Bao giờ nước mắt có thể “Lay lòng gỗ đá”

  •  
  •  
  •  
  •  

Huy Đức

25-4-2020

Hai bức ảnh chụp cách nhau 13 năm, đều nói về ngày đoàn tụ của hai người tù, hai người cùng một mẹ Việt Nam, nhưng từng bị đặt ở hai bên chiến tuyến.

Bức ảnh thứ nhất, chụp ở ga Hòa Hưng năm 1988. Người đàn ông râu tóc bạc phơ trong ảnh, được xác định, là Đại tá VNCH Nguyễn Công Vĩnh. Ông từ trại cải tạo theo đường xe lửa trở về, được vợ và con trai, tóc cũng đã điểm bạc, ra sân ga đón [không rõ ai là tác giả bức ảnh tuyệt vời này].

Ảnh: internet

Bức ảnh thứ hai được nhà báo Lâm Hồng Long chụp ngày 4-5-1975, người đàn ông trong ảnh là Lê Văn Thức, tử tù Côn Đảo, khóc trên vai mẹ, bà Trần Thị Bính, quê ở xã Tam Phước, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Ông Thức được cài vào Quân lực VNCH, tốt nghiệp Trường Sĩ quan Thủ Đức, được chính quyền Sài Gòn đưa đi học khóa “tình báo tác chiến” tại Malaysia. Về nước, với lon thiếu úy. Tháng 4-1968, Lê Văn Thức bị Tòa án binh vùng 4 chiến thuật tuyên tử hình vì tội “hoạt động nội tuyến cho Cộng sản”.

Ảnh: Lâm Hồng Long

Đoàn tụ chắc chắn đều là mong ước của mọi gia đình. Nhưng họ khóc. Thật khó để nói, đó là những “giọt nước mắt vui” hay là những giọt nước mắt tức tưởi. Ngày 30-4-1975, gia đình thiếu úy Lê Văn Thức nằm trong số “triệu người vui”; gia đình đại tá Nguyễn Công Vĩnh nằm trong số “triệu người buồn”. Thật trớ trêu, cả hai sau đó đều không có ai được hưởng ân huệ của hòa bình cả. Đại tá Nguyễn Công Vĩnh bị đưa đi cải tạo suốt 13 năm. Chỉ cần nhìn những chiếc răng rụng của người vợ một thời xinh đẹp của ông, nhìn mái tóc muối tiêu của con trai ông, đủ thấy họ đã cơ cực thế nào kể từ khi “miền Nam giải phóng”.

Nhưng, nếu như giọt nước mắt ở ga Hòa Hưng năm 1988 của gia đình đại tá Nguyễn Công Vĩnh đã khép lại một bi kịch kéo dài hơn một thập niên. Thì, giọt nước mắt của mẹ con thiếu úy Lê Văn Thức lại mở ra những ngày buồn trước mắt. Bức ảnh mang lại cho nhà báo Lâm Hồng Long nhiều vinh quang nhưng không thể hóa giải tính khắc nghiệt của chiến tranh hằn lên nhân vật.

“Với lý lịch ‘thiếu úy ngụy’, kể từ ngày hòa bình trở về, Lê Văn Thức không được bố trí công tác mới. Mãi sau này, khi một cán bộ công tác ở UBND huyện Châu Thành, Bến Tre tình cờ đọc được những bài báo viết về nhân vật trong bức ảnh ‘Mẹ con ngày gặp lại’(1991), đã tìm đến nhà anh Thức phỏng vấn và viết bài ‘Viên thiếu úy mang bản án tử hình’ (đăng trên báo Đồng Khởi thứ Bảy). Nhiều người ở địa phương mới biết đến các hoạt động trong quá khứ của anh. Và các cơ quan chức năng mới nhiệt tình vào cuộc để rồi công nhận những đóng góp, hy sinh có thực của Lê Văn Thức”[Theo Hoàng Bình Minh, báo CAND].

Mấy hôm nay, chương trình thời sự của VTV vẫn như 45 năm qua, sắp tới 30-4 là xe tăng, pháo lớn lại nổ đinh tai nhức óc. Hơn 15 năm trước, Cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt, người mất vợ và 3 người con trong chiến tranh, đã phải đi một vòng các tỉnh miền Tây, gặp gỡ rất nhiều lãnh đạo, nhà báo địa phương, ông gần như khẩn thiết kêu gọi họ đừng kỷ niệm 30-4 theo cách làm cũ nữa; đừng tiếp tục nã xe tăng đại bác vào quá khứ.

Tác giả ngồi giữa (Hàng bên trái) và cựu Thủ tướng VN Võ Văn Kiệt (Hàng bên phải). Ảnh: FB tác giả

Cuối năm ấy, 2004, ông trả lời tuần báo Quốc Tế, số Xuân: “Lịch sử đã đặt nhiều gia đình người dân miền Nam rơi vào hoàn cảnh có người thân vừa ở phía bên này, vừa ở phía bên kia, ngay cả họ hàng tôi cũng như vậy. Vì thế, một sự kiện liên quan đến chiến tranh khi nhắc lại có hàng triệu người vui mà cũng có hàng triệu người buồn. Đó là một vết thương chung của dân tộc cần được giữ lành thay vì lại tiếp tục làm nó thêm rỉ máu”.

Hàng chục nghìn bản số báo Xuân đã in của tuần báo Quốc Tế, phải đình lại, bóc bài… Mãi tới 31-3-2005, quan điểm này của ông Võ Văn Kiệt về cuộc chiến trước 30-4-1975 mới được đưa ra công chúng.

Cũng năm ấy, trước 30-4-2005, Thành ủy TP HCM gửi cho ông Võ Văn Kiệt “Dự thảo diễn văn” Bí thư Thành ủy đọc tại Lễ kỷ niệm “30 năm ngày giải phóng miền Nam”. Ông vô cùng thất vọng vì bài diễn văn vẫn lặp lại những ngôn từ sáo mòn, công thức; vẫn xe tăng, vẫn đại bác… tiếp tục nã vào người anh em.

Cựu Thủ tướng VN Võ Văn Kiệt tiếp vợ chồng Tướng Nguyễn Cao Kỳ. Ảnh: FB tác giả

Đã 15 năm qua, tuy liều lượng có bớt đi nhưng cách tiếp cận của bộ máy tuyên truyền vẫn không thay đổi.

Khi nghĩ về ngày kết thúc chiến tranh, cả Trịnh Công Sơn và Văn Cao đều khá lạc quan. Trịnh Công Sơn tưởng rằng, những “giọt nước mắt vui” có thể “lay lòng gỗ đá”. Văn Cao cũng hy vọng, nước mắt “sưởi ấm đôi vai anh”. Và ông tưởng: “Từ đây người biết thương người/ Từ đây người biết yêu người…” Sự khác nhau giữa Văn Cao và Trịnh Công Sơn, có lẽ ở chỗ, với một tâm hồn đầy trắc ẩn như Văn Cao, cho dù thốt ra như vậy, nhưng các dự cảm buồn vẫn ám ảnh từng phách, nhịp trong “Mùa Xuân Đầu Tiên” của ông.

Ảnh: FB tác giả

Bao giờ, quê hương tôi mới hết những giọt nước mắt tức tưởi; bao giờ mới thực sự có “những giọt nước mắt vui”; bao giờ lòng người Bên Thắng Cuộc mới thôi gỗ đá.

Bình Luận từ Facebook

7 BÌNH LUẬN

  1. Món cháo thịt mỹ và xương ngụy là món khoái khẩu của lãnh đạo đất nước KTTT định hướng XHCN, chính phủ đánh đu trên luật và đong đưa trên cổng chợ. Thay vì bớt ăn bẩn của dân và sống chung với giặc Tàu thì nên ngưng hẳn cái màn ăn mừng phỏng dái phi nghĩa.

  2. Không bao giờ CS tự thay đổi.
    Phải đấu tranh buộc chúng thay đổi.
    Nhưng chúng rất biết: Thay đổi dẫn tới sụp đổ.
    Sẽ quyết liệt.

  3. VNCH tuyên án tử hình tên gián điệp của giặc. Thế mà hắn lại được toàn mạng trở về ngày phe mình chiến thắng, để rồi nhận chân ra mọi khía cạnh đắng cay về lý tưởng mà hắn từng tôn thờ, trung thành nghiến răng chịu đòn thù tra tấn không khai báo.
    Hoà bình lặp lại, miếng đỉnh chung của cấp trên không có phần cho hắn để bù lại những giờ phút sống chết cận kề trong nghiệp tình báo. Trái lại, hắn phải mang lý lịch kẻ thù của đồng chí đã trao cho hắn nhiệm vụ bất đắc dĩ này, mà lúc ban đầu thâm tâm hắn chẳng hề muốn(?). Ai lại tình nguyện làm gián điệp! Ngày phe hắn chiến thắng, hắn không có sổ lương thực, không sổ chất đốt, không sổ khám bệnh; lý lịch con hắn ở trường học là con nguỵ quân…Còn gì nữa đời của một quả chanh đã vắt hết nước nước? Phải chờ một phép màu, một vài ông tiên ra tay, thì nó mới thấy giá trị của thiên đường đã hứa!
    Bọn nguỵ chần chừ trước mạng sống của tên tử tội đã mất gì? Chiến sĩ điệp báo vc đã được gì?
    Câu chuyện Đức Huy kể…thật là độc!

  4. VNCH tuyên án tử hình tên gián điệp của giặc. Thế mà hắn lại được toàn mạng trở về ngày phe mình chiến thắng, để rồi nhận chân ra mọi khía cạnh đắng cay về lý tưởng mà hắn từng tôn thờ, trung thành nghiến răng chịu đòn thù tra tấn không khai báo.
    Hoà bình lặp lại, miếng đỉnh chung của cấp trên không có phần cho hắn để bù lại những giờ phút sống chết cận kề trong nghiệp tình báo. Trái lại, hắn phải mang lý lịch kẻ thù của đồng chí đã trao cho hắn nhiệm vụ bất đắc dĩ này, mà lúc ban đầu thâm tâm hắn có muốn không nhỉ(?). Ai lại tình nguyện làm gián điệp! Nghe hình như thiên đường cũng không mở cửa ngay cả cho một thiếu tướng tình báo, sá gì một thiếu…uý!
    Ngày phe hắn chiến thắng, hắn có được cấp sổ lương thực, chất đốt, khám bệnh không nhỉ; lý lịch con hắn ở trường học tất nhiên là con nguỵ quân…Còn gì nữa đời của một quả chanh đã ráo nước? Phải chờ một phép màu, một vài ông tiên ra tay, tất cả phải mất hơn 16 năm sau, hắn mới thấy được giá trị vật chất có thể cân đo đong đếm của “thiên đường” đã hứa!
    Bọn nguỵ chần chừ trước mạng sống của tên tử tội đã mất gì? Chiến sĩ điệp báo vc đã được gì?
    Câu chuyện Đức Huy kể…thật là độc!

  5. Why is NCK’s photo shown here? We all know this guy wasn’t loyal to the Republic of Vietnam after all as he was just a turncoat licking commie’s ass for what? his greed, fame and money for sure. The funny thing was unlike Pham Duy, died and buried in Vietnam, Ky was cremated In Singapore and his ash carried back to the US to be viewed as a laughingstock. His famous daughter, Ky Duyen, followed her father’s footsteps enriching herself in Vietnam by serving the commies. What a shameless, greedy family !!!

    • NCK was a mere little politician in a minor historical situation of the South East Asia half a century ago, political stages having been closed and major actors already passing away. Do let them rest in peace, for the sake of pity and sense of shame!

      NCK himself is not such a big man that had left either fame or notoriety for somebody to insist on execrating him all the time, because it is unfair and even vile to attack the defunct one.
      You should, by the way, write your comments in Vietnamese so as for everyone else in Vietnam to plainly realize your naked personality. Can you? I doubt you are able to, because you seem to be or have been from the mainland of China. Writing this comment, you just pretend to be anti-communist. Funny!
      Do behave comme il faut!

  6. NCK was a mere little politician in a minor historical situation of the South East Asia half a century ago, political stages having been closed and major actors already passing away. Do let them rest in peace, for the sake of pity and sense of shame!

    NCK himself is not such a big man that had left either fame or notoriety for somebody to insist on execrating him all the time, because it is unfair and even vile to attack the defunct one.
    You should, by the way, write your comments in Vietnamese so as for everyone else in Vietnam to plainly realize your naked personality. Can you? I doubt you are able to, because you seem to be or have been from the mainland of China. Writing this comment, you just pretend to be anti-communist. Funny!
    Do behave comme il faut!

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây