Nếu không có clip, liệu sự thật có được nhìn thấy?

Thái Hạo

3-6-2026

Đọc tin này trên báo, tôi không dám chắc là báo chí diễn đạt đúng nội dung mà Bộ GD-ĐT ban hành, vì thế tôi phải tìm văn bản gốc là Công văn số 3147 /BGDĐT-HSSV “V/v tăng cường chấn chỉnh, xử lý, ngăn chặn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục”.

Và công văn viết: “Hướng dẫn học sinh sử dụng mạng xã hội an toàn, đúng pháp luật; nhận diện và từ chối các hành vi kích động bạo lực trực tuyến; tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội”.

Câu này có hai vế, trước và sau dấu chấm phẩy (; ). Tá hỏa, vì báo đã ghi lại nguyên văn câu chữ trong công văn, chứ không hề có sự “hiểu nhầm” nào cả. Theo đó, Bộ cấm đồng thời tất cả các hành vi sau:

Không:

– Quay phim

– Chụp ảnh

– Phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội

Đây là một quy định vô lý. Cấm phát tán các clip bạo lực lên mạng xã hội thì còn hiểu được (tuy vẫn cần làm rõ nhiều khía cạnh để không cấm luôn cả những hành động “phát tán” vì lợi ích cộng đồng). Nhưng cấm cả quay phim, chụp ảnh, thì chịu, không hiểu nổi suy nghĩ của Bộ.

Trước hết, chúng ta cần nhìn thấy một “thực tế pháp lý” ở Việt Nam, là rất nhiều vụ bạo lực học đường chỉ được biết đến và xử lý khi được đưa lên mạng xã hội.

Có những trường hợp, ngay cả khi đã đưa lên mạng, khi sự vụ việc đang gây rúng động và đau lòng cho xã hội, thì thay vì giải quyết vấn đề, những người có trách nhiệm (như hiệu trưởng) lại đi “báo công an” để xử lý người đưa tin. Thế thì, chúng ta biết cái phong trào “đóng cửa bảo nhau” đã trở thành một thứ “văn hóa” che đậy, dối trá, và bịt mồm ăn sâu tới mức nào.

Ai còn nhớ vụ một học sinh lớp 7 đánh cô giáo ngay trong lớp học ở Hà Nội trước mắt tất cả bạn bè mà không ai can ngăn, còn lo kéo rèm để che đi, và sau đó hiệu trưởng đã lên tiếng “nhờ Công an phường Định Công can thiệp, điều tra nguồn phát tán clip khi chưa được phép của nhà trường”? Tôi không biết bây giờ, sau khi “xử lý” vụ việc, cô hiệu trưởng mẫu mực của trường này đã được thăng lên đến chức gì rồi!

Việc bắt nạt, bạo hành, làm nhục người khác và quay phim rồi đưa lên mạng để câu view, câu like, làm nhục người khác, rõ ràng là đáng lên án và nghiêm cấm. Nhưng việc quay/chụp lại để phản ánh, tố cáo bằng các kênh khác nhau (trong đó có cả mạng xã hội), không những là quyền mà còn là trách nhiệm mà mỗi người nên có, nếu muốn xã hội trở nên tốt đẹp hơn.

Việc cấm tiệt mọi hành vi quay, chụp, chia sẻ các hình ảnh bạo lực (mà không phân biệt mục đích, tính chất và cách làm) không những sẽ triệt tiêu cách thu thập chứng cứ để “báo cơ quan chức năng” mà còn gián tiếp bao che, dung dưỡng cho nạn bạo lực. Tôi không hiểu Bộ đang nghĩ gì! Hay chỉ cần trên mạng không thấy các hình ảnh bạo lực nữa thì nghĩa là thiên hạ đã thái bình?

Muốn học sinh và người dân không đưa lên mạng xã hội (để tố cáo và kêu cứu), thì phải có những biện pháp khác tin cậy và hiệu quả hơn. Ví dụ, mỗi khi có một vụ bắt nạt, đánh nhau, khi học sinh “báo cáo” thì nhà trường phải giải quyết kịp thời, công khai, minh bạch, nghiêm minh, chứ không phải như mới đây một số học sinh của trường THCS Nguyễn Du (xã Di Linh – Lâm Đồng) bị bạn học bạo hành và bắt nộp tiền bảo kê suốt cả một thời gian dài, khiến một em đã treo cổ tự tử.

Theo báo Pháp Luật, “giáo viên chủ nhiệm của em H. được cho là từng trực tiếp chứng kiến cảnh học trò của mình bị đánh bằng mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, thay vì có biện pháp xử lý triệt để hoặc thông báo khẩn cấp cho gia đình hai bên phối hợp giáo dục, cô giáo này lại chỉ gọi riêng hai học sinh vào phòng để nói chuyện nội bộ, khiến chuỗi bi kịch của em H. vẫn âm thầm tiếp diễn”.

Sự sa đọa này ở những học sinh còn học cấp 2, thử hỏi đã bắt đầu và được dung dưỡng, vô cảm từ đâu, nếu không phải là từ chính người lớn đang làm công việc giáo dục, những người đáng ra phải đứng ra làm công việc “cứu vớt” các em? Giáo viên, hiệu trưởng, vì điều gì mà đã che giấu? Vì thành tích, lợi ích cá nhân hay sự độc ác, hay cả ba? Và có thể trông chờ vào họ được hay không, hay người ta lại phải “tung lên mạng xã hội” để kêu cứu thì may ra mới có sự “vào cuộc”?

Tại sao khi bị bạo hành, bạo lực (cả học đường, gia đình lẫn xã hội), người dân lại ít khi nghĩ ngay đến và tìm đến chính quyền? Vì “chờ vạ má sưng” hay “tốn thời gian vô ích” hay “mất công mất việc mà còn rắc rối hơn”?

Chắc chắn rằng, nếu đó là một “địa chỉ đáng tin cậy”, người dân sẽ nghĩ đến và tìm đến đầu tiên. Nhưng vì sao đến nay cái điều giản dị và tất nhiên đó lại vẫn chưa thể “đi vào thực tiễn đời sống” như một ứng xử phổ biến?

Niềm tin của người dân đang đặt vào đâu, nếu hàng ngày phải lên mạng kêu cứu, chứ không phải là đến “cửa công”? Những câu hỏi thế này nhà nước cần trả lời và/ để có sự thay đổi căn bản trong quản trị xã hội.

Bạo lực và bạo lực học đường nói riêng, bao giờ cũng phản ánh kết quả của nền giáo dục và sự vận hành của xã hội trong một mô hình quản trị nhất định. Bộ Giáo dục cũng như nhà nước cần thấy một cách sâu sắc trách nhiệm của mình, chứ không chỉ đổ cho “đạo đức cá nhân”, trong khi nó đã trở thành vấn đề xã hội rộng khắp và nhức nhối đến mức thành một sự báo động thống thiết.

_______

Ghi chú: Tựa đề bài viết do Tiếng Dân đặt

Bình Luận từ Facebook

5 BÌNH LUẬN

  1. cá nhân tôi cho rằng, Bộ cấm quay phim, chụp ảnh vì muốn dập tắt hiện tượng bạo lực trên bề nổi mạng xã hội. Nhà trường thì vội vàng kỷ luật, bắt học sinh xin lỗi để nhanh chóng đóng cửa bảo nhau, giữ sạch bảng thành tích. Nhưng tất cả đều quên mất một điều: Nhà trường là nơi làm giáo dục, chứ không phải tòa án để thầy cô đóng vai thẩm phán luận tội rồi phạt là xong chuyện.

    Thực tế đã cho thấy, một đứa trẻ tìm đến bạo lực thường là đứa trẻ đang gặp bất ổn về tâm lý, mệt mỏi hoặc có những bức xúc không biết giải tỏa cùng ai. Thay vì dùng lệnh cấm để che giấu hay dùng hình phạt để ép buộc, tại sao người lớn không bắt đầu bằng sự thấu cảm? Hỏi xem các em có ổn không, lắng nghe cơn giận của các em trước, rồi thay vì ban phát giáo điều, hãy trao cho các em những ‘dụng cụ’ – tức là kỹ năng làm chủ cảm xúc và giải quyết xung đột một cách văn minh. mới hy vọng có được sự an lành trong cộng đồng.

    Khi nhà trường nói riêng và ngành giáo dục nói chung dám nhìn thẳng vào sự thật và coi những sự cố kiểu như thế này hoặc tương tự như một trong những cơ hội để ‘dạy và học’ thực tế (dễ hiểu thay vì giáo điều) để rồi trao những cách ứng xử ứng xử được cộng đồng chấp nhận cho học sinh, với hy vọng bạo lực dần sẽ giảm. Lúc đó, chẳng có học sinh nào cần phải quay phim hay đưa clip lên mạng để kêu cứu nữa.

    Môi trường giáo dục chân chính là phải chữa tận gốc bằng sự thấu hiểu, chứ không phải giấu bệnh bằng những lệnh cấm.

    Cảm ơn Thái Hạo cho tình yêu con người và đất nước VN!
    Trân trọng và chúc sức khỏe!

    • Mục đích của giáo dục không phải là tạo ra một môi trường hoàn hảo không tì vết bằng những lệnh cấm, mà là dạy đứa trẻ cách ứng xử khi đối mặt với cái xấu, cái sai. Một vụ bạo lực học đường xảy ra là một bi kịch, nhưng cách người lớn xử lý nó chính là một bài học sống động nhất về nhân quyền, pháp luật và tình người.

      Nếu biến nó thành cơ hội để giáo dục nhận thức, xã hội sẽ có những công dân văn minh. Còn nếu chọn cách cấm quay, cấm chụp để ‘đóng cửa bảo nhau’, chúng ta đang bỏ lỡ cơ hội dạy học sinh làm người tử tế, mà chỉ dạy các em cách che giấu và vô cảm trước nỗi đau của bạn bè.

  2. Thật ra, đầu tiên tiền đâu nên đặt câu hỏi Việt Nam có thật sự cần sự thật thật hay không ?

    Theo thiển ý của riêng tớ thì Việt Nam chưa, và có lẽ không bao giờ cần sự thật . Và hổng nên ti toe bày đặt nói thật làm gì, hoàn toàn chả có lợi cho (bất cứ) ai cả . Vụ Bảo Ninh, Nguyên Ngọc nói thật 1 lần, lòi ra ổng fix ban giám khảo . 1 lần nữa sự thật được 1 kẻ tiên phong đi đầu trong mặt trận chống Trump nói ra, lòi ra sự thật Cách Mạng, aka có chọn lọc . Ngay cả Thái Hạo đây, làm thế nào để ông thầy giáo dạy Văn Thái Hạo có thể về hưu sớm, nhàn cư viết phản biện là 1 ví dụ nên bóp cổ sự thật cho nó chết tiệt đi

    Đảng là đại diện xứng đáng của dân Việt . Đừng nghe những gì Trump nói, trí thức cán bộ chống Trump rất đáng tin . Đừng có nghe mấy lời xúi dại của những người khôn như rận .

    Cứ thử 1 ngày dân Việt tự dưng mắc chứng nói thật . i give it 5 secs, chắc chắn sẽ không ai sống nổi với sự thật mà mình mới buột miệng nói ra. Sau 5 giây đó, mọi người chợt nhận ra cái tai hại của nói thật, và bình tâm quay lại với dối trá thường nhựt thui

    Tớ ủng hộ Đảng chiện này . Việt Nam có những trí thức như Thái Hạo hổng cần sự thật tới cỡ đó đâu, cứ an tâm mà vui sống

  3. Bộ Giáo dục nhưng ban hành văn bản quy phạm pháp luật rất không thực tế, vô văn hóa và không hiểu biết pháp luật . Nếu không có các cuộc bạo hành học đường thì lấy đâu để học sinh và người dân quay Video phát trên Mạng Internet ? Nếu không có các Video phát trên mạng thì lâu nay chính quyền và ngành Giáo dục không có chứng cứ để chấn chỉnh và kỷ luật người vi phạm ? Dường như Bộ giáo dục sắp là phiên bản của bộ CA ?

  4. Ngọng líu lưỡi lên làm bộ trưởng giáo dục, ấu dâm lên làm hiệu trưởng, buôn bán thuốc giả lên làm sếp ngành y tế, trùm buôn lậu lên làm sếp bộ Công Thương, sát thủ lên làm sếp sòng và còn nhiều những nghịch lý, những bất công.
    The winner take ít all, vâng kẻ thắng thì tự cho mình cái quyền ngồi trên đầu thiên hạ, dưới bầu trời nay tao là số 1, đám dân đen tụi bay hãy liệu hồn. Ngông là hách dịch đến thế là cùng.

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây