Người dùng toán học chỉ ra “lỗi hệ thống của Việt Nam” đã về trời

  •  
  •  
  •  
  •  

Nguyễn Khắc Mai

16-7-2019

Mấy chục năm làm Ban liên lạc Quốc học Huế, tôi đã nhiều lần có vinh dự làm việc với Giáo Sư Hoàng Tụy. Khi thì đến thăm, chúc thọ Anh, khi đến mừng Anh được nhận những Giải Thưởng cao quý. Nhiều lần, do yêu cầu của Ban Dân vận, tôi đã được làm việc và nghe Anh nói về “Chính sách Trí thức”.

GS Hoàng Tụy, nhà toán học VN, qua đời hôm 14/7. Photo Courtesy

Hoàng Tụy, đúng là một nhà trí thức ít có ở Việt Nam. Ông là nhà toán học, công trình nổi tiếng trong nước và thế giới của ông là “Lý thuyết Tối ưu Toàn cục” – (Global Optimization). Nhân sinh nhật thứ 70 của ông, Viên Công nghệ Linkoping Thụy Điển đã vinh danh ông: “Người đã có công trình tiên phong trong lĩnh vực tối ưu toàn cục và quy hoạch toán học tổng quát”.

Tháng 12-2007 Hội nghị Quốc tế “Quy hoạch không lỗi” ở Rouen – Pháp, cũng ghi nhận những đóng góp tiên phong của GS Hoàng Tụy. Ông cũng là người đầu tiên nhận “Giải thưởng Constantin Caratheodory Prize”, do Đại hội Quốc tế Tối ưu toàn cục trao tặng.

Trước tình tình sa sút nghiêm trọng của Khoa học và Giáo dục nước nhà, ông đau đáu, thiết tha đề xướng “Mệnh lệnh từ cuộc sống”, để góp ý về cải cách khoa học và giáo dục.

Lo âu với vận mệnh của đất nước, ông, từ toán học, dự báo rất sớm về “lỗi hệ thống”. Nhiều lần ông nói với tôi, Mai này “Hệ thống mẹ lỗi, thì những hệ thống con làm sao mà tử tế được”. Dự báo của ông vừa kịp thời vừa đúng đắn. Nhiều nhà nghiên cứu và cán bộ cao cấp đã vận dụng dự báo của ông. Đáng tiếc, một dự báo khoa học nghiêm túc như vậy không được những người điều hành đất nước tiếp thu một cách chân thành và trách nhiệm.

Nhiều năm cuối đời ông thỉnh thoảng lại gọi tôi đến nhà, trò chuyện, góp ý và sẵn sàng tham gia một “Tòa án Lương Tâm Biển Đông”, nhằm tố cáo, lên án tội ác của Trung Hoa ở Biển Đông. Về: a/ Lên án tối ác sử dụng vũ lực quân sự chiếm đoạt biển đảo của Việt Nam và nhiều nước Đông Nam Á. b/ Lên án tội ác của Trung Hoa đối với ngư dân Việt Nam và những nước Đông Nam Á. Tuy nhiên khởi duyên chưa đạt, nên việc chưa thành.

Gọi ông là nhà Trí Thức thứ thiệt là vì ông là nhà toán học tài năng, rất uyên thâm về một lĩnh vực khoa học cụ thể, có nhiều đóng góp cho toán học nước nhà và thế giới. Nhưng hơn thế, ông thật sự là nhà trí thức hiếm hoi của nước nhà. Bởi vì, bên cạnh chuyên nghành toán học, ông quan tâm nhiều, có chính kiến của mình về nhiều lĩnh vực văn hóa xã hội khác. Ông quan tâm đến thời cuộc nước nhà, ông gọi là vận nước. Ông sẵn sàng góp ý kiến với các nhà đương cục, đóng vai trò lãnh đạo chính trị, kinh tế văn hóa của nước nhà hiện nay. Từ nhân cách đa diện của ông, Ông đúng nghĩa là một nhà Trí Thức của Đất nước.

Sự ra đi của Ông, thật là một tổn thất lớn lao, không thể bù đắp. Tuy nhiên, từ tình cảm, tài năng, ý chí, và tâm huyết của ông đối với sự nghiệp khoa học và với non sông, với xã hội, cùng những công trình khoa học của ông, với một lớp học trò tài năng sẽ là một khối năng lượng giá trị còn mãi góp vào nội lực văn hóa của nước nhà. Ông thật sự mới là người sống mãi với non sông Tổ quốc! Và với chúng ta.

Tôi không vĩnh biệt Anh, vì anh vẫn sống trong lòng chúng tôi.

Bình Luận từ Facebook

2 BÌNH LUẬN

  1. >> Nhiều lần ông nói với tôi, Mai này “Hệ thống mẹ lỗi, thì những hệ thống con làm sao mà tử tế được”. Dự báo của ông vừa kịp thời vừa đúng đắn. […] Đáng tiếc, một dự báo khoa học nghiêm túc như vậy không được những người điều hành đất nước tiếp thu một cách chân thành và trách nhiệm.

    những câu trên thật là luẩn quẩn. Đã biết đây là hệ thống mẹ có lỗi nặng, lại mong người lãnh đạo, đã tạo ra, đang quản lý, sống nhờ vào hệ thống mẹ tiếp thu một cách “chân thành và trách nhiệm”, đó thật là vòng luẩn quẩn.

    https://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_T%E1%BB%A5y

    wiki tiếng Việt cho biết ông Hoàng Tuỵ là đảng viên cộng sản từ năm 1950, và chưa bao giờ ra khỏi đảng. Ở cấp vĩ mô, điều này cho thấy:

    (1) “Tối ưu hóa toàn cục (Global Optimization)” trong hoàn cảnh chính trị tối u hoá toàn diện của chủ nghĩa cộng sản thì cũng chẳng có ý nghĩa gì quan trọng.

    (2) ông Hoàng Tuỵ đã là một phần của, đóng góp không ít thì nhiều cho vấn đề (contributed to the problem), chứ không dứt khoát là giải pháp. So với như là Hữu Loan: không vào đảng, không hợp tác, thì Hữu Loan thuộc về một phạm trù khác hẳn.

    (3) thế nhưng, lúc cuối đời ông có tự diễn biến; đây là tối ưu cục bộ, địa phương chứ không phải “tối ưu toàn cục”

    R.I.P.

  2. Cám ơn tác giả bài viết. Tôi nghĩ bác Tuỵ để lại cho đời nỗi trăn trở của bác với đất nước và đóng góp cho nền toán học ngoài bắc. Bác là người đã theo cộng sản nhưng bác đã không thành công thuyết phục được người cộng sản đi theo con đường dân chủ. Bác biết vậy nhưng vẫn kiên trì khuyên họ. Biết vô vọng mà bác vẫn làm vì bác trăn trở với đất nước .

    Nhưng ở lãnh vực chuyên môn thì bác thành công hơn. Bác là nhà toán học có tài. Bác có công xây dựng nền toán học ngoài bắc. Thực ra, toán học chẳng có đóng góp gì cho kinh tế xã hội Việt Nam. Nền toán học Việt Nam là một bông hoa mà chế độ và những kẻ dốt có cái cớ đi khoe thế giới mà thôi.

    Nhưng bác có tiếng chủ yếu là ở trong nước và vài nơi quen thuộc của bác, chớ không phải vang danh ở cấp độ quốc tế. Bác có đóng góp cho một chuyên ngành hẹp là optimization, nhưng không phải lớn lao như báo chí Việt cộng sản thổi phồng. Khiêm tốn thôi. Một cách khách quan để biết các nhà toán học Việt Nam đứng ở đâu trong thế giới toán học thì hãy vào trang MathSciNet. Đừng để báo chí cộng sản và những người linh tinh thần thánh hoá.

    Bác Tuỵ là bác Tuỵ: tận tuỵ với đất nước và chế độ.

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây