3-1-2026
Công văn đề nghị xử lý xuyên tạc nội dung lịch sử trong SGK của Bộ Giáo dục Đào tạo là một hành động cương quyết hiếm thấy của một bộ nhà giáo đứng đắn luôn chọn đứng ngoài tranh cãi.
Sự cương quyết ấy khiến tôi nghĩ rằng, liệu ở tầng cao hơn xuất hiện nhận thức rằng “chống lật sử” có khả năng phát triển thành một đe doạ cho chính danh cải cách của NQ68 về phát triển kinh tế tư nhân?
Bởi lẽ, về logic lập luận, thì “chống lật sử” về căn bản là sử dụng chủ nghĩa dân tộc phòng vệ, cộng với lý tưởng xã hội chủ nghĩa để bảo vệ ký ức lịch sử hào hùng trong hai cuộc kháng chiến.
Mà chủ nghĩa dân tộc phòng vệ — xem lịch sử Việt Nam là một bản trường ca chống ngoại xâm dựa trên căn tính phòng vệ của người dân đồng bằng sông Hồng — nằm trên quỹ đạo va chạm với tính thực dụng của Nghị quyết 68.
Hơn nữa, ký ức tập thể mà nhóm “chống lật sử” muốn bảo vệ có cả CCRĐ lẫn phong trào “đánh tư sản”, là hai sự kiện mà xét trên trục tái cấu trúc xã hội, thì NQ68 là hành động “hiệu chỉnh lịch sử”.
Như những gì chúng ta chứng kiến trong hai cuộc tranh luận Gia Long — Nguyễn Huệ và “Nỗi buồn chiến tranh”, những người “chống lật sử” luôn luôn cần có một kẻ thù trên hệ quy chiếu đạo đức của mình.
Trong hệ quy chiếu đạo đức ấy, mọi thứ đe doạ chính danh quá khứ đều có khả năng bị xem là kẻ thù, từ Bảo Ninh viết về thân phận cá nhân đến những ai bảo vệ đức Thượng công — và vừa rồi là Bộ Giáo dục Đào tạo trong việc chọn SGK.
Nếu thành công trong chuyện phê phán SGK lịch sử, thì hoàn toàn có khả năng “chống lật sử” lớn mạnh thành một phong trào chính trị bảo thủ, tuy không trực diện chống lại NQ68, nhưng sẽ chĩa mũi dùi vào những ai hưởng lợi từ Nghị quyết.
Tuy nhiên, hành động của Bộ Giáo dục Đào tạo thì cương quyết, nhưng công văn giải thích hợp lý, phản ánh tâm thế chính trị mềm dẻo, nên việc xử lý có lẽ sẽ chỉ dừng lại ở nhắc nhở.
Nhưng ngay cả khi là “nhắc nhở”, thì công văn cũng cho thấy lịch sử đã sang trang, và những ai “chống lật sử”, một khi đi quá đà, sẽ trở thành “kiêu binh văn hoá tư tưởng” và lạc ngoài quỹ đạo vận động của xã hội.
Và sẽ bị lịch sử bỏ qua.
______
Ghi chú: Tựa bài do Tiếng Dân đặt.
