Thách thức Trung Quốc của Mỹ

Project-Syndicate

Tác giả: Joseph S. Nye, Jr.

Đỗ Kim Thêm, chuyển ngữ

3-8-2022

Hiện tại, tinh thần dân tộc ngày càng gia tăng và chính phủ Trung Quốc nhiều quyết đoán, có nghĩa là Hoa Kỳ có thể sẽ phải dành nhiều thời gian hơn để xử lý tình trạng cạnh tranh siêu cường của mình. Nhưng bằng cách tránh cảnh tuyên truyền thoá mạ nhau về mặt ý thức hệ, tránh những kiểu ví von gây hiểu lầm trong Chiến tranh Lạnh và duy trì các liên minh của mình, Mỹ có thể vượt qua thách thức.

Tại Diễn đàn An ninh Aspen năm nay (mà tôi đồng chủ trì) hồi tháng Bảy, Đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ, Tần Cương đã kêu gọi sự thông cảm hơn về đất nước của mình. Nhưng đã có một cuộc tranh luận quan trọng giữa các chuyên gia tập hợp về các mục tiêu của Trung Quốc. Chủ tịch Tập Cận Bình đã công bố ý định của Trung Quốc nhằm vượt qua Mỹ về các công nghệ quan trọng như trí tuệ nhân tạo và sinh học tổng hợp vào năm 2030, và nhiều nhà phân tích dự đoán rằng, GDP của Trung Quốc (được đo bằng tỷ giá hối đoái trên thị trường) sẽ vượt qua Mỹ vào đầu thập niên tới. Có phải Trung Quốc đang tìm cách thay thế Mỹ để trở thành cường quốc hàng đầu thế giới sau một trăm năm cai trị của cộng sản vào năm 2049?

Một số người gieo tin đồn mô tả theo nghĩa bóng rằng người Trung Quốc “cao mười feet”, nhưng một tham gia viên của Aspen giàu kinh nghiệm đã nói đùa rằng, Trung Quốc là người cao 5’10 ” khi so với người Mỹ cao 6’2″. Trong mọi trường hợp, Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đầy ấn tượng trong vài thập niên qua và các chiến lược gia Mỹ mô tả đây là “thách thức về tiến độ” trong một cuộc cạnh tranh giữa các siêu cường.

Những gì xảy ra trong ba thập niên tới sẽ phụ thuộc vào nhiều ẩn số. Một số nhà phân tích thấy Trung Quốc suy vi sau khi không thể thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình”. Những người khác dự đoán, Trung Quốc sẽ đạt tới mức bình ổn vì những hạn chế về dân số, yếu tố thấp trong năng suất và chính sách của ông Tập ủng hộ các doanh nghiệp nhà nước hơn là tư nhân. Thêm vào đó, Trung Quốc đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng về bất bình đẳng và suy thoái môi trường ngày càng gia tăng. “Trung Quốc mộng” của ông Tập và bất kỳ dự báo theo đường tuyến tính nào khác có thể bị sai lệch bởi những biến cố bất ngờ như chiến tranh Đài Loan hoặc khủng hoảng tài chính.

Một lần nữa, một số chuyên gia tại diễn đàn Aspen bi quan hơn những người khác. Không bao giờ có một tương lai duy nhất, chỉ có nhiều kịch bản có thể xảy ra, và kịch bản nào trở nên có nhiều khả năng hơn sẽ phụ thuộc một phần vào những gì Trung Quốc làm và cách Mỹ chọn để ứng phó. Cũng giống như có nhiều tương lai có thể xảy ra, Mỹ có nguy cơ gặp nhiều thất bại có thể xảy ra khi phản ứng với thách thức Trung Quốc, vì vậy một chiến lược thận trọng phải xem xét nhiều hơn là một thất bại. Thất bại nặng nề nhất sẽ là một cuộc chiến quy mô. Ngay cả khi Mỹ chiếm ưu thế, một cuộc xung đột quân sự giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ khiến các tác động kinh tế toàn cầu của cuộc xâm lược Ukraine của Nga có vẻ không quá quy mô khi so sánh.

