18-8-2026
Màn thanh minh chậm trễ và vụng về của VTV cho thấy sự lúng túng của chính quyền hiện nay trước một phong trào xã hội mà họ không thể nắm bắt được: Phong trào Gen Z.
Mà lúng túng là đúng, vì đây là một hiện tượng mang tính thời đại, xảy ra ở nhiều quốc gia chứ không chỉ riêng Việt Nam.
Nepal, Bangladesh, Philippines, Indonesia và nhiều nước khác đã chứng kiến những phong trào xã hội do người trẻ dẫn dắt với nhiều điểm tương đồng.
Nguồn cơn ở đâu?
Khác với những thế hệ trước đó, Gen Z là thế hệ mà lời hứa rằng cứ học hành và làm việc chăm chỉ thì sẽ có một tương lai tốt đẹp, không còn đúng nữa.
Họ tốt nghiệp ra trường, đi làm và nhận mức lương 8–10 triệu/ tháng, chỉ để thấy một căn hộ khiêm tốn ở Sài Gòn, Hà Nội có giá 4–5 tỷ đồng, vượt xa tầm với của mình.
Những cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp của đất nước mà họ từng đến “chill, chill” với đồng lương eo hẹp của mình, nay lại bị chiếm đoạt để làm resort chục triệu, trăm triệu hay biệt thự chục tỷ, trăm tỷ mà đa phần chỉ quan chức, đại gia cùng bồ bịch mới chi trả nổi.
Tệ hơn, không thể an toàn trong một chiếc xe hơi vì không đủ tiền, họ hằng ngày rong ruổi trên chiếc xe máy của mình, bất kỳ lúc nào cũng có thể bị một tay quan chức say xỉn lái BMW tông mà không phải chịu trách nhiệm.
Và cuối cùng, khi họ đặt bó hoa tưởng niệm cho một nạn nhân cùng thế hệ, điều họ muốn nói là dẫu đã mất hết tất cả, phẩm giá con người vẫn là thứ không tiền của nào có thể mua được và không điều gì có thể xâm phạm.
Thế mà chính quyền đã quẳng hoa của họ vào thùng rác, kèm theo đó là niềm tự tôn của một thế hệ, trong một hành động không thể ô nhục hơn giữa một thành phố được mệnh danh vì hoà bình.
Họ còn gì để mất?
Và người nắm quyền hiện tại làm sao có thể đáp ứng những kỳ vọng của thế hệ này mà không từ bỏ bớt đặc quyền đặc lợi của mình?
Ở những nước mà các phong trào do Gen Z dẫn dắt quét qua, chính quyền yếu kém, tham nhũng có thể bị đẩy vào khủng hoảng, thậm chí bị lật nhào như ở Nepal và Bangladesh; đỡ hơn như Philippines và Indonesia thì phong trào bùng phát rồi lại âm ỉ như nồi lửa chờ sục sôi.
Công việc hiện tại cho tôi cơ hội được nói chuyện với thành viên của một số phong trào này. Điểm chung tôi nhận thấy ở nhiều người trong số họ là không có mối quan hệ với giới hoạt động lão làng trong nước, không cần spotlight cá nhân, lại rành công nghệ nên thường chọn các nền tảng ẩn danh, chẳng có thủ lĩnh hay gương mặt đại diện nên thiên biến vạn hoá về chiến thuật đấu tranh.
“Chẳng có tóc mà nắm”, những phong trào kiểu này khiến bộ máy an ninh quan liêu đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Ở những nơi khủng hoảng đã đi quá xa, bộ máy ấy có thể rơi vào tình trạng mất kiểm soát và cuối cùng chỉ còn nhìn chính quyền của họ sụp đổ trong bất lực.
Viết những dòng này, tôi biết một số người sẽ bảo lại lợi dụng kích động. Nhưng nói vậy là coi thường các bạn trẻ.
Gen Z là thế hệ lớn lên với nhiều lợi thế về tri thức, dễ dàng tiếp cận mọi loại thông tin mà họ cần. Không thể cứ giản đơn cho rằng bất cứ khi nào họ lên tiếng hay phản kháng thì đều là vì bị ai đó kích động, lợi dụng.
Cách nhìn giản đơn này cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến cơ quan an ninh các nước kể trên “thấy cây mà không thấy rừng”, để rồi chuốc lấy thất bại.
Bởi vậy, nếu họ tiếp tục bao che cho Nguyễn Sỹ Cương cũng không sao, nhưng có lẽ đến một ngày họ sẽ phải lo cho Ba Đình.
Cuối cùng, với những kẻ cầm quyền cứ chụp mũ “cách mạng màu” cho những hành động nguyên uỷ trong sáng của người trẻ, tôi muốn nhắc họ đừng quên chính họ đã từng ra rả vào tai chúng tôi lời của Lý Tự Trọng:
“Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể là con đường nào khác”.
Bao gồm cả cách mạng màu.
Như thế đã đủ xuyên tạc chưa, hỡi các ngài?
Cái này bên ni gọi là the pain of progress, nổi đau của phát triển . Cuộc đối đầu giữa những giá trị truyền thống trước sự xâm thực của văn hóa phương Tây, dù mún hay không, đang tràn ngập nước ta
Bài viết của Mai Phan Lợi về Bát Tràng là 1 ví dụ . Mai Phan Lợi đại diện cho những người lo sợ cho những gì của (riêng) hồn Việt Nam sẽ bị những khối bê tông cốt sắt vô hồn, có thể bóng lưỡng, thay thế 1 cách tàn nhẫn & vô cảm, the inevitable doom.
Cho phép tớ (chỉ) nghiêng (thui) zìa phe … uh, bức xúc & bùn bực của Mai Phan Lợi . Đứng hẳn cùng với Mai Phan Lợi … Brrr! có vẻ hổng đủ duyên, xin kiếu
Thiết nghĩ, sự phẫn nộ hay những hành động tưởng niệm của giới trẻ (Gen Z) thời gian qua không nên bị nhìn nhận đơn thuần là sự kích động hay lôi kéo. Đó trước hết là phản ứng tự nhiên của một thế hệ lớn lên với tri thức, lòng tự trọng và sự nhạy cảm sâu sắc trước những bất công xã hội. Khi rào cản về cơm áo gạo tiền, giá nhà đất hay sự bất an giao thông vốn đã đè nặng, thì bất kỳ sự thiếu minh bạch hay ứng xử vụng về nào cũng dễ trở thành mồi lửa tích tụ niềm cay đắng.
Thay vì vội vã quy chụp hay dùng các biện pháp hành chính để dập tắt, bài học lớn nhất cho công tác quản trị xã hội lúc này chính là sự lắng nghe và đối thoại chân thành.
Tôi cho rằng, giới trẻ (Gen Z) không cần những lời hoa mỹ hay sự né tránh, họ cần sự thượng tôn pháp luật, tính minh bạch và một môi trường công bằng để cống hiến. Chỉ khi lòng tin được củng cố bằng hành động thực chất, mọi nguy cơ sóng gió mới thực sự được hóa giải từ gốc!
Cảm ơn tác giả Nguyễn Anh Tuấn cho bài viết rất thẳng thắn. Mong rằng những trăn trở này sẽ là lời cảnh tỉnh để công tác quản trị biết trân trọng và lắng nghe tiếng nói của giới trẻ nhiều hơn!
Tác giả đã quên khuấy vai trò quan trọng của Internet, CellPhone, Du lịch trải rộng khắp thế giới…đưa con người đến gần nhau hơn, học hỏi được nhiều điều mới mẻ và nhận thức được sự tiến bộ vượt bực của xã hội tư bản trong khi đó thì các nước lần mò theo XHCN ngày càng thụt lùi , nghèo đói, lạc hậu.
Đừng thắc mắc tại sao Venezuela bị tan rã trong vòng ba giờ đồng hồ, tại sao Cuba sống lây lắt khổ cực không lối thoát. Sắp tới sẽ thấy VN biến chuyển như thế nào nếu không thức tỉnh kịp.
Chưa đến ca trực anh LQT ơi, Cuba đang thức canh gác hòa bình thế giới thì Vn phải lợi dụng mà ngủ li bì như lũ lợn chứ, Cuba canh thức hòa bình cho thế giới mà bụng nó đánh trống mắt nó lim dim tay chân rung hết trơn.