tình và xin lỗi gia đình cùng công ty. Nvidia thông báo mở cuộc điều tra độc lập, nhưng nhấn mạnh hội đồng quản trị chưa có lý do để tin rằng bí mật công ty hoặc an ninh quốc gia đã bị xâm phạm.
Trung Quốc bác bỏ những cáo buộc gián điệp.
Theo điều tra của Axios ngày 11/11, Tổng thống Trump đã ít nhất ba lần trong năm 2026 chấp thuận các biện pháp nhằm ngăn chặn những doanh nghiệp bị nghi chuyển chip Nvidia trái phép sang Trung Quốc. Tuy nhiên, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick bị cáo buộc nhiều lần trì hoãn thực hiện.
Axios cho biết Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã chất vấn Lutnick về việc Megaspeed chưa bị đưa vào danh sách các doanh nghiệp chịu hạn chế thương mại, dù những cảnh báo đã xuất hiện từ trước. Bộ Thương mại bác bỏ một phần thông tin Axios đưa ra. Các cáo buộc về hành vi cản trở vẫn chưa được xác lập bằng kết luận điều tra chính thức.
Diễn biến này cho thấy một nghịch lý trong chính quyền Trump: Tổng thống công khai ủng hộ việc nới lỏng xuất khẩu một số loại chip sang Trung Quốc, trong khi những quan chức khác lại tìm cách siết chặt biện pháp chống chuyển giao công nghệ trái phép.
Ngày 11/11, hai thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren và Chris Coons yêu cầu chính quyền Trump bảo toàn toàn bộ hồ sơ liên quan đến hoạt động cấp phép xuất khẩu chip Nvidia sang Trung Quốc, các cảnh báo tình báo và những quyết định thực thi pháp luật.
Các dân biểu đảng Cộng hòa tại Hạ viện cũng yêu cầu Jensen Huang tham gia một buổi báo cáo kín trước Quốc hội vào ngày 18/11.
Vụ bê bối Jensen Huang không chỉ đặt ra câu hỏi liệu CEO Nvidia có bị một cơ quan tình báo nước ngoài tiếp cận hay không, mà còn buộc Washington phải làm rõ trách nhiệm của những người hoạch định và thực thi chính sách.
Chính quyền Biden từng thiết lập các rào cản xuất khẩu chip AI tiên tiến vì lo ngại công nghệ Mỹ có thể hỗ trợ năng lực quân sự của Trung Quốc.
Chính quyền Trump đã chủ động nới lỏng một phần các rào cản đó, với lập luận rằng mở rộng xuất khẩu có kiểm soát sẽ phục vụ lợi ích kinh tế và duy trì vị thế công nghệ của Mỹ.
Như vậy là chính quyền Trump đã đảo ngược một phần chính sách hạn chế xuất khẩu chip từ thời Biden, trong khi những cảnh báo về nguy cơ Trung Quốc tiếp cận công nghệ Nvidia đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Chuyện Jansen Huang ngoại tình có thể là chuyện trách nhiệm cá nhân. Nhưng việc chính phủ Mỹ có bỏ qua các cảnh báo an ninh quốc gia khi quyết định cho phép công nghệ chiến lược chảy sang Trung Quốc hay không là vấn đề trách nhiệm công quyền. Và đó mới là câu hỏi mà Quốc hội Mỹ cần làm sáng tỏ.
Như vậy, nghi vấn an ninh liên quan đến Nvidia đã trở thành một vấn đề được quan tâm từ cả hai đảng.
_______
Ghi chú: Tựa đề bài viết do Tiếng Dân đặt
