Nhận thức và đạo đức

Nguyễn Thọ

23-2-2025

Trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tháng 11.2020, tôi đã viết loạt bài “Đế quốc bành trướng – Đế quốc lụn bại” để chỉ rõ xu hướng phát triển của thế giới. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và một loạt nước thế giới thứ ba khác đã khiến vai trò của nền văn minh Âu-Mỹ suy giảm.

Văn minh phương Tây đã ngự trị loài người từ thế kỷ 17 đến nay. Nó không chỉ bắt đầu từ máy hơi nước mà từ việc máy in ra đời giúp truyền bá văn hóa và tư tưởng. Cứ như vậy họ truyền bá khắp địa cầu không chỉ chủ nghĩa tư bản, mà cả chủ nghĩa xã hội, không chỉ tư tưởng dân chủ, nhân quyền mà cả tư tưởng chủng tộc, không chỉ chế độ tam quyền phân lập, mà cả mô hình nhà nước độc tài, cả chủ nghĩa phát xít.

Mặc dù hiện tại phương Tây vẫn giữ khoảng cách xa về mức sống, về văn minh xã hội và khoa học kỹ thuật, nhưng các nước nghèo với dân số đông, lực lượng lao động rẻ và tài nguyên dồi dào đã khiến cho tiếng nói của họ trong các vấn đề kinh tế, an ninh, môi trường toàn cầu ngày càng có trọng lương. Các đế quốc thực dân xưa kia như Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan nay trở thành những chú lùn nếu đứng bên cạnh Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Indonexia, Mexico, Ả Rập Xê Út…

Phương Tây sau 300 năm phát triển TBCN, trải qua các giai đoạn hoang dã, đế quốc thực dân, chiến tranh giành thuộc địa, cải cách xã hội để giành chiến thắng trong chiến tranh lạnh với phe XHCN, nay đang bước vào một cuộc khủng hoảng, không chỉ về kinh tế mà cả về chính trị, xã hội.

Từ năm 1967 đến nay, tôi đã chứng kiến nước Đức XNCH, rồi nước Đức TBCN nên nhìn thấy xu thế này rõ ràng. Đó là một thực tế khách quan mà dù là đảng phái chính trị nào cũng phải đối mặt và tìm cách chèo chống với nó. Tôi không tin rằng đảng CDU hay SPD hay AfD hay bất cứ ai sẽ làm cho nước Đức mạnh trở lại như những năm 1990, khi mà cái máy tiện CNC Heidenhain hay cái máy in Heidelberg là vô địch thế giới.

So với khi mới sang Đức năm 1991 thì cuộc sống của người Đức quanh tôi đều tốt hơn, nhà cửa đẹp hơn, xe cộ sang hơn. Tuy nhiên, vì phát triển từ một nền công nghiệp sang hậu công nghiệp nên rất nhiều người có cảm giác bị bỏ rơi. Trước kia họ là những người thợ đầy tự hào, nay vì công nghiệp chảy sang các nước lương thấp nên họ thất nghiệp, phải tự lo kiếm sống bằng cái kiosk, thậm chí hưởng trợ cấp xã hội.

Nhưng đó không phải là lỗi của ai, mà xu thế thời đại. Đáng tiếc là không phải ai cũng theo kịp sự chuyển mình này. Không một chính khách Đức hay Mỹ nào, tài giỏi đến mấy, có thể bẻ ngược lịch sử, đưa công nghiệp có khói quay lại.

Thế đấy. “Make America Great Again” hay “Make Germany Great Again” chỉ là chuyện lừa bịp. Các nước này vẫn lớn mạnh bình thường. GDP của Mỹ năm 2019 là 21.521 tỷ USD thì năm 2024 đã tăng lên 29.000 tỷ USD. Chỉ có điều Mỹ không còn là siêu cường duy nhất nữa. Cái gì cũng lúc thịnh lúc suy.

Dù kêu ca kiểu gì, người Đức, người Pháp hay người Mỹ vẫn sống sướng hơn các dân tộc khác rất nhiều. Nhưng họ bị bọn ích kỷ lợi dụng để trục lợi. Chẳng lẽ họ không biết Mexico trong năm 2024 xuất siêu sang Mỹ hơn 170 tỷ USD vì tư bản Mỹ đã chuyển phần lớn công nghiệp nặng sang đó để sản xuất với mức lương thấp rồi nhập lại về Mỹ? Đó chỉ là một ví dụ.

Việc một kẻ vô đạo đức, ngông cuồng, tham lam như Trump thắng cử lần hai ở Mỹ, nói lên sự bế tắc ở phương Tây trước các thách thức mới. Ở châu Âu mối đe dọa cực hữu này cũng đang dần lớn lên. Khỏi phải bàn.

Tôi không thường bàn về các chính sách của Trump, vì chính sách nào cũng có hai mặt. Nhưng tôi luôn nhìn thấy bản chất thối tha trong con người này, từ cách đối xử với những người tâm phúc từng phục vụ mình, đến cách hành xử với đồng minh trong cơn hoạn nạn. Đảng Dân chủ đã thất bại ê chề trong cuộc bầu cử tháng 11.2024, nhưng cách Biden và Harris bàn giao quyền lực cho Trump càng làm rõ sự đê tiện của tay tổng thống thứ 47 này.

Ngay cả về điều đó tôi cũng không muốn tranh cãi với những người yêu Trump nữa. Họ có niềm tin của họ. Đừng mất công! Kể cả khi những hành động của Trump làm hại đến quyền lợi của họ thì họ vẫn cắn răng hưởng nỗi đam mê đó (như kẻ nghiện sadomaso) [1].

Nhưng tôi phân biệt rất rõ ràng điều gì thuộc hiểu biết, nhận thức và đạo đức. Hiểu biết sẽ thay đổi qua học hỏi, tìm hiểu. Nhận thức cũng vậy, nó cần một quá trình. Nhưng đạo đức thì sâu sắc hơn, vì nó hình thành bởi môi trường sống, sự giáo giục và cả tố chất, tâm tính con người.

Vì thế tôi chỉ muốn nói về những ý kiến đọc được trong mấy tuần qua.

Nếu người ta ca ngợi Trump sẽ có công chấm dứt chiến tranh ở Ukraina, sẽ rút khỏi mọi cam kết viện trợ cho nước này vì chẳng có nghĩa vụ gì thì đó có thể còn là nhận thức. Người ta chỉ không biết rằng, Mỹ là nước đã cam kết bảo đảm an ninh cho Ukraina năm 1994 khi nước này đồng ý từ bỏ 3.000 đầu đạn hạt nhân. Nhưng tung hô Trump hoặc tìm cách bao che, ca ngợi các cáo buộc của ông ta khi coi Ukrana là người gây ra cuộc chiến tranh, phớt lờ tội ác của Nga, thì đó là thiếu đạo đức.

Ai coi Putin có lý khi xua quân sang bắn giết người Ukraina, tàn phá đất nước láng giềng, dọa đem bom hạt nhân tiêu diệt cả châu Âu là do lỗi của Zelensky và các nhà lãnh đạo châu Âu, thì đúng là vô đạo đức.

Nếu ai đó vì thích kinh doanh có lời mà ca ngợi cách nhìn của Trump trong quan hệ quốc tế thì đó có thể là hiểu biết (ví dụ về Mexico xuất siêu). Nhưng khi thấy một người lâm nạn bị một kẻ đòi lấy ngay một nửa gia tài nếu muốn hắn cứu mà vẫn tấm tắc khen hay, thì rõ là có vấn đề về đạo đức.

Ai nghe Trump dọa đuổi hơn hai triệu người Palestine từng chịu biết bao đau khổ từ 1948 đến nay ra khỏi mảnh đất cuối cùng của họ ở Gaza mà lại còn khen là hợp lý thì rõ là vô đạo đức.

Còn rất nhiều ý kiến vô đạo khác của nhiều vị có chữ khiến tôi buồn khi đọc trên mạng. Nhưng không hơi đâu mà nhảy vào chửi nhau.

***

Khi tôi viết bài trước “Không thể trắng hơn” có một bạn từng đi bộ đội, hiện sống ở Đức vào bình luận. Anh coi việc mất Hoàng Sa là do hải quân VNCH hèn nhát, không xứng đáng so sánh với Quân đội Nhân dân Việt Nam. Rất nhiều người phản đối ý kiến đó. Tôi là chủ thớt đã đề nghị anh bạn xóa lời bình mang tính chia rẽ dân tộc đó đi. Bạn ấy không xóa mà còn nóng đầu cãi tay bo với các bạn khác, gọi những Việt kiều khác là “lưu vong”, gọi những ai kêu gọi hòa giải là “định chạy tội cho bọn ngụy”.

Cuối cùng tôi phải viết lại lần nữa, đại ý: “Tôi đã khuyên bạn xóa lời bình đó đi vì không muốn phơi bày sự nhỏ nhen và những khiếm khuyết về lịch sử của bạn. Trong chiến tranh, thắng thua là điều bình thường, nhưng không thể khô khan đem cái chết của những binh sỹ VNCH ở Hoàng Sa (cũng như của các binh sỹ quân đội nhân dân Việt Nam ở Gạc Ma) ra buộc tội nhau như vậy. Nếu bạn không xóa, tôi sẽ để lời bình đó trên mạng, chừng nào bài viết này còn, như là một cái bia về sự thiếu hiểu biết và ngộ nhận lẽ phải”.

Sau một giờ, bạn đó tự xóa lời bình, đồng thời cũng hủy kết bạn với tôi. Đáng tiếc.

Anh bạn này còn thiếu hiểu biết lịch sử, còn nhiều ngộ nhận, nhưng dù sao vẫn là người có liêm sỉ.

_____

[1] Sadomaso = Trò chơi bạo dâm, dùng bạo hành làm thú vui.

Bình Luận từ Facebook

7 BÌNH LUẬN

  1. HỌC GIẢ: BÙI CHÍ VINH

    Sau những cuộc đi đêm với Trump
    Putin xuất hiện như một con ngáo ộp
    Da mặt căng đến thời phồng rộp
    Thời một gã “ma nơ canh” bập bẹ nói tiếng người

    Một bài diễn văn không có nụ cười
    Cười sao được khi hồn phi phách tán
    Cười sao được khi quấn mấy lớp áo giáp dày chống đạn
    Nút bấm hạt nhân ở đâu khi trốn suốt dưới hầm ngầm

    Lính chết ở Ukraine trong hơn 60 ngày bằng tổng số lính chết ở Afganistan suốt 10 năm
    Càng xâm lược, càng nhãn tiền quả báo
    Nhưng con ngáo ộp vốn sinh ra từ nói láo
    Nên vẫn bô bô lừa dân chúng Nga bằng lời lẽ hoang đường

    Ai đã từng xem phim “Không Có Chỗ Cho Người Già” thì sẽ hiểu Putin không có nấm mồ chôn
    Càng dối trá thì lại càng lộ tẩy
    Mặt cúi gằm và chân tay run rẩy
    Hội chứng Parkinson mục ruỗng tận tâm hồn

    Sẽ đến lúc một viên đạn thiện xạ của Kinh Kha ghim vào trán Tần Thủy Hoàng
    Mấy lớp áo giáp cũng trở thành vô ích
    Coi như xong đời một tên bị thịt !
    BCV

  2. 1 tên lưu manh về chính trị ,
    côn đồ với nước yếu ,
    gian giảo trong kinh doanh ,
    dối trá với mọi người,

    hèn hạ tiểu nhân với đối thủ ,
    phản bội với bạn bè ,
    quỵ lụy trước kẻ thù .

    Trang Đoan
    Nguồn mạng

  3. Trump nói Zelensky không có quân bài nào trong tay để đàm phán cả. Nếu năm 1994 Ukraine không bị đám Mỹ, Nga, Anh, NATO liên kết “dụ khị” phá hủy 1800 hỏa tiễn lục địa và kho vũ khí hạt nhân lớn thứ 3 thế giới thì xin lỗi, không riêng gì Nga mà cả Mỹ, Tàu cũng đố dám rớ đến, nói chi là xâm lược.
    Nói có sách mách có chứng, cứ nhìn nhiệm kỳ đầu của Trump, chỉ cần Kim Jong Un tức Ủn Béo xịt hỏa tiễn và nổ tá lả đã có “bom nguyên tử” là Trump lập tức hạ mình xuống nước dịu giọng làm quen ngay. Chẳng những làm quen mà còn ve vãn hội đàm ở Hà Nội, nhưng cuối cùng cả Mỹ, Tàu, Nga chẳng ai cản được Bắc Hàn nghèo đói cứ lâu lâu bắn một hòa tiễn ra biển hù dọa quốc tế lên ruột.
    Ấy vậy mà bây giờ mấy siêu cường dự hội nghị đó (trừ Anh) nỡ hùa nhau ăn hiếp một dân tộc dũng cảm bảo vệ tổ quốc trước bọn xâm lược Nga suốt hơn 3 năm, mà không thấy bội tín với chữ ký của mình và xấu hổ ư ? Chính lòng yêu nước của dân tộc Ukraine là “quân bài tẩy” mà Trump không bao giờ tính đến…

    HỌC GIẢ BÙI CHÍ VINH

    Mặc áo lính đi họp
    Bị coi là xem thường
    Vác “hột nhơn” đi họp
    Chào hỏi búa xua luôn

    Cần gì phải Veston
    Cứ lầm lì liều mạng
    Bọn nguyên thủ con buôn
    Giàu cỡ nào cũng ngán

    Năm một chín chín bốn
    Thủ chục trái dưới hầm
    Giờ đến Tòa Bạch Ốc
    Đố đứa nào lên gân !

    4-3-2025
    BCV

  4. Hơn 3 năm trước tôi đã viết bài này khi Putin xua 200.000 quân cùng 4.200 xe tăng, xe bọc thép tấn công Ukraina. Hôm nay sau cuộc gặp gây chấn động tại Tòa Bạch Cung với Tổng Thống Donald Trump tôi muốn đăng lên để thấy “Không ai cho không ai cái gì cả”. Nếu ngày xưa Ukraine không mềm lòng trước Mỹ, Nga, Anh, NATO mà phá hủy 1800 hỏa tiễn liên lục địa và kho vũ khí hạt nhân lớn thứ 3 thế giới, thì xin lỗi, không riêng gì Nga mà cả Mỹ, Tàu cũng đố dám rớ đến, nói chi là xâm lược. Âu cũng là một bài học kinh nghiệm để đời mà chính nước Việt Nam cũng từng trải qua khi đối đầu với “kẻ thù truyền kiếp” phương Bắc…

    HỌC GIẢ BÙI CHÍ VINH

    Chiếc mặt nạ ngụy quân tử rơi khỏi Putin
    Một tên Nhạc Bất Quần từ truyện chưởng Kim Dung bước ra nham hiểm nhất
    Cái miệng lúc nào cũng bô bô nước Nga và nước Ukraine tuy hai mà một
    Nhưng gươm đao thì mai phục sẵn trong lòng
    Sao mà giống hệt bọn Tàu Cộng ở phương Đông
    Việt Nam, Trung Hoa núi liền núi, sông liền sông bất diệt
    Nhưng chỉ chờ Việt Nam bị lún sình ở Kampuchia là xua 600.000 quân sang bắn giết
    Rồi ngậm máu phun đàn em với lý do tự bảo vệ mình
    Bây giờ thì đến lượt Sa Hoàng Putin bảo vệ Đại Đế Putin
    Bằng cách chiếm bán đảo Crưm xong là chiếm tiếp hai vùng tự trị
    Nếu năm 1994 người Ukraine không ngây thơ giải trừ kho vũ khí
    Thì đố bạo chúa Nga dám nhúc nhích khỏi tầng hầm
    Lúc đó Ukraine có 1800 hỏa tiễn liên lục địa và kho vũ khí hạt nhân
    Kho vũ khí lớn thử 3 thế giới
    Kho vũ khí có thể làm địa cầu thành tro bụi
    Nhưng chỉ vì mềm lòng trước Mỹ, Nga, Anh, NATO mà phá hủy đi để đổi lấy hòa bình
    Một đất nước có trai anh hùng, có gái đẹp xinh
    Trai có Vitali Klitschko vô địch quyền Anh nhấc nắm đấm lên là huyền đai Nhu đạo Putin bay khỏi rìa trái đất
    Gái có Olga Kurylenko tuyệt đến mức nền điện ảnh Nga cúi đầu tâm phục
    Một đất nước tinh hoa không thể bại trận trước luật rừng
    Hành tinh này không dành cho những thằng khùng
    Những thằng ngụy quân tử Tập Cận Bình và Putin thao túng
    Xâm lược Ukraine như một tiền lệ trước khi Biển Đông dậy sóng
    Trước khi Bắc Kinh nối gót Mạc Tư Khoa xâm chiếm Đài Loan và các nước láng giềng
    Thế chiến thứ 3 bắt đầu từ một nút bấm cuồng điên
    Nút bấm ấy dân tộc Rồng Tiên rành sáu câu vọng cổ
    Hãy chặn tham vọng của bọn Sa Hoàng và Tần Thủy Hoàng bằng cách dựng ngay đài treo cổ
    Rồi kéo lê xác chúng xuống địa ngục mịt mù
    8 tỉ dân địa cầu không thể bị tận thế bởi lũ ngu !
    24-2-2022
    BCV

  5. BÙI CHÍ VINH
    USYK, NẮM ĐẤM UKRAINE

    Usyk lên võ đài không cần những vòng hoa
    Khi Ukraine đang tắm mình trong máu
    Võ sĩ Quyền Anh không cần đọc diễn văn
    Trong khi bọn giặc xâm lăng mỗi ngày ra tuyên cáo

    Giống như đàn anh Klitschko, Usyk dám cầm súng chống kẻ thù tàn bạo
    Không thể chấp nhận làm chư hầu Nga với chế độ bù nhìn
    Giặc đến nhà đàn bà còn đánh
    Huống gì những ông vua hạng nặng Quyền Anh

    Hai lần thắng “Vua giang hồ” Tyson Fury lừng lẫy uy danh
    Usyk tung nắm đấm để “nốc ao” bóng tối
    Lính Nga cuống cuồng tại bán đảo Crime
    Nghe tường thuật mà gối chồn chân mỏi

    Trái đất năm 2025 không có chỗ cho bọn Nga, Tàu ám muội
    Tự do cho Ukraine, tự do cho sự lựa chọn công bằng
    Hỡi những tên bạo chúa “đi đêm” quen nói dối
    Hãy nhìn nắm đấm Usyk, Klistchko mà sám hối trước nhân dân…

    26-2-2025
    BCV

  6. Những người VN ủng hộ Nga xâm lược Ucriane, ca ngợi Trump khi ông ta đổ lỗi chiến tranh xẩy ra cho tổng thống Ucraine ông Zelensky .. đều mù lịch sử, không tôn trọng sự thật, vô lương tâm và đạo đức .

  7. Thằng Trump này 1 mảnh đạo đức cũng không có , thì những kẻ tung hô hắn , làm sao mà có được .

Comments are closed.