Các nhà phân tích về an ninh tại diễn đàn Aspen tập trung vào vấn đề Đài Loan, nơi mà Trung Quốc coi là một tỉnh nổi loạn, một tác nhân tiềm tàng cho một cuộc chiến Trung – Mỹ. Từ lâu, Mỹ đã cố gắng can ngăn Đài Loan tuyên bố độc lập về mặt pháp lý và ngăn chặn Trung Quốc sử dụng vũ lực chống lại hòn đảo này. Nhưng năng lực quân sự của Trung Quốc ngày càng gia tăng, và trong khi Tổng thống Mỹ Joe Biden phủ nhận rằng chính sách của Mỹ đã thay đổi, các quan chức Trung Quốc tuyên bố rằng các chuyến viếng thăm cấp cao của Mỹ tới Đài Loan, gần đây nhất là của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, đang huỷ hoại chính sách này. Người ta có thể tưởng tượng hai bên vấp phải chiến tranh như các cường quốc châu Âu đã làm vào năm 1914.

Một loại thảm họa thứ hai sẽ là một cuộc chiến tranh lạnh kéo dài được thúc đẩy bởi các tuyên truyền thoá mạ của Trung Quốc ngày càng gia tăng trong nền chính trị quốc nội của Hoa Kỳ. Một kết quả như vậy sẽ ngăn cản sự hợp tác Trung – Mỹ trong việc điều hành nền kinh tế thế giới hoặc đối phó với sự tương thuộc về mặt sinh thái, quan trọng nhất là trong việc ứng phó với đại dịch và biến đổi khí hậu. Tương tự như vậy, tình hình cạnh tranh Mỹ – Trung ngăn cản sự hợp tác trong việc làm trì trệ cho sự phổ biến các vũ khí hạt nhân và sinh học, nó sẽ gây tốn kém cho tất cả.

Mỹ cũng sẽ phải chịu đựng nếu không thể xử lý tình trạng phân hoá chính trị trong nước và giải quyết các vấn đề kinh tế và xã hội, dẫn đến việc mất tập trung và làm suy yếu nghiêm trọng tính năng động trong công nghệ mà nó cho phép Mỹ cạnh tranh thành công với một Trung Quốc đang trỗi dậy. Tương tự như vậy, sự phát triển của trào lưu tự nhiên dân túy làm giảm tình trạng nhập cư hoặc suy yếu sự hỗ trợ của Hoa Kỳ đối với các thể chế và liên minh quốc tế có thể dẫn đến việc thất bại về cạnh tranh.

Cuối cùng, có thể có sự thất bại về tầm nhìn và các giá trị của Hoa Kỳ. Để chắc chắn, chủ thuyết hiện thực và thận trọng là các điều kiện cần thiết cho một chiến lược thành công đối với Trung Quốc. Mỹ không có khả năng làm cho Trung Quốc trở nên dân chủ; chỉ có người Trung Quốc mới có thể làm điều đó. Nhưng ý nghĩa của tầm nhìn về các giá trị dân chủ và nhân quyền cũng rất quan trọng để tạo ra sức mạnh mềm có lợi cho nước Mỹ bằng cách thu hút thay vì ép buộc các đồng minh. Đó là lý do tại sao một đáp ứng thành công của Mỹ đối với thách thức Trung Quốc bắt đầu từ trong nước và phải dựa trên việc bảo tồn các thể chế dân chủ của chính nước Mỹ.

Mỹ cũng nên đầu tư vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển, bao gồm “Chips and Science Act” trị giá 280 tỷ Mỹ kim được Quốc hội Mỹ thông qua gần đây, để duy trì lợi thế công nghệ của mình trong các ngành công nghiệp quan trọng. Và nước Mỹ nên vẫn mở cửa với thế giới (bao gồm cả sinh viên Trung Quốc), thay vì rút lui sau bức màn sợ hãi và suy tàn.

Về chính sách đối ngoại và an ninh, Mỹ cần tái cấu trúc các lực lượng quân sự kế thừa của mình để thích ứng với sự thay đổi công nghệ, đồng thời củng cố các cấu trúc liên minh, gồm khối NATO và các quan hệ đối tác với Nhật Bản, Úc và Nam Hàn. Rốt cuộc, thị phần của nền kinh tế thế giới do Mỹ và các đồng minh chiếm gấp đôi so với Trung Quốc và Nga cộng lại. Mỹ cần tăng cường quan hệ với Ấn Độ, bao gồm thông qua khuôn khổ ngoại giao của Bộ Tứ (Quad), một nhóm an ninh bốn nước không chính thức gồm Nhật Bản và Úc.

Mỹ cũng nên tăng cường sự tham gia và bổ sung các thể chế quốc tế hiện có mà Mỹ tạo ra để thiết lập các tiêu chuẩn và xử lý mối tương thuộc. Cuối cùng, điều quan trọng là phải hợp tác với Trung Quốc nếu có thể về các vấn đề tương thuộc xuyên quốc gia.

Trong cuốn sách quan trọng gần đây là The Avoidable War: The Dangers of a Catastrophic Conflict Between the US and Xi Jinping’s China (Cuộc chiến có thể tránh được: Các nguy hiểm của một cuộc xung đột đầy thảm khốc giữa Mỹ và Trung Quốc của Tập Cận Bình), Kevin Rudd, cựu thủ tướng Úc ủng hộ việc đặt mục tiêu “cạnh tranh chiến lược được xử lý”. Trong ngắn hạn, tinh thần dân tộc ngày càng gia tăng ở Trung Quốc và các chính sách quyết đoán của chính phủ của ông Tập, có nghĩa là Mỹ có thể sẽ phải dành nhiều thời gian hơn để cạnh tranh. Nhưng nếu Mỹ tránh việc tuyên truyền thoá mạ về mặt ý thức hệ, tránh những sự suy luận ví von gây hiểu lầm trong Chiến tranh Lạnh và duy trì các liên minh của mình, Mỹ có thể xử lý thành công việc thách thức của Trung Quốc.

_______

Joseph S. Nye, Jr. là Giáo sư Đại học Harvard và là tác giả của sách Do Morals Matter? Presidents and Foreign Policy from FDR to Trump(Oxford University Press, 2020).

Bài liên quan: Mỹ có thể thua cuộc Chiến tranh Lạnh mới như thế nào?Cạnh tranh tốt đẹp về chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung QuốcChủ thuyết tự do và các giới bất mãn

Bình Luận từ Facebook

9 BÌNH LUẬN

  1. Mỹ không có khả năng làm cho Trung Quốc trở nên dân chủ; chỉ có người Trung Quốc mới có thể làm điều đó.”
    Câu này hay và có thể áp dụng cho người Việt Nam nếu sửa lại là: “Mỹ không có khả năng làm cho Việt Nam trở nên dân chủ; chỉ có người Việt Nam mới có thể làm điều đó”
    Các nhà đấu tranh cho dân chủ trong nước và hải ngoại đừng nên có thái độ trông chờ Mỹ lên tiếng tố cáo và tranh đấu thay cho mình. Tất cả phải ý thức là đó vai trò của người Việt là chính. Hiện nay, Cộng sản không còn lo nhiều vể mặt trận này vì các phong trào đấu tranh đang suy yếu.


  2. Quốc đảo Đài Loan mới là Tâm bão Thế giới còn Ukraine chỉ mới Mắt bão cõi Người !
    *********************************

    Quốc đảo Đài Loan : Tâm bão Thế giới
    Ukraine chỉ Mắt bão cõi Người !
    Tàu đang tập trận đùa với họa lửa
    Tên lửa bắn thật vào trùng khơi
    Bay ngang không phận Đài Loan- Đài Bắc
    Bắc Kinh “quyết tâm đánh đến tận đỉnh trời”
    Rung cây dọa khỉ xung quanh Đảo quốc
    Chỉ bằng nửa Nước Ái Nhĩ Lan bé ngàn khơi
    Lại bằng nửa GDP nước Nga vĩ đại
    Tài nguyên vô tận + dân số gắp mười !
    Lại xuất cảng 90% vi mạch 10 nano mét
    Thế giới ngừng thở ngừng chạy giã từ đời

    Đài Loan lại tiền đồn tiền tiêu chiến lược
    Trọng tâm Chuỗi đảo Ngọc trai thứ nhất đâu chơi !
    Nối liền Nhật – Đài – Phi – Nam Dương – Mã Lai Á
    Như hải chiến lũy chắn đầu vào biển cả trùng khơi
    Hải vực Thái Bình Dương núp tầu ngầm lớp Hán
    Ngoài tầm bắn đến Bờ Đông Thái Bình – Mỹ, giết người
    Liên minh ma-quỷ Nga-Tàu đang ảo vọng chiến lược
    “Bắc Kinh theo chân Mạc Tư Khoa ?” ngắn hạn dễ trả lời
    Khả năng rất cao Mỹ giúp Đài lao vào vòng chiến
    Xác xuất Tàu chiến thắng Đài khá thấp khó nuốt trôi !
    Cho dù chiến dịch đặc nhiệm tấn công chớp nhoáng vũ bảo
    Bắn hỏa tiễn phá toang đầu não chính trị quân sự không ngơi
    Nhảy dù đổ bộ trên Eo biển + làm tê liệt mạng lưới thông tin tin học
    Chắc quân Tàu phải trả cực đắt hàng trăm ngàn sinh mạng hết đời
    Eo biển Đài Loan thêm đất liền như hàng không mẫu hạm
    Đâu dễ thắng trận Xích Bích chiếm Đài Loan, Bắc Kinh ơi !

    TỶ LƯƠNG DÂN

  3. Mỹ vẫn còn đứng đầu về các phương diện kỹ thuật quốc phòng, sinh học và sức mạnh mềm, đang ngang ngữa với Trung Quốc về thông minh nhân tạo và vũ khí không gian mạng. Nhưng trong tương lai, Trung Quốc sẽ vượt qua Mỹ về công nghiệp chế biến. Việc Mỹ công khai chống Nga và Tàu cùng một lúc hiện nay có trở ngại chính là uy tín của Mỹ không còn. Vụ tháo chạy khỏi Việt Nam, Afghanistan và Irak là thí dụ. Biden có thành công nhất định trong việc hàn gắn các vết thương đất nước do Trump để lại.
    Để cạnh tranh với Trung Quốc, Mỹ phải tập trung sức để giải quyết các vấn đề quốc nội, tạo tinh thần đoàn kết lưỡng đảng, khôi phục công bình xã hội như sắc tộc, giai cấp và giàu nghèo. Không phải chỉ thuần tuý theo dân tuý như đảng Cộng Hoà hay theo ca ngợi bản sắc như đảng Dân chủ, mà cả hai phải dung hoà mục tiêu trong một nền giáo dục mới. Nhìn chung là khó, quá khó cho Biden để thực hiện các mục tiêu hồi phục cho Mỹ.

    • “Nhìn chung là khó, quá khó cho Biden để thực hiện các mục tiêu hồi phục cho Mỹ.”
      Josepn S. Nye cảnh báo đúng và lo quá xa nhưng khó khăn trước mắt cho Biden là đảng Dân chủ có thắng trong kỳ tranh cử tháng 11 tới không và Trump có trở lại Nhà Trắng không. Tương lai của Mỹ quá đen tối và nhân dân Mỹ sẽ quyết định như thế nào không ai đoán được

  4. Một bài học Sử lịch mà các nhà chiến lược Mỹ quên HAY không chịu học từ Việt sử đớn đau hơn 1.000 Hán thuộc…bọn Tàu thâm hiểm bọn THÁI THÚ Tô Định chỉ cho cả quận Giao Chỉ Cửu Chân 1 CON DAO THÁI THỊT xếp hàng cả 10 ngày mới đến phiên mình thái thịt mang về

    Đàng này TINH THẦN cao bồi MÃ THƯỢNG Mỹ đã đào tạo bắt đầu từ 1980 đến nay khoảng 15.000.000 kỹ sư cao cấp lành nghề cho Tàu cộng từ sau chuyến công du ĐẶNG TIỂU BÌNH nịnh bợ đội mũ cao bồi cưỡi ngựa CHƯA KỂ VỀ Bắc Kinh còn hạ lệnh ĐÁNH VỠ MẶT BỌN XỨ VỆ làm quà dâng hiến tiếp cho TT Jimmy Carter !!!
    Vào Google gõ vào số sinh viên TÀU hàng năm đến Mỹ du học trung bình hơn 400.000 sinh viên và đa số theo học các ngành kỹ sư công nghệ cao cấp tại các đại học lừng danh Mỹ….

    Chính giới chính trị thiển cận cận thị MỸ đa phần mê hoặc bởi THỊ TRƯỜNG TÀU có khác nào DÂY THỪNG THÒNG LỌNG tự treo cổ MỸ… Trực giác và lòng yêu Nước của TT Trump cùng Ông cố vấn Giáo sư Peter Navarro đã báo động sớm sự nguy hiểm cực kỳ TÀU cộng chứ không như bọn MẼO loại ‘anh hùng’ NGÔ VĨNH LONG không những nằm vùng PHÁ TOANG tân hương NƯỚC MỸ mà còn cố vấn PHÁ TOANG cố hương NƯỚC VIỆT
    Hay thông ngôn NGUYỄN NGỌC DAO bọn Tây đui tui đây không những nằm vùng PHÁ TOANG tân hương NƯỚC PHÁP mà còn cố vấn PHÁ TOANG cố hương NƯỚC VIỆT …
    Tôi vẫn cầm QUỐC TỊCH VIỆT TỊ NẠN nên có thể thẳng thắn phê bình BỌN vịt kìu HẠI DÂN BÁN NƯỚC bung bô MAO-Hồ đâm lưng Dân Việt hai quốc tịt trên

    http://universite-digitale1.com/wp-content/uploads/2018/05/MeVietNam.jpg

    TRIỆU LƯƠNG DÂN VIỆT

  5. Trung Quốc chống Mỹ

    Phạm Xuân Nguyên, sau khi đọc hồi ký chống Mỹ của nhà văn hóa lớn Nguyên Ngọc, đã nhận định tinh thần chống Mỹ đã trở thành dân tộc tính của dân tộc Việt Nam Đỏ, và vì vậy, bất tử

    Kẻ thù của kẻ thù của Ta là đồng chí, anh em của Ta

  6. Theo lác giả này, Tàu cộng có tỏ ra hung hăng đi nữa thì Mỹ phải làm ngược lại,
    kể cả lờ đi hay tránh né việc làm cho Tàu cộng giận dữ mới mong vưọt qua thách
    thức do Tàu cộng tạo ra !
    Phải chăng đây cũng là một cách bàn lùi của thành phần khoa bảng chủ hoà Mỹ ?

    • “Phải chăng đây cũng là một cách bàn lùi của thành phần khoa bảng chủ hoà Mỹ ?”
      Không phải là bàn lùi mà là một cảnh báo nghiêm túc và quá xa trong khi Biden khó thực hiện được trong ngắn hạn. Trí thức Mỹ không có quyền nên cũng không làm gì được ngoài việc tìm cách gây ảnh hưởng trong công luận. Joseph S. Nye lập lại chuyện sức mạnh mềm của Mỹ đã biết bao nhiêu lần và cũng không có tác dụng.

Leave a Reply to Huỳnh Trịnh thị Phú Hoà Hủy trả lời

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây