Đằng sau Sông Cờ Đỏ, dự án chuyển nước lớn nhất lịch sử Trung Quốc

  •  
  •  
  •  
  •  

Diplomat

Tác giả: Genevieve Donnellon-MayMark Wang

Viet Ecology Foundation chuyển ngữ

14-10-2021

Lời người dịch: Từ lâu, Trung Quốc khai thác thủy điện cắt giảm phù sa và đảo lộn thủy trình tác động đến sinh kế của những người dân sống ở hạ lưu phía Nam. Trung Quốc đang làm một dòng sông lớn kết nối lại để chuyển nước từ các sông cao nguyên Tây Tạng về hướng Bắc, củng cố an ninh nguồn nước cho riêng họ. Dự án này có tên Sông Cờ Đỏ, dài 6100 km, với dự án này Trung Quốc hàng năm sẽ dành lấy 60 tỉ mét khối nước. Trên 120 triệu dân cư sống chung lưu vực với họ ở các nước khác sẽ mất đi nguồn nước này. Không tham khảo và không thông báo, Trung Quốc với 1,4 tỉ người đã đơn phương khai mào một trận chiến sinh tồn lục địa với 1,6 tỉ người dân lân bang gieo thảm họa môi sinh cho họ ở châu Á.

***

7-10-2021

Sông Cờ Đỏ là một dự án mở rộng mạng lưới nguồn nước sinh hoạt của Trung Quốc.

Trong những tháng gần đây, Đề xuất dự án chuyển hướng nước Sông Cờ Đỏ của Trung Quốc (Sông Cờ Đỏ), một đề xuất chuyển hướng nước liên lưu vực mới đáng kinh ngạc, đã thu hút được nhiều sự chú ý trên phương tiện truyền thông xã hội ở Trung Quốc và cả ở các nước hạ lưu,  đặc biệt là ở Ấn Độ Được đặt theo tên của kênh Cờ Đỏ nổi tiếng,  đề xuất này nhằm mục đích chuyển 60 tỷ mét khối nước hàng năm từ các con sông lớn của cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng mong manh về mặt sinh thái, bao gồm ba con sông xuyên quốc gia (Mekong, Salween và Brahmaputra), đến Tân Cương khô cằn và các khu vực khác ở phía tây bắc Trung Quốc.

Các bài đăng trên phương tiện truyền thông xã hội Trung Quốc đã mô tả Sông Cờ Đỏ giống như một món quà từ các vị thần cho vùng tây bắc / miền bắc Trung Quốc khát nước, và là một ví dụ khác về sức mạnh kỹ thuật phi thường của Trung Quốc. Ngược lại, truyền thông Ấn Độ coi đây là mối đe dọa an ninh nguồn nước

Dự án đã được khởi sự bán chính thức vào tháng 11 năm 2017 bởi Nhóm nghiên cứu S4679, gồm các học giả, giáo sư và học giả trẻ. Được dẫn dắt bởi giáo sư Wang Hao của Đại học Thanh Hoa, họ đã tổ chức một số hội thảo và diễn đàn về Sông Cờ Đỏ. Các hoạt động của họ đã được báo cáo bởi các phương tiện truyền thông thuộc sở hữu của chính phủ Trung Quốc. Là một học giả của Học viện Kỹ thuật Trung Quốc, Giáo sư Wang Hao cũng là kỹ sư trưởng của Viện Nghiên cứu Tài nguyên nước và Thủy điện Trung Quốc và chủ tịch Nhóm chuyên gia đối thoại về “Vấn đề Sông Cờ Đỏ”. Ông là thành viên nòng cốt của Ủy ban Cố vấn của Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc.

Tuy nhiên, dự án có những lời chỉ trích. Một số nhà khoa học Trung Quốc, như Zhang Hongquan đặt câu hỏi về chi phí khổng lồ của dự án và làm tăng khả năng mất nước sinh hoạt khổng lồ. Yang Qinye của Viện Khoa học Địa lý chỉ ra rằng Sông Cờ Đỏ đặt ra “những thách thức nghiêm trọng” đối với nhiều lĩnh vực – địa chất, công nghệ, sinh thái, kinh tế và xã hội ở cả vùng cho nước và tiếp nhận nước. Tương tự, Yang và các đồng tác giả nhấn mạnh thêm tác động tiêu cực của Sông Cờ Đỏ đối với sự cân bằng sinh thái và cân bằng nước ở Trung Quốc, điều này có thể sẽ dẫn đến những thay đổi đối với hệ sinh thái, chẳng hạn như mất môi trường sống. Tuy nhiên, không có công trình quan trọng nào trong số này cung cấp bằng chứng cụ thể để tranh luận về trường hợp của họ, cũng như họ không đưa ra đánh giá toàn diện về Sông Cờ Đỏ.

Nếu được xây dựng, Sông Cờ Đỏ sẽ là dự án chuyển hướng nước liên lưu vực lớn nhất, dài nhất và đắt nhất trên thế giới. Cho đến nay, sự chú ý đã được dành cho đề xuất này từ góc độ kỹ thuật và lợi ích của đất nông nghiệp và ốc đảo được đề xuất, có thể là một giải pháp một phần cho những lo ngại về mất an ninh lương thực của Trung Quốc. Rất ít ai chú ý đến một bức tranh lớn hơn nhiều: làm thế nào đề xuất này củng cố hệ thống lưới an ninh nước của Trung Quốc, có thể giúp giải quyết chất lượng nước quốc gia của TrungQuốc, số lượng và các vấn đề phân phối không đồng đều. Bài báo này thảo luận về cách Sông Cờ Đỏ sẽ mở rộng hệ thống lưới điện nước của Trung Quốc và có khả năng cung cấp “an ninh kép” cho khu vực đồng bằng Bắc Trung Quốc.

Các học giả cho rằng, Sông Cờ Đỏ là một hệ thống chuyển hướng nước dòng trọng lực dài 6.180 km nhằm tìm cách “chuyển hướng nước từ Tây Tạng để biến Tân Cương thành California”  Điều này có thể đạt được bằng cách sử dụng kênh chính để chuyển  nước đến miền nam Tân Cương, tất cả các cách đến Kashi (xem hình), đồng thời theo sông Chunfeng để chuyển một lượng nước khổng lồ vào lưu vực Turpan và phía bắc Tân Cương.

Vị trí đề xuất Sông Cờ Đỏ và các con sông có liên quan và các tuyến đường dự án chuyển nước Nam-Bắc ở Trung Quốc. Minh họa của tác giả.

Nếu được xây dựng, nước tưới từ Sông Cờ Đỏ sẽ có sẵn cho Tân Cương và các tỉnh tây bắc khô cằn khác, bao gồm Cam Túc và Ninh Hạ. Tây Bắc Trung Quốc là khu vực khát nước duy nhất không được hưởng lợi từ việc xây dựng các dự án kỹ thuật thủy điện lớn trong nước của TrungQuốc, nhưng đây cũng là nơi năng suất nông nghiệp lớn nhất của đất nước nếu có nước. Lượng nước sẽ được chuyển đến tây bắc Trung Quốc nhiều hơn lượng nước xả hàng năm của sông Hoàng . Nước này dự kiến sẽ tạo ra 13,3 triệu ha đất canh tác ở Tân Cương và một ốc đảo rộng 150.000 km2 ở tây bắc Trung Quốc.

Ngoài mục đích đã nêu là tạo ra một hệ thống cấp nước liên lưu vực khác, chúng tôi tin rằng Sông Cờ Đỏ sẽ có thể củng cố an ninh nước ở miền bắc Trung Quốc. Việc hoàn thành Dự án chuyển nước Nam-Bắc (South-North Water Transfer Project, NSNWTP) tạo ra một hệ thống lưới nước để bảo đảm cung cấp nước cho Bắc Kinh và các thành phố lớn khác ở đồng bằng Bắc Trung Quốc – cái gọi là “sanzhong siheng” (三纵四横). “Ba Dọc Bốn Ngang Sanzhong” đề cập đến ba tuyến đường của SNWTP (các tuyến trungđông đã được hoàn thành và tuyến đường phía tây đang trong giai đoạn lập kế hoạch); “siheng” đề cập đến bốn con sông chảy về phía đông (sông Hải Hà, sông Hoàng Hà, sông Hoài Hà và sông Dương Tử).

Một khi tuyến đường phía tây của dự án SNWTP được xây dựng, 17 tỷ mét khối nước sẽ được chuyển từ thượng nguồn Sông Dương Tử đến thượng nguồn sông Hoàng Hà ở cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng. Tuyến đường này có thể sẽ làm giảm bớt căng thẳng về nước của sông Hoàng Hà, bao gồm cả việc cạn kiệt vùng hạ lưu của sông.

Sông Cờ Đỏ cũng có khả năng chuyển một lượng nước khổng lồ đến phía bắc Trung Quốc thông qua hai nhánh chính của nó: Sông Hongyan dẫn đến Diên An ở tỉnh Bắc Thiểm Tây và sông Mobei chảy vào Nội Mông và Bắc Kinh (xem hình). Điều này sẽ củng cố nguồn cung cấp tài nguyên nước cho đồng bằng Bắc Trung Quốc thông qua chi nhánh Mobei; Đồng bằng Guangzhong và đồng bằng Thành Đô (lưu vực Tứ Xuyên) thông qua chi nhánh Hongyan, tạo thành một mạng lưới an ninh nước lớn.

Tại sao Bắc Kinh và Bắc Trung Quốc cần “bảo vệ gấp đôi” hệ thống an ninh nguồn nước? Trong nhiều năm, Trung Quốc đã phải vật lộn để tìm giải pháp cho chất lượng nước, số lượng và vấn đề phân phối không đồng đều. Giải pháp của chính quyền trung ương Trung Quốc – xây dựng các dự án kỹ thuật thủy điện khổng lồ – không chỉ định hình lại đáng kể các mô hình phân phối nước ở Trung Quốc, mà còn giảm căng thẳng khan hiếm nước ở các khu vực tiếp nhận nước, khiến miền bắc Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào dự án SNWTP. Ví dụ, SNWTP cung cấp hơn 70% nguồn cung cấp nước của Bắc Kinh. Tăng gấp đôi nguồn cung cấp nước và bảo vệ an ninh nước là một động thái chiến lược cho khu vực công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng này – đồng bằng Bắc Trung Quốc.

Trong vài thập niên qua, nhiều dự án kỹ thuật thủy điện đã được xây dựng ở tất cả các khu vực của Trung Quốc với một ngoại lệ: Tây bắc. Nếu được xây dựng, Sông Cờ Đỏ sẽ là một dự án thủy điện lớn khác ở Trung Quốc, nhưng là dự án đầu tiên ở tây bắc Trung Quốc. Bài báo này cung cấp một bức tranh lớn – dự án này không chỉ tạo ra một hệ thống cấp nước mới cho tây bắc Trung Quốc mà còn kết nối với hệ thống lưới nước hiện có để “bảo đảm kép” về mặt chiến lược nguồn cung cấp nước cho Bắc Kinh và miền bắc Trung Quốc. Là một hệ thống cấp nước mới và độc lập cho tây bắc Trung Quốc, đề xuất Sông Cờ Đỏ là lấp đầy khoảng trống nguồn cung.

_____

Tác giả:

Genevieve Donnellon-May là trợ lý nghiên cứu của Viện Chính sách Nước (IWP) tại Đại học Quốc gia Singapore. Lợi ích nghiên cứu của cô bao gồm Trung Quốc, châu Phi và mối quan hệ giữa thực phẩm và năng lượng-nước.

Mark Wang là một nhà địa lý học về con người, chuyên về các vấn đề phát triển và môi trường ở Trung Quốc. Ông là giáo sư tại Trường Địa lý, Khoa học Trái đất và Khí quyển và cũng là giám đốc của Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc đương đại tại Đại học Melbour.

Bình Luận từ Facebook

2 BÌNH LUẬN

  1. Làm thế nào được ? Dự án sử dụng các con sông đều nằm trong nội địa TQ,họ có quyền làm điều đó vì họ giàu có lên,chỉ có cái là họ không đếm xỉa gì đến những thiệt hại xảy ra cho các nước láng giềng (ví dụ :TQ muốn hạn chế lưu lượng sông Mekong bao nhiêu cũng được đối với phần chảy tới ĐBSCL của VN),rồi trong việc tranh chấp nước giữa Mỹ và Mexico thì thằng giàu và mạnh luôn luôn chơi ép thằng nghèo và yếu hơn !

    • Cái khốn nạn là khi người ta giúp nó giàu rồi nó đ.. giúp ai mà chỉ toàn gài bẫy nợ và cưỡng chiếm.

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây