Cambodia – Đi qua những trang đen mới thấy hòa bình đắt giá

Ngô S. Đồng Toản

4-9-2026

Mấy ngày ở Cambodia, đi từ Phnom Penh lên Siem Reap, có hai Cambodia rất khác nhau trong tôi.

Một Kampuchea của đền đài Angkor Wat, Angkor Thom, Ta Keo – kỳ vĩ đến mức đứng trước những khối đá nghìn năm chỉ biết nể phục sức sáng tạo của con người. Một Kampuchea của Tonlé Sap, làng nổi Kampong Phluk – bình dị, mênh mang, người dân vẫn sống, vẫn làm ăn, trẻ con vẫn cười.

Có anh chàng Lailong lái xe lam 3 bánh/ tuktuk nói tiếng Anh tốt, rất mến khách, chở khách đi khám phá tận tình; có các nhân viên khách sạn Lux Riverside & Kouprey đều thạo English, chu đáo chỉ dẫn hành trình.

Nhưng rồi là Cánh Đồng Chết/ Hành Quyết (Choeung Ek Genocidal Field) và Nhà tù Tuol Sleng (S-21), hai di tích lịch sử đau thương tại Phnom Penh, ghi lại tội ác của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ/ Pol Pot giai đoạn 1975-1979.

Ở đó, lịch sử không còn nằm trong sách. Nó hiện ra bằng những căn phòng bảo tàng tội ác, những khuôn mặt tù nhân kinh sợ/ khốn cùng, những bức ảnh man rợ, hố chôn người tập thể, xương cốt… Một thời kỳ mà ý thức hệ cuồng tín cực đoan và quyền lực không được kiểm soát đã biến đồng bào thành kẻ thù, biến một đất nước thành nơi con người hủy diệt chính con người.

Đau cho người Khmer. Và cũng đau cho người Việt. Bóng tối ấy không dừng lại ở biên giới Kampuchea; chiến tranh và bạo lực đã khiến nhân dân cả hai nước phải trả những cái giá quá đắt.

Ta quỳ chậm cắm một bông sen tại chân bảo tháp kính chứa tạm hơn 8.000 hộp sọ người để tưởng niệm các nạn nhân Khmer xấu số. Và khi đi xuyên Kam, nơi đâu ta cũng luôn tưởng niệm nhiều vạn liệt sĩ Việt Nam đã bỏ mình trong suốt một thập kỷ giúp người trên đất dữ.

Tác giả quỳ tại chân bảo tháp, nơi chứa hơn 8.000 hộp sọ người, nạn nhân của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ. Nguồn: Ngô S. Đồng Toản

Hôm nay, thấy Phnom Penh đông đúc, Siem Reap nhộn nhịp, thấy Kam hòa bình và đang hồi sinh, thực sự mừng cho một dân tộc đã bước ra từ vực thẳm.

Trong 2 sổ lưu niệm, ta viết hai câu:

“Các nước nhỏ luôn khó để đi cân bằng giữa các nước lớn: Con dân một nước luôn nhờ cậy/ trông chờ vào đội ngũ lãnh đạo sáng suốt. Xin chúc phúc cho Tất cả!” 31/08/2026

Và: “Lãnh đạo tốt –> Đất nước sẽ tốt, con dân sẽ đỡ khổ. Và, ngược lại!”

Thăm chậm Nhà tù Tuol Sleng S-21 mới thấy: Một dân tộc không chỉ cần những người lãnh đạo mạnh; quan trọng hơn là lãnh đạo phải tỉnh táo, biết giới hạn của quyền lực, biết nghe dân và biết đặt tương lai quốc gia lên trên mọi giáo điều hay lợi ích của một nhóm người.

Cambodia cần điều đó. Việt Nam cũng vậy.

Lịch sử chẳng bao giờ ký cam kết rằng bi kịch sẽ không lặp lại. Chỉ có trí tuệ, lòng nhân và một nền quản trị biết tự sửa mình mới có thể ngăn những trang tàn lụi kế tiếp.

