Trương Nhân Tuấn
19-10-2026
Nếu đặt Việt Nam lên một bàn cân thì điểm “trọng tâm – centre de gravité” về kinh tế của đất nước ngày càng chuyển dịch lên phía Bắc. Thực tế này sẽ làm “nhột” nhiều người, ngay cả khi xoa dịu bằng câu thường nghe: “Miền Nam đi trước về sau”, kiểu “trước sau gì cũng về tới đích”. Mọi người sẽ thấy rằng, về chính trị lẫn kinh tế, miền Nam sẽ không bao giờ “về sau” mà luôn phải “bước theo sau”.
Thử xét nội dung hai phát biểu về chỉ tiêu tăng trưởng GDP “hai con số” của hai vị Bí thư Thành ủy Quảng Ninh và Thành Hồ.
Ở đầu phía Bắc, Bí thư Quảng Ninh, ông Quản Minh Cường, có ý kiến: “Quảng Ninh dứt khoát không thể tăng trưởng dưới 10%. Nếu dưới 10% thì cứ cách chức cả Bí thư, Chủ tịch”.

Về phía Nam, Bí thư Thành Hồ Trần Lưu Quang phát biểu: “Mục tiêu hiện nay là tăng trưởng hai con số, nhưng với TP.HCM, chúng tôi còn khẳng định một điều quan trọng hơn: Phải phát triển bền vững. Không thể phát triển theo kiểu ăn xổi ở thì, không thể bằng mọi giá để đạt tăng trưởng hai con số. Nếu trong trường hợp không đạt được mục tiêu, chúng ta sẽ xin lỗi mọi người và tiếp tục nỗ lực trong năm sau”.

Rõ ràng, hai thành phố trong cùng một nước “ở hai đầu mâu thuẫn về phát triển kinh tế”. Ông ở Quảng Ninh nổ tầm bom nguyên tử. Ông Sài Gòn tự bào chữa vì biết chắc không đạt được chỉ tiêu: “Thà chậm mà chắc, chớ không ăn xổi ở thì”.
Quảng Ninh là điểm hội tụ của “Hai hành lang – một vành đai”, là tâm điểm của chiến lược “TQ + 1”, nhờ hệ thống cơ sở hạ tầng đã hoàn thiện (cao tốc xuyên tỉnh từ Hải Phòng đến Móng Cái, sân bay Vân Đồn, cảng biển nước sâu…). Quảng Ninh là “sân sau” của bộ máy “gia tốc GDP” của Trung Quốc là Thâm Quyến và Hồng Kông.
Quảng Ninh có quỹ đất phát triển công nghiệp và du lịch ven biển dồi dào, dễ dàng thu hút FDI thế hệ mới (công nghệ, điện tử, pin năng lượng…). Ngoài ra, còn có hiệu ứng lan tỏa từ “tam giác phát triển”: GDP bình quân đầu người ở Thâm Quyến, Trung Quốc, là 31.000 đô la, trong khi bình quân Việt Nam khoảng 5.000 đô la. Điều này có nghĩa là “biên độ tăng trưởng” GDP để Quảng Ninh chạy theo Thâm Quyến là rất lớn.
Ông Quản Minh Cường mạnh miệng là phải. Ngay cả khi giao Quảng Ninh cho một đảng viên “dở nhứt đảng” quản lý thì kinh tế tỉnh này vẫn phát triển “hai con số”. Trên một chuyến bay đường dài, phi cơ đã cất cánh và phi công đã gài chế độ “bay tự động”, bất kỳ hành khách nào cũng có thể ngồi vào ghế phi công trưởng để “quản lý” máy bay. Không cần phải “nổ” lớn như vậy. Câu hỏi là lấy vốn từ đâu để xây dựng cơ sở hạ tầng cho Quảng Ninh (và các tỉnh thuộc dự án hai hành lang – một vành đai), giúp các tỉnh này phát triển GRDP “hai con số”?
Cá nhân tôi thì đứng về “phe” ông Quang, không phải vì cùng gốc Nam Kỳ, mà vì “logic” phát triển trong thời kỳ “làm ăn cái gì cũng khó”.
Ông Tô Lâm đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn hiện nay là một chỉ tiêu mang tính kỳ vọng chính trị hơn là một dự báo kinh tế khả thi.
Về lý thuyết, để cả nước đạt mức tăng trưởng 10% trong bối cảnh hiện nay, nền kinh tế phải đối mặt với các nghịch lý:
Một là, nếu so sánh với Trung Quốc, muốn tăng trưởng 10%, tỷ lệ tích lũy và đầu tư toàn xã hội phải đạt trên 35% đến 40% GDP (tương đương mô hình Trung Quốc thời kỳ đỉnh cao). Vấn đề là hệ số ICOR của Việt Nam hiện dao động quanh mức 6,0–6,5 (tức cần hơn 6 đồng vốn đầu tư mới tạo ra 1 đồng tăng trưởng GDP). Tức là, nếu muốn tăng 10% của 500 tỷ (GDP hiện tại của Việt Nam) thì Nhà nước phải huy động vốn 300 tỷ/năm, tổng cộng 1.500 tỷ cho 5 năm (2026–2030). Nguy cơ là việc bơm quá nhiều vốn vào hạ tầng khi năng lực hấp thụ không theo kịp. Hệ quả tức thời là lạm phát và nợ xấu hệ thống ngân hàng.
Hai là, bối cảnh kinh tế toàn cầu đã khác. Giai đoạn Trung Quốc tăng trưởng hai con số (1990–2007) là kỷ nguyên vàng của toàn cầu hóa, thương mại tự do và chuỗi cung ứng mở rộng không giới hạn. Hiện nay, thế giới bước vào thời kỳ phân mảnh địa kinh tế, với chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, các rào cản thuế quan và tiêu chuẩn xanh (CBAM của EU), trong khi nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu lớn (Mỹ, châu Âu) chậm lại. Một nền kinh tế có độ mở thương mại lên tới 180%–200% GDP như Việt Nam không thể tăng trưởng hai con số nếu nhu cầu bên ngoài thu hẹp.
Ba là, tiềm năng nội tại đã đạt giới hạn. Xưa nay, tăng trưởng của Việt Nam dựa vào FDI, với mồi câu là “quỹ đất” và lao động giá rẻ. Cả hai “mồi câu” đã tiệm cận mức giới hạn. Động lực duy nhứt để khai mở là tăng “năng suất nhân tố tổng hợp” (TFP) thông qua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh. Cái khó là những lĩnh vực này cần thời gian (nhiều năm) để tích lũy, chớ không thể tạo đột biến ngay trong ngắn hạn.
Trường hợp Thành Hồ với Bí thư Trần Lưu Quang, xét về mặt kinh tế học vĩ mô, khả năng TP.HCM đạt tăng trưởng GRDP hai con số trong ngắn hạn là rất thấp và gần như không khả thi vì các lực cản từ cấu trúc.
Thứ nhứt, do hiệu ứng quy mô nền kinh tế lớn. GRDP của TP.HCM chiếm khoảng 1/6 quy mô cả nước. Khi quy mô kinh tế đã đạt hàng chục tỷ đô la, để tăng 1% GRDP đòi hỏi lượng vốn đầu tư và năng suất mới cực lớn, không thể so sánh với Quảng Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng là các tỉnh có quy mô nhỏ.
Thứ hai, các động lực truyền thống đã đạt mức giới hạn. Quỹ đất công nghiệp đã cạn kiệt, lao động không còn ở mức “giá rẻ”. Chi phí mặt bằng và nhân công tại Thành Hồ thuộc hàng cao nhứt nước.
Thứ ba, hạ tầng đô thị quá tải. Tình trạng kẹt xe, ngập nước, thiếu hụt logistics nội đô… đã làm phát sinh chi phí giao dịch khổng lồ, triệt tiêu biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Thứ tư, mô hình động lực mới chưa kịp bù đắp. Những nỗ lực chuyển đổi sang kinh tế số, tài chính quốc tế, dịch vụ cao cấp và công nghệ cao cần nhiều vốn và thời gian (5–10 năm) để hình thành hệ sinh thái và đóng góp vào GRDP. Hiện tại, giai đoạn giao thời này tạo ra một “trì trệ về tăng trưởng”.
Vấn đề khác của Thành Hồ là việc vừa chậm thu ngân sách, vừa đấu giá đất không được tốt đẹp, phát sinh từ cơ chế TOD. (Mô hình TOD – Transit-Oriented Development – phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, nhằm mục đích tạo ra nguồn tài chính bền vững cho các tuyến metro đô thị và các tuyến vành đai lớn. Khác với mô hình BT “đổi đất lấy hạ tầng”, theo đó nhà đầu tư làm hạ tầng, Nhà nước thanh toán bằng “đất”, mô hình TOD được áp dụng qua 4 bước: 1/ Nhà nước quy hoạch hạ tầng; 2/ thu hồi quỹ đất phụ cận; 3/ đấu giá đất; 4/ lấy tiền làm hạ tầng).
Thí dụ: Để có đất sạch trong bán kính 500 m quanh nhà ga đem đấu giá, Thành Hồ phải chi hàng ngàn tỷ đồng đền bù trước. Trong khi ngân sách đầu tư công bị hạn chế, việc thu hồi đất vùng phụ cận đòi hỏi nguồn lực đối ứng ban đầu rất lớn. Việc điều chỉnh quy hoạch đô thị xung quanh nhà ga (tăng tầng cao, mật độ xây dựng, hệ số FAR…) phải thông qua nhiều quy trình với những thủ tục pháp lý rắc rối (kiểu luật này bóp miệng luật kia, nào là Luật Quy hoạch, Luật Đất đai, cũng như các quy chuẩn xây dựng quốc gia).
Vấn đề là nhà đầu tư chỉ đấu giá đất với giá “coi được” khi tuyến metro thực sự vận hành hoặc có tiến độ chắc chắn. Các tuyến metro tại Sài Gòn, như tuyến số 1 kéo dài gần hai thập niên, tuyến số 2 chậm tiến độ, mới bắt đầu giải phóng mặt bằng, khiến việc định giá và đấu giá đất phụ cận không thể đạt mức giá tối ưu.
Ngoài ra, Thành Hồ chỉ được giữ lại khoảng 18%–21% nguồn thu ngân sách địa phương để tự chi tiêu và đầu tư. Phần lớn dòng tiền của Thành Hồ nộp về Trung ương để tái phân bổ, trong đó có việc dùng tiền dân Sài Gòn xây dựng cơ sở hạ tầng cho Quảng Ninh “cất cánh” và để ông Quản Minh Cường “nổ như bom nguyên tử”. Với số tiền “còm cõi” còn lại, Thành Hồ không có đủ tiền mặt để làm “vốn mồi” thu hút vốn xã hội (đặc biệt là tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng, vốn chiếm tới 50%–70% tổng mức đầu tư một dự án).
Do đó, mức tăng trưởng hợp lý của Thành Hồ trong giai đoạn hiện nay dao động quanh mức 7%–8%/năm, là mức tăng trưởng rất “tích cực” đối với một đô thị ở quy mô này.
Mở rộng vấn đề: Sự bế tắc của Thành Hồ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu) tạo ra “mắt xích yếu” cho mục tiêu tăng trưởng quốc gia.
Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam lâu nay vận hành theo mô thức: 1/ vốn đầu tư công đóng vai trò “vốn mồi”; 2/ vốn mồi nhằm hoàn thiện hạ tầng; 3/ hạ tầng hoàn chỉnh sẽ thu hút vốn xã hội (FDI, doanh nghiệp tư nhân); và 4/ tạo ra sản lượng GDP.
Khác với nguồn vốn tư nhân linh hoạt, vốn công đòi hỏi quy trình kiểm tra phức tạp. Khi một dự án hạ tầng lớn tại miền Nam bị “nghẽn do thể chế” (pháp lý) vài năm, hàng chục ngàn tỷ đồng vốn tư nhân chờ ăn theo (bất động sản công nghiệp, kho bãi logistics, nhà máy phụ trợ) lập tức bị “đóng băng”. Vùng Đông Nam Bộ và TP.HCM đóng góp gần một phần ba quy mô kinh tế và hơn một nửa nguồn thu ngân sách quốc gia. Các tỉnh miền Bắc dù tăng trưởng 10%–15% cũng không thể gánh nổi sự sụt giảm tốc độ của cỗ máy kinh tế miền Nam nếu vùng này chỉ tăng trưởng ở mức 5%–7%.
Tức là gì? Là “đừng hót nữa những lời chim chóc” nha ông Quản Minh Cường.
Nhắc lại là ngay cả khi giao Quảng Ninh cho một đảng viên “dở nhứt đảng” quản lý thì kinh tế tỉnh này vẫn phát triển “hai con số”. Trên một chuyến bay đường dài, phi cơ đã cất cánh và phi công đã gài chế độ “bay tự động”, bất kỳ hành khách nào cũng có thể ngồi vào ghế phi công trưởng để “quản lý” máy bay.
Không cần phải “nổ” lớn như vậy. Nếu không có vốn từ Thành Hồ xây dựng cơ sở hạ tầng cho Quảng Ninh (và các tỉnh thuộc dự án Hai hành lang – một vành đai), thì lấy cái gì để các tỉnh này phát triển GRDP “hai con số”?



Trong khi phố xa CỨ NGẬP NẶNG LIÊN MIÊN, Người dân PHẦN LỐN KHỔ SỞ BỬA NO BỬA ĐÓI, Người Già Trẻ Nít PHẢI ĐI RONG BÁN TỪNG TỜ VÉ SỐ ĐỂ KIẾM SỐNG HÀNG NGÀY( thì chỉ một số ÍT OI ĐẨNG VIÊN CAO CẤP PHÈ PHỠN SANG TRỌNG không phải lo lắng gì cuộc sống mà còn THÍCH ĐI NGOẠI DU ĐÂY DÓ để Ăn Uống CAO CẤP THỊT BÒ DÁT VÀNG.
Nay Còn Đòi ĐẤT NƯỚC PHẢI CÓ TĂNG TRƯỞNG 2 CON SỐ để KHOE KHOAG THIÊN HẠ.
Trong khi DÂN ĐEN, ĐẢNG VIÊN QUÈN PHẢI BỊ SƯU CAO THUẾ NẶNG, các em bé học sinh vùng cao CÒN PHẢI ĂN UỐNG HÀNG NGÀY COM KHÔNG CÓ CÁ THỊT, cho nên không đủ LỚN MẠNH nhu QUOC TE.
Đem HƠN 400 TUYỂN THỦ ĐI DỰ ASIAD CHO OAI vô cùng TỐN KÉM Trước khi đi PHẤT CỜ RẤT HÙNG HỔ LA O nhu chuyen TANG TRUONG 2 CON SO .
Nhưng RỒI chỉ được vài cái huy chương leo ngheo vì SỨC MÌNH CÓ HẠN. KHÔNG ĐẠT HOÀI MONG … thấy mà buộn
Quản Minh Cường , cái tên nghe mùi hán thum thủm. Nổ như bom tấn vì có quan lớn từ Bắc Kinh chống lưng chăng.