Tạ Duy Anh
2-5-2025
Năm 1990, lần đầu tôi gặp giáo sư Trần Quốc Vượng khi ông đến giảng bài. Lúc giải lao, ông tìm tôi để “khen” truyện ngắn “Bước qua lời nguyền” của tôi, đăng trên báo Văn nghệ trước đó mấy tháng. Ông bảo tôi:
– Mình rất thích cái kết… Cậu quái lắm. Đúng, các ông bà cứ thù hận nhau thế thì nên sớm chết đi, để bọn trẻ chúng tôi tự do yêu nhau.
Ngừng một lát, ông nheo mắt nhìn tôi, hỏi:
– Có đúng ý cậu không?
Tôi đáp:
– Tùy thầy hiểu ạ.
Im lặng một lúc, vị giáo sư đầy cá tính nói bằng thứ giọng ngẫm ngợi:
– Xét cho cùng, phải một hai thế hệ nữa, sự hận thù gây ra bởi cuộc Cải cách ruộng đất may ra mới được hóa giải.
Không phải vô cớ tôi nhớ lại chuyện này. Nhưng trước hết xin trích lại đoạn kết của truyện ngắn vừa nhắc tới:
***
“Mọi việc tôi làm trong kỳ nghỉ phép đều không lọt mắt bố tôi. Ông đáp trả bằng sự im lặng. Đợi đến khi tôi xếp đồ vào ba lô, ông mới bất ngờ hỏi tôi:
– Tại sao con Quý Anh nó không đến?
– Cô ấy sợ.
Bố tôi gục xuống và khi ông ngẩng lên tôi tưởng như không tin vào mắt mình: mặt ông bị vò nát bởi hàng trăm nếp gấp khắc nghiệt. Trên khuôn mặt ấy tôi thấy lại cái quá khứ vật vã đẫm máu và nước mắt mà bố tôi vừa căm ghét vừa hãnh diện. Trên khuôn mặt ấy như vừa thoáng hiện hình ảnh ông tôi, chú tôi, bị xé nát trong tiếng kêu cứu tuyệt vọng. Giá còn nước mắt hẳn ông đã khóc. Tiếng ông khô khốc:
– Chờ nhau ngần ấy năm… thời buổi này không dễ có mấy người. Anh chị đã quyết, tôi cũng không dám cản. Nhưng tôi chỉ xin ở anh một yêu cầu.
– Vâng, bố cứ nói.
– Anh hãy đợi khi nào tôi chết hẵng đưa nó về ở cái nhà này. Tôi biết nói ra điều ấy không xứng đáng với một ông bố. Nhưng tôi không thể… anh hiểu ý nguyện của tôi chứ?
Bố tôi lại gục xuống như vừa bị cả một khối nặng khủng khiếp đè lên vai. HÌNH NHƯ ÔNG ĐÃ KHÓC ĐƯỢC”.
Chỉ vì cái đoạn kết này, đặc biệt chỉ vì câu cuối, mà tôi mất thêm chẵn 6 tháng mới đặt được dấu chấm hết cho truyện.
Vâng, có lý do để tôi nhớ lại cuộc trò chuyện với giáo sư Trần Quốc Vượng như vừa kể.
Trong đại lễ 30 tháng 4, một số bạn bè của tôi tỏ ra khá hẫng hụt trước cái không khí kể tội hừng hực, trái với tinh thần hòa giải. Tôi chia sẻ với họ sự hụt hẫng ấy. Nhưng đấy không hẳn là do chính trị. Đúng là còn quá nhiều người của “Bên thắng cuộc” coi quá khứ là nơi để bám víu, cố thủ với lý tưởng mà mình theo đuổi cả một thời tuổi trẻ. Tách khỏi quá khứ, họ thậm chí không biết sống tiếp thế nào. Nói khác, nghĩ khác về quá khứ, với họ là một sự phản bội.
Nhưng cần phải nói rõ một sự thật: Những mầm mống chia rẽ được nảy lên không chỉ từ cuộc chiến hơn nửa thế kỉ trước. Nó có từ lâu hơn rất nhiều, thậm chí trước cả thời xuất hiện những từ mang tính địa chí ĐÀNG TRONG, ĐÀNG NGOÀI? (Tôi gọi đó là MỐI HẬN LỊCH SỬ, để phân biệt với MỐI HẬN CHÍNH TRỊ đang chi phối thời hiện tại).
Trước khi trách chính quyền thiếu bao dung – điều đó không sai – chúng ta, mỗi cá nhân hãy tự vấn xem liệu mình có không là thủ phạm của chia rẽ? Sự miệt thị văn hóa, phân biệt vùng miền vẫn ngày ngày xảy ra ở khắp nơi, trong mọi việc, dưới vô số hình thức và từ bất cứ ai, không khác gì nó là một phần của bản năng sinh tồn! Sự miệt thị, kì thị có ở mọi sắc dân. Từ giới thợ thuyền ráo mồ hôi là hết tiền, lũ công chức vênh váo, đám quan chức đa số khệnh khạng, đến tầng lớp trí thức luôn coi mình là đỉnh chóp của lương tâm và trí tuệ. Tôi đã từng tận mắt chứng kiến hai cổ cồn nện nhau tóe máu đầu chỉ vì bình phẩm đầy tính miệt thị giữa phở Hà Nội và phở Sài Gòn?
Nói ngắn gọn: Cả lịch sử, văn hóa (ứng xử) và chính trị đang tương hỗ cho nhau trong cuộc chia rẽ.
Giữa bối cảnh ấy, lời kêu gọi hòa giải, tha thứ bị những “Âm thanh và cuồng nộ” nuốt chửng là điều dễ hiểu.
Tôi không hề bi quan. Tôi vẫn kiên nhẫn theo đuổi sự hàn gắn, hóa giải hận thù trong mọi việc làm cũng như các tuyên ngôn, diễn ngôn nghệ thuật. Nhưng tôi muốn nói rằng, thực ra là chỉ nhắc lại lời của giáo sư Trần Quốc Vượng: Sự hòa giải dân tộc thực sự (nếu may mắn) chỉ có thể xảy ra sau một hai thậm chí nhiều thế hệ nữa, khi những người làm nên lịch sử OAI HÙNG và những người bị lịch sử hắt RA RÌA nửa thế kỉ qua đều HÓA thành một phần của lịch sử đất nước này. Cả hai phía đều góp tạo nên sự thật cay đắng ấy nhưng đúng là phía “thắng cuộc” nên/phải tự nhận về mình trách nhiệm lớn hơn.
Đó rất có thể là số phận của đất nước này quy định nên số kiếp của những người không sợ giặc nhưng sợ quan hơn sợ cọp; dễ dàng tha thứ, bỏ qua cho kẻ ngoại xâm nhưng sẽ nhớ rất dai mối thù anh em chỉ vì những chuyện bé tí. Một kho tàng những câu ca dao, tục ngữ nói về tình thương yêu đồng bào hóa ra không chắc đã là lời khuyên hay khen mà nhiều phần là lời cầu mong, lời trách, lời nhắc, lời cảnh tỉnh, lời can gián trước…?
Trong cuộc hòa giải chưa thành này đừng chỉ biết đổ lỗi, đừng nghĩ mình vô can.
Xin lưu ý: Tôi luôn cổ vũ sự hàn gắn, tha thứ, hóa giải hận thù, vì thế tôi hoan nghênh mọi thảo luận, sáng kiến mang tinh thần ấy và phản đối bất cứ bình luận nào thiếu xây dựng, gây chia rẽ vùng miền hoặc xúc phạm, làm tổn thương cá nhân.
Tạ ơn Đảng đã cho montaumosquitos đã sáng mắt sáng lòng tạ ơn trung quốc, liên sô
đã đưa mack Lênin và tư tưởng của Hồ để y tha hồ ca tụng chủ nghĩa xã hội, mà không bao giờ xấu h ổ, thôi thì đã là đang viên thì ngậm miệng là tốt nhất, cũng tạ ơn Đảng cho báo Tiếng dân , vậy thôi
Không có việc gì khó , chỉ sợ lòng không bền
Cần xóa bỏ/tu chính điều 4 hiến pháp nếu CSVN thực sư muốn hòa giải hòa hợp dân tộc .
Gs. Lê
Hòa giải và hòa hợp dân tộc là khát vọng của người dân Việt có từ ngay sau ngày đất nước thống nhất. Gạt bỏ hận thù, gạt bỏ bất đồng chính kiến là khát vọng của người dân yêu nước Việt. Xin chia sẻ cùng các bạn bài thơ tôi viết khi bắt đầu làm quen với Facebook.
Tôi và anh hai người lính Việt
Kẻ bên này người ở bên kia.
Từ ngày đất nước phân chia
Tôi, anh hai đứa bên kia bên này.
Bão chiến tranh tràn qua đất Việt
Đẩy hai ta tới chốn sa trường.
Buồn cho non nước quê hương
Chìm trong khói đoạn đau thương quặn lòng.
Tôi sinh tại miền quê xứ Bắc
Anh ở miền đất mũi Cà Mau.
Hai ta dương súng vào nhau
Bởi cùng gánh nặng nỗi đau cõi trần.
Lúc vào trận hai bên nổ súng
Nào biết ai kẻ đúng người sai.
Chỉ vì đất nước chia hai
Đúng sai, sai đúng biết ai mà tìm.
Anh trúng đạn giã từ cuộc sống
Tôi gặp bom thân xác chẳng còn.
Nghĩ mình vì nước vì non
Hai ta tưởng đã làm tròn đạo con.
Lúc còn sống mỗi người một phía
Khi lìa đời tôi ở bên anh.
Hồn vật vờ giữa rừng xanh
Xót cho kiếp sống mong manh ở đời.
Hai người lính hồn lìa khỏi xác
Nắm tay nhau vào cõi hư không
Giã từ rừng, biển, núi, sông
Để trời đánh giá chiến công mỗi người.
Nguồn Mạng
Mình tình cờ đọc hồi kí “2000 ngày đêm trấn thủ Củ Chi” của đại uý pháo binh Dương Đình Lôi, một VC chính chuyên vô sản.
Mời các bác đọc tác phẩm này trên isach.info, sẽ biết nhiều sự thật của cuộc chiến 20 năm, bộ mặt thật của nhiều nhân vật sừng sỏ lúc bấy giờ ( và không xa lạ với bây giờ ) .
Có lẽ phải 50 năm sau khi CS biến mất thì mới giải được hết những nọc độc còn sót lại ở thế hệ trẻ đã bị VC tẩy não. Lúc đó chẳng cần nói đến chuyện hòa giải gì nữa.
Người ta sống trong một xã hội bị kềm hãm bởi độc tài cai trị lâu ngày trở nên lú lẫn về suy luận. Cũng có thể thông cảm vì tuyệt vọng mà có những mong ước viển vông.
Cái nhìn của nhiều người sống bên đây sang nước Mỹ dân chủ tự do hàng đầu thế giới đầy lo lắng vì sự lên ngôi của Trump và những hành động hay hành pháp của hắn để đưa Mỹ vào đế chế toàn trị. Mặt khác, tại quê nhà người ta cũng viết bài thiếu điều ca ngợi đầy hy vọng ông tân tbt khi ổng chỉ nói vài lời sẽ hoà giải dân tộc lồng trong sự phô diễn khoa trương chiến thắng vĩ đại 30/4.
Cứ tỉnh táo hơn sẽ nhận ra rằng nước Mỹ hiện tại vẫn còn rất OK. Còn ở đây thì sao? Đơn giản ông tbt nếu thật lòng thì mở cửa tù thả tất cả người chỉ trích chế độ một cách ôn hòa ( số này cũng chỉ vài trăm người là cùng) thay vì tha bỗng hàng ngàn người trong đó biết bao nhiêu tội phạm nguy hiểm giết người cướp của, đặc biệt là các quan chức tham nhũng, các tài phiệt phá hoại kinh tế đất nước nghiêm trọng. Chỉ có bao nhiêu đó cũng không sáng suốt mà nhìn thấy để hy vọng hảo huyền là đất nước sẽ đổi thay! Ôi sao mà ngây thơ vậy?
Hoà hợp hòa giải là gì vậy?
Theo tôi cơ bản 2 đối tượng khác suy nghĩ phải cùng nhau dần bỏ qua những sai lầm của mình và cùng nhận ra cái đúng chung để cùng phát triển. Đó là cả hai đều ngang nhau về quyền lực chứ một bên cai trị một bên bị trị có lẽ khó mà hiện thực.
Vậy với tư thế của chính quyền như ta biết họ đề nghị hoà như thế có đáng tin? Mà đã 50 năm rồi đâu phải mới, họ luôn nói vậy và họ làm gì thì ai cũng rõ.
Theo tôi, ý đồ của họ chỉ muốn và mãi mãi muốn những người khác biệt chính kiến phải hoà TAN vào cái nồi súp thập cẩm độc tài của họ cho có thêm hương vị tự do giả hiệu.
Bọn việt cộng đã làm tất cả để cưỡng chiếm Miền Nam, họ không ngại dùng những đòn bẩn nhất để hoàn thành cái họ muốn, sau khi cưỡng chiếm được thì họ lên kế hoạch trả thù và những cách họ dùng lại còn bẩn hơn hàng ngàn lần chỉ để thỏa mãn lòng ty tiện của họ. Bọn gốc miền nam làm tay sai cho bắc việt là những đứa đời đời bị nguyền rủa.
Hoan nghênh nhà văn Tạ Duy Anh
Cụ Hồ bảo thái độ tiêu cực của dân Ta đv Trung Quốc là tàn tích của phong kiến, dân Ta đã theo Đảng, theo Cách Mạng đánh đổ thực dân phong kiến thì cũng nên bỏ cái tàn dư đó đi
Mà dân Ta có bỏ được cái gì của phong kiến đâu, giữ nguyên trạng thế kia
“Tôi luôn cổ vũ sự hàn gắn, tha thứ, hóa giải hận thù vì thế tôi hoan nghênh mọi thảo luận, sáng kiến mang tinh thần ấy”
Chỉ mong thế, & xin phép được phản biện nhà văn Tạ Duy Anh mỗi lần ông buông lời kêu gọi hận thù