Và có lẽ, đó mới là điều đáng mang về nhất sau một chuyến đi.

Bình Luận từ Facebook

1 BÌNH LUẬN

  1. Cho tớ được phép thấu cảm với tác giả, đã kiến tạo ra được 1 bài thấm đẫm những cảm xúc cao thượng . Tớ cũng có những cảm xúc như tác giả khi lần đầu tiên đi thăm phần đất ngày xưa gọi là Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, hậu phương Xã hội chủ nghĩa của cuộc trường kỳ kháng chiến -Trí thức Canada bảo thía- chống Mỹ của dân tộc các bác

    -Tác giả nhìn thấy 2 Cambodia’s, tớ thì thấy 2-trong-1, toàn cảnh là 1 Việt Nam bi tráng & hào hùng . Hoàn toàn hổng thấy mấy thứ gọi-là di tích cổ điển này nọ, chỉ thấy 1 Việt Nam thật sự Dân Chủ Cộng Hòa mà tâm điểm là Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh & quảng trường Ba Đình . Hồi đó mới bắt đầu nhận ra sự hiện diện của thứ văn hóa (rất) nặng (mùi) hồn Việt, nhưng hổng bít mối quan hệ của nó với địa danh mang tên Mỹ Đình, đang được cải tạo lúc đó .

    -Lọt thỏm trong đoàn, được mời tham quan Hỏa Lò, nhà tù thời Pháp, được các bác cải tạo thành trại tạm giữ phi công Mỹ 1 thời, rùi các di tích bị bom Mỹ phá hoại mùa Giáng Sinh năm đó, hy vọng dân ta vẫn (ghi) nhớ . Đi mới bít sự hy sinh của dân ta suốt cuộc trường kỳ kháng chiến chống Mỹ & bản sao tồi của chủ nghĩa McCarthyism do Mỹ dựng lên . Đồng thời, trích tác giả “Ở đó, lịch sử không còn nằm trong sách. Nó hiện ra bằng những căn phòng bảo tàng tội ác … Một thời kỳ mà chủ nghĩa chống Cộng McCarthyism cuồng tín cực đoan và quyền lực không được kiểm soát đã biến mạng dân các bác thành những chiến công, biến một đất nước thành nơi con người hủy diệt chính con người bằng bom đạn, sản phẩm của những công nghệ chiến tranh tiên tiến nhứt thời đó . Đau cho người Khmer. Và cũng đau cho người Việt. Bóng tối ấy không dừng lại ở biên giới Việt Nam mà lan sang cả Kampuchea; chiến tranh và bạo lực của Mỹ đã khiến nhân dân cả hai nước phải trả những cái giá quá đắt

    -Và khi đi xuyên miền Bắc, nơi đâu tớ cũng luôn tưởng nhớ tới nhiều vạn liệt sĩ Việt Nam & các bạn bè anh em Xã hội chủ nghĩa, đã từng chung chiến hào & đã hy sinh trong suốt ba thập kỷ giúp người trên miền đất vốn hiền lành, vì bom đạn Mỹ mà trở thành dữ

    -Nhưn diên Mỹ hổng có nhân văn như tác giả nên chả có ai cắm bông sen bông súng nào cả, me2.

    -Chỉ mún được thấu cảm mí tác giả, hòa bình mà Việt Nam đang thừa hưởng từ hổi tới giờ có giá xương máu hoàn toàn hổng rẻ, và hổng chỉ giới hạn chỉ người Việt không thui . Mún Cam nó nhớ ơn các bác thì các bác cũng nên làm gương . Hy vọng này có là ảo tưởng hông, ya betcha, id put my money on it. Anyway, bottom line is với cái giá xương máu đó, sự lựa chọn hòa bình & chế độ của dân tộc trở thành khá thiêng liêng . Con cháu ráng mà giữ lấy, noi gương người xưa sát cánh mí anh em mà giữ lấy

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây