Nguyễn Văn Thọ
8-5-2025
“Chúa ơi, nhìn xuống mà xem…”
Gần đây, khi danh sách các vị hồng y “papabili” – tức là những người có khả năng trở thành Giáo hoàng tương lai – được các kênh truyền thông Công giáo quốc tế đưa ra, tôi không khỏi chạnh lòng. Trong đó có những cái tên đến từ Ghana, Congo, Myanmar, Philippines…, nhưng tuyệt nhiên không có Việt Nam, dù chúng ta là một trong những quốc gia có số tín hữu Công giáo đông nhất châu Á.
Việt Nam có gì?
Chúng ta có gần 7 triệu người Công giáo, chiếm khoảng 7% dân số – con số đáng kể trong khu vực. Giáo hội Việt Nam có nhiều dòng tu lâu đời, hệ thống nhà thờ trải dài khắp ba miền và đặc biệt là một truyền thống đức tin vững chắc đã được thử thách qua máu lửa, lao tù và cấm cách. Từ thời cha Alexandre de Rhodes đến các vị tử đạo, đến những năm dài chịu kiểm soát khắt khe, người Công giáo Việt Nam chưa bao giờ quay lưng với Hội Thánh.
Chúng ta có hồng y. Hiện nay, Việt Nam có Đức Hồng y Nguyễn Năng, một mục tử đạo hạnh, uy tín, được phong chức năm 2023. Trước đó là Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn. Nhưng cả hai vị đều không được Vatican trao vai trò trong Giáo triều Rôma, không có ảnh hưởng quốc tế, và tất nhiên không thể lọt vào danh sách ứng viên Giáo hoàng.
Trong khi đó, Ghana có Peter Turkson, từng là Tổng trưởng Bộ Công lý và Hòa bình, rồi Bộ Phát triển Toàn diện – giữ các vị trí quan trọng tại Vatican gần 20 năm.
Congo có Fridolin Ambongo, nổi bật với các phát biểu về môi trường và công bằng xã hội.
Myanmar có Charles Maung Bo, Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC), một tiếng nói mạnh mẽ về tự do tôn giáo và hòa bình.
Philippines có Luis Antonio Tagle, đang làm Tổng trưởng Bộ Loan báo Tin mừng – một vị trí đầy ảnh hưởng tại Vatican.
Vậy sự khác biệt nằm ở đâu? Câu trả lời đau lòng nhưng thực tế: Vatican không trao cơ hội cho người Việt.
Việc phong hồng y chỉ là một bước. Để có ảnh hưởng thực sự, cần được Vatican cử giữ chức vụ trong Giáo triều – như Tổng trưởng, Phó Tổng trưởng, Chủ tịch một hội đồng, hoặc đại diện ngoại giao. Nhưng từ trước đến nay, chưa một giáo sĩ Việt Nam nào được Vatican giao cho chức vụ tầm cỡ ấy.
Phải chăng vì Giáo hội Việt Nam không đủ năng lực? Không. Nhiều linh mục, giám mục của ta có học vị tiến sĩ, giỏi nhiều ngôn ngữ, đạo hạnh và gần gũi giáo dân. Nhưng họ không nằm trong mạng lưới quyền lực của Vatican, không có mặt tại các vị trí then chốt.
Vì sao? Vì chúng ta không có “bánh quy lại”!
Vatican chưa thiết lập Sứ thần Tòa Thánh thường trú tại Việt Nam – chỉ có đặc phái viên không thường trú từ năm 2011. Còn việc bổ nhiệm giám mục vẫn phải xin ý kiến chính quyền Việt Nam, vốn dĩ rất nhạy cảm về tôn giáo. Ngược lại, Vatican cũng chưa sẵn sàng đặt người Việt vào trung tâm quyền lực. Cả hai bên như đang chơi một ván cờ ngoại giao: “Anh cho tôi một ghế ở Hà Nội, tôi cân nhắc cho anh một ghế ở Vatican”.
Câu nói dân gian “bánh ít đi, bánh quy lại” tưởng chỉ áp dụng trong quan hệ đời thường, hóa ra cũng hiện hữu trong cách thức Vatican phân bổ quyền lực.
Thế là bao thế hệ linh mục, giám mục Việt Nam cứ âm thầm phục vụ nơi đồng ruộng, vùng núi, giáo xứ nhỏ, dù có tài đức cách mấy cũng khó vươn ra thế giới. Chưa nói đến làm Giáo hoàng – mà chỉ cần được Vatican tin cậy giao một chức vụ quốc tế cũng đã là ước mơ xa vời.
Chúa ơi, nhìn xuống mà xem. Một dân tộc yêu mến Ngài. Một Giáo hội đã chịu đau khổ và hy sinh trọn vẹn. Một cộng đoàn thầm lặng mà kiên trung.
Và giờ đây, chúng con vẫn phải đứng bên lề trong chính mái nhà Hội Thánh của mình.
Hì hì, cái thắc mắc tại sao, tại sao của bác thì chính bác đả trả lời rồi đấy ạ :”Còn việc bổ nhiệm giám mục vẫn phải xin ý kiến chính quyền Việt Nam, vốn dĩ rất nhạy cảm về tôn giáo. ”
Thứ hai , bác ca ngợi Vatican hết lời, rồi bác lại phê phán hết ý. Từ lời bác , người trong và ngoài đạo hiểu rằng, muốn phong hồng y cho giám mục VN thì phải có “bánh ít đi, bánh quy lại”
( người mB bảo “ông đưa chân giò, bà thò chai rượu, ). Chuyện đó, tuy có sòng phẳng thật nhưng quá tầm thường, quá trần tục , đổi chác kiểu con buôn .
Thế thì còn gì là cao quý , hở giời ?!
Xem cái cách những anh chăn thuê khúm núm trước bạo quyền thì làm gì có cửa trở thành GH, có nhiều vị ra hải ngoại nói rằng cách anh chị ở ngoài này phản đối “chánh quyền” dữ quá nên chúng tôi bị anh hưởng khi xin giấy xuất cảnh.
Thế đấy, việt cộng chỉ cần ho một phát cấm xuất cảnh là các “chủ chăn” teo chim ngay. Bây giờ lực lượng chăn thuê ngày càng đông, có nhiều ông còn tự hào là làm mấy lễ cũng được chẳng ai cấm đoán gì cả, tự đo lắm.
Giáo Hoàng gốc việt hả, chờ nhé.
Khi bị giam tại Trại Tù Cải Tạo A30 (Khánh Hòa) Cha Nguyễn Văn Thuận ( sau này là Hồng Y của Vatican ) đã bị “giam riêng trong một cái hầm cá nhân” đào xây bên cạnh Bải Vệ Sinh Chung của Trai, phía xa trông như môl cái “ụ đất” mà phía trên không có cây cổi hay bóng mát gì cả.
Chúng tôi ( tù cải tạo) mỗi sáng đi vệ sinh trước khi đi lao động đã thỉnh thoảng thấy Cha Thuận ra vào “ụ đất” này trong những năm 76-77. Hình như sau đó Cha bị “chuyển trại”
Trước 30/04/75 vài tháng. Đức Giáo Hoàng Phao Lô VI, theo yêu cầu của Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Văn Bình muốn về hưu, đã chỉ định Đức Giám Mục Nguyễn Văn Thuận, Giám Mục Nha Trang về Sài Gòn làm Tổng Giám Mục phó cho ĐGM Bình với quyền kế vị. Và, ngài đã về Sài Gòn nhậm chức trước 30/04/75 ít ngày. Sau đó, đã bị một số linh mục quốc doanh làm khó dễ vì ngài vốn là cháu gọi cựu TT Ngô Đình Diệm là cậu ruột, và bị ncq/csVN bắt giữ ngay sau 30/04/75. Do đó, khi bị bắt đi tù ngài đã là Tổng Giám Mục phó chứ không là cha (LM).
Ở đây tôi xin trả lòi cho anh Augustin Truong,vì tôi không có Facebook nên không thể trả lời ngay dưới phần bình luận của anh.
Đúng là tôi đã lầm về chức vụ của đức Tổng Giám Mục Nguyễn Năng,tôi xin lỗi.Nhưng điều đó không có ảnh hưởng gì về nhận định của tôi về thái độ của Toà Thánh với Việt Nam nói chung và với cộng đồng Công giáo Việt Nam nói riêng.
Về phần Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Năng,tôi đã có vinh hạnh diện kiến Ngài khi Ngài còn là Linh Mục giáo sứ Xuân Lộc năm 1990,tôi xin gặp Ngài để được ban phép lành trước khi xuống tàu vượt biên,Ngài dặn tôi;con đi đến đâu thì cũng là nước của Chúa.Và khi chia tay Ngài nói: con lên đường bình an,Chúa ban phép lành cho con.
Với một bậc chân thánh thiện như Ngài tôi đã nghĩ sai là Ngài đã được Toà Thánh vinh phong là Hồng Y thay cho hai vị đã quá lớn tuổi là Đức Hồng Y Phạm Minh Mẫn ở Sài Gòn và Đức Hồng Y Nguyễn Văn Nhơn ở Hà Nội .
Đọc bài viết tôi thú thệt không hiểu rõ ý tác giả, đành phải đoán.
Phải chăng tác giả muốn trách Vatican không trọng dụng nười Việt dù VN không thiếu nhân tài? Đóan vậy cũng không ổn vì chính tác giả cũng viết, trích: “việc bổ nhiệm giám mục vẫn phải xin ý kiến chính quyền Việt Nam, vốn dĩ rất nhạy cảm về tôn giáo”, hết trích. Bổ nhiệm giám mục cho giáo hội địa phương còn phải xin phép xin tắc và không hề dễ dàng. Ứng viên vừa tài đức, vừa thỏa các điều kiện của chính quyền xem ra không dễ tìm cho các giáo phận địa phương, nói chi việc cung cấp cho cơ cấu hoàn vũ bên Roma? Tác giả so sánh với Phi Luật Tân coi bộ khập khiễng quá chừng, bên Phi giáo hội CG được toàn quyền tuyển chon ứng viên cho các vị trí điều hành giáo hội mà không phải xin xỏ, ứng viên chỉ cần thỏa những tiêu chẩn của giáo hội.
Không rõ tác giả có phải là người công giáo? và quan tâm đến Giáo Hội Việt Nam? Tôi thắc mắc vì nếu là người quan tâm chút xíu thôi cũng biết Giáo Hội Công Giáo VN hiện nay cả 3 Tổng Giáo (Phận Huế, Sài Gòn, Hà Nội) đều không có Hồng Y cai quản. Điểm nghẽn ở đâu, chắc tác giả cũng thấy? Cho cơ cấu địa phương còn thế, mơ làm gì việc gởi người đi Roma trong hoàn cảnh này?
1. Vì sao Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận sang Vatican?
Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận được Tòa Thánh Vatican gọi sang Roma vào năm 1991, sau khi đã bị chính quyền Việt Nam bắt giam không xét xử suốt 13 năm (từ 1975 đến 1988), trong đó có 9 năm biệt giam. Ngài được trả tự do năm 1988 nhưng không được phép tiếp tục hoạt động mục vụ tại Việt Nam.
Năm 1991, khi ngài sang Roma để họp Công nghị Giám mục, chính quyền Việt Nam không cho phép ngài trở về nước. Vì thế, ngài buộc phải sống lưu vong tại Vatican.
Về mặt pháp lý và chính thức, Vatican không dùng từ “tị nạn chính trị” cho ngài, nhưng trên thực tế, ngài bị buộc phải sống lưu vong, không được trở về quê hương.
⸻
2. Việc bổ nhiệm ngài làm Chủ tịch Hội đồng Tòa Thánh Công lý và Hòa bình có phải nhằm “bẽ mặt” chính quyền Cộng sản Việt Nam?
Không có tài liệu chính thức nào từ Vatican xác nhận đây là một hành động mang tính “chính trị trả đũa” hay “bẽ mặt” chính quyền Việt Nam.
Tuy nhiên, có thể hiểu việc bổ nhiệm này mang ý nghĩa biểu tượng rất mạnh:
• Ngài là nạn nhân của một chế độ đã bắt giam ngài vô cớ và cấm ngài thi hành chức vụ mục tử. Thế nhưng, chính ngài lại được bổ nhiệm vào vị trí đại diện cho Công lý và Hòa bình toàn cầu.
• Đây là một tuyên ngôn im lặng nhưng mạnh mẽ của Vatican, rằng một người bị đàn áp vì đức tin lại được vinh danh ở mức cao nhất về luân lý và công lý trong Giáo hội.
Tòa Thánh thường tránh đối đầu trực diện với các chính quyền quốc gia, đặc biệt ở các quốc gia cộng sản, để bảo vệ cộng đồng Công giáo địa phương. Nhưng thông điệp ngầm từ sự bổ nhiệm ấy là rất rõ ràng với những ai hiểu hoàn cảnh.
⸻
Tóm lại:
• Không có tài liệu chính thức nói Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận xin tị nạn, nhưng thực tế là ngài bị ngăn cản trở về nước, nên phải sống lưu vong.
• Việc bổ nhiệm ngài làm Chủ tịch Hội đồng Công lý và Hòa bình có thể không được Tòa Thánh công bố là hành động chính trị, nhưng là một biểu tượng sâu sắc về chiến thắng của niềm tin và lương tâm trước đàn áp, khiến nhiều người (cả trong và ngoài Giáo hội) nhìn nhận đó là một lời tố cáo thầm lặng nhưng đanh thép.
Wikipedia ghi nhu sau;
Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận (17 tháng 4 năm 1928 – 16 tháng 9 năm 2002) là một Hồng Y người Việt Nam thuộc Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng đảm trách cương vị Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Công lý và Hòa bình và là vị giáo sĩ Công giáo Việt Nam từng giữ vị trí cao nhất trong Giáo hội Công giáo Rôma. Ông được xem là một biểu tượng của người Công giáo Việt Nam,[2][3] là một nhân vật có sức ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam.[4] Dù gặp nhiều khó khăn với chính quyền Việt Nam, Hồng Y Thuận không tỏ ra thù ghét. Chính vì thái độ này, ông đã được nhiều người tôn kính
Có thể giữa Chúa Ki tô & Bác Hồ, mọi người, kể cả các linh mục, yêu Bác hơn
Không nên viết theo cách “tào lao, thiên địa” như thế này ! Bạn có thể bị rất, rất, rất nhiều người…không ưa, tẩy chay !