Lê Thọ Bình
28-8-2025
Tôi đọc một status trên mạng xã hội: Bức ảnh Giáo sư Ngô Bảo Châu (Chau Ngo) ngồi xe lăn, kèm lời bình xuyên tạc: “Chẳng biết anh Tập đối đãi nhân tài thế nào mà giáo sư còn trẻ mà đã tàn phế rồi”.
Ngay sau đó, hàng loạt bình luận xuất hiện. Có người viết: “Phản quốc thì báo ứng là tất nhiên”. Người khác chế giễu: “Phải gọi là Trâu chứ không phải Châu”. Nhiều lời lẽ cay nghiệt, nặng nề, thậm chí tục tĩu mà tôi không tiện nhắc lại ở đây.
Tôi chợt rùng mình. Cái rùng mình ấy không phải vì tin giả, bởi ngay sau đó bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã lên tiếng đính chính: Giáo sư chỉ chấn thương thể thao, và cũng không làm việc cho Trung Quốc.
Cái rùng mình đến từ thái độ hả hê, reo vui trước nỗi đau của một con người. Nó khiến tôi nhớ đến những hình ảnh trên đường phố Bắc Kinh, La Habana năm 2001, khi nhiều người nhảy múa mừng rỡ sau vụ khủng bố 11/9. Trái lại, ở New York, Paris, Madrid, hàng vạn người đã lặng lẽ thắp nến cầu nguyện cho các nạn nhân.
Gần đây hơn, đầu năm 2025, khi trận động đất ở Shigatse (Tây Tạng) cướp đi hàng trăm sinh mạng, nhiều người dân Pháp, Mỹ, Tây Ban Nha tụ họp đốt nến cầu an. Nhưng ở một số diễn đàn khác, có những giọng cười cợt, coi đó là “quả báo” cho Trung Quốc.
Câu hỏi ám ảnh tôi: Vì sao một bộ phận không nhỏ lại có thể vui mừng trên nỗi đau và bệnh tật của người khác?
Trong xã hội học, niềm vui trên bất hạnh của kẻ khác có tên là schadenfreude. Nó thường gắn với tâm lý ganh ghét, hằn học, mặc cảm hoặc cảm giác “chiến thắng” khi người mình không ưa gặp rủi ro. Đó là phản ứng nguyên thủy, non nớt, dễ bùng phát ở những cộng đồng thiếu nền tảng đối thoại và khoan dung.
Trường hợp GS Ngô Bảo Châu là một ví dụ. Ông có thể có những phát ngôn gây tranh luận, có thể khiến nhiều người không đồng tình. Nhưng thay vì phản biện bằng lý lẽ, một số người chọn cách hả hê khi thấy ông gặp chấn thương. Thái độ ấy không phản ánh sự mạnh mẽ, mà ngược lại, phơi bày sự thiếu trưởng thành trong ứng xử xã hội.
Quan điểm khác nhau, nhưng nhân cách phải giữ
Một xã hội đa dạng ý kiến là điều cần thiết. Ta có quyền bất đồng với GS Châu, với chính trị gia, hay với bất kỳ cá nhân nào. Nhưng bất đồng không đồng nghĩa với việc được phép mạt sát hay hân hoan trước nỗi đau của họ.
Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm từng nhận xét: “Con người Việt Nam chung chung vẫn đang như một chàng trai 16 tuổi”. Ẩn dụ này rất đáng suy ngẫm: Ở tuổi 16, con người đầy cảm xúc, dễ hưng phấn, nhưng chưa đủ chín chắn để biết kìm nén, để hiểu thế nào là bao dung, tôn trọng khác biệt. Thay vì tranh luận, nhiều người chọn cách chửi rủa. Thay vì cảm thông, họ chọn cách cười cợt.
Một cộng đồng trưởng thành không phải là cộng đồng đồng thuận tuyệt đối, mà là cộng đồng biết bất đồng trong khuôn khổ nhân văn. Ngay cả ở các quốc gia phát triển, nơi đối lập chính trị gay gắt, khi một nhân vật đối thủ lâm bệnh, công chúng thường gửi lời chúc lành. Đó là văn hóa của một xã hội đã vượt qua tâm thế “tuổi 16”.
Ngược lại, khi xã hội coi việc hả hê trước nỗi đau là bình thường, thì đó là tín hiệu báo động. Nó cho thấy cộng đồng chưa xây dựng được hệ giá trị nhân văn vững chắc, dễ sa vào bạo lực biểu tượng, từ lời nói, bình luận, cho đến hành động.
Câu chuyện về GS Ngô Bảo Châu cho thấy: Vấn đề không chỉ là tin giả, mà là phản ứng xã hội trước nỗi đau của người khác. Niềm hả hê ấy là một tấm gương phản chiếu sự non nớt của cộng đồng.
Nếu muốn thật sự trưởng thành, chúng ta phải học cách buồn cùng nỗi buồn của đồng loại, kể cả khi họ không cùng quan điểm với ta.
Khi nào cộng đồng biết lặng lẽ cầu chúc cho một người bị bệnh, thay vì reo hò chửi rủa, khi đó chúng ta mới có thể nói rằng dân tộc mình đã bước ra khỏi “tuổi 16” để bước vào sự chín chắn của một xã hội nhân văn.
Hôm trước, tình cờ nhìn thấy hình gs. NBC. ngồi xe lăn ở trang mạng của một
kẻ nào đó trôi nổi trên FB. tôi tò mò đọc cho biết thì hoá ra số lượng “dê lờ vờ”
nhảy ùa vào mạt sát chưởi rũa gs. NBC. không phải ít. Thật là đáng sợ và cũng
rất đáng khinh cái tâm lý “bầy đàn” kể trên đã được rèn luyện đến thuần thục,
bật lên như phản xạ có điều kiện hay như có…”remote control” vậy !
Dân trí thấp kém như thế thì liệu nền “cộng hoà” có cơ may tới sớm không ?
Cái hả hê mà đám tuyên ráo việt cọng trong các nói chuyện thời sự kể về sự kiện 11/9 như chiến công của họ tôi đã từng nghe! Thằng báo cáo này hàm tướng đó! Đúng là một lũ khốn nạn, hả hê trên nỗi đau của đồng loại!
Giáo dục thời xhcn nó thế, có nhiều đứa huênh hoang biết nhiều, đọc nhiều nhưng mở miệng ra là bênh vức độc tài, và khịa người yêu nước. Lũ bò đỏ dù sao cũng vẫn là bò đỏ
Hãy làm những gì tui nói, đừng làm những gì tui làm
Dạ thưa các ông bà trí thức, các ông bà vẫn hả hê mỗi khi có ông bà quan được đưa vào lò hay bị cái gì đó . Các ông bà vưỡn viện luật Nhân-Quả, theo các vị, là quy luật của toàn vũ trụ ra để bào chữa cho cái hả hê hớn hở đến hào hển của mình . Rùi nếu có người nào hạ cánh an toàn, nhưng bản thân hoặc/và gia đình bị thế này kia, các bác lại nói lưới Trời lồng lộng
Chỉ nói thía để cho các ông bà trí thức hãy tự nhìn lại mình -ngu gì hén- trước khi nói chuyện người khác . Chớ đúng là tớ đồng ý đây là “Biểu hiện của sự chưa trưởng thành”. Đọc “Chẳng biết anh Tập đối đãi nhân tài thế nào mà giáo sư còn trẻ mà đã tàn phế rồi”. Đúng là Trung Quốc nói chung cần có 1 thái độ trọng thị hơn nữa với nhân tài Việt, họ vô hình chung là những nhịp cầu rất chắc chắn trên cây cầu Hiền Lương & thùy mị của hòa giải hòa hợp . Nhưng riêng Chủ tịch Tập Cận Bình thì … Yeah, chăm phần chăm netizens Việt Nam “chưa trưởng thành”. Chị Ngân vẫn mân mê cái chìa khóa lực lưỡng gân guốc là quà tặng hữu nghị là 1 bằng chứng .
Gs Ngô Bảo Châu hoàn toàn không phản quốc nếu lợi dụng vị trí giảng dạy của mình ở U Chicago để hoạt động như Gs Nguyễn Ngọc Giao thời chống Mỹ . it still goin. Chuyện hợp tác giảng dạy ở Trung Quốc là đúng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thậm chí nên tặng giải thưởng Hồ Chí Minh cao quý cho ổng . Tất nhiên, với điều kiện ổng trở thành 1 Nguyễn Ngọc Giao của thời nay
Kính gởi ông Lê Thọ Bình, ông nói hai chữ “hả hê” làm tôi nhớ đến “bên thắng cuộc” đã hả hê một nửa thế kỷ nay rồi và có lẽ cũng chưa thôi. Kính mong ông viết một bài về sự hả hê dai dẳng ấy, tôi rất cảm ơn ông.
– Tại Việt Nam, số người theo đạo Phật rất đông. Số người đi lễ chùa, nghe giảng Phật pháp càng không ít. Hễ ai đụng đến “Bác Chí Phèo” của họ, họ “giãy đành đạch như đỉa phải vôi”, thậm chí “ăn vạ cả làng cả nước” – đặc biệt lũ “bò đỏ” chỉ biết “còn Đảng, còn mình”, chuyên “ăn cơm chúa múa tối ngày”. Vì sao lạ vậy ?! Xin thưa, họ chưa “tỉnh thức” (= có tâm Phật”) còn chấp ngã, vị ngã, ái ngã, lụy ngã và sa ngã !
Ngay bạo tướng Tô Đao (= Tò Lâm /Lầm To), “Đảng trưởng” của các “bò đỏ” vưỡn đang hô hào kiên trì “chủ nghĩa Mác-L…n” và “tư tưởng Hồ Chí Phèo”, mồm ăn thịt bò dát vàng nhưng miệng lớn tiếng rao giảng “làm người Việt Nam chân chính” trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” thì coi như hết thuốc chữa !
Giáo sư toán học Ngô Bảo Châu vưỡn an nhiên tự tại, uống chè Thái Nguyên hay cà phê filtre, tập thể thao, miệng cười khoan dung đối với những kẻ “lòng lang, dạ sói”. Chúc Giáo sư -“Hòa thượng Thích Học Toán”- mau sớm bình phục nghen ! Shadu! Shadu! Thiền sư Thích Như Đảng