Một cách hiểu về chiến dịch đốt lò của ông Trọng

  •  
  •  
  •  
  •  

FB Nguyễn Anh Tuấn

28-4-2018

Ảnh: internet

LỬA TỪ ĐÂU ĐẾN?

Hai năm qua kể từ sau Đại hội, nhân vật nổi bật nhất trên chính trường Việt Nam không ai khác chính là Nguyễn Phú Trọng.

Màn đốt lò của ông là chiến dịch chính trị đáng chú ý nhất trong nội bộ đảng cầm quyền vài ba thập kỷ trở lại đây, chẳng những đã thiêu rụi sinh mệnh chính trị của hàng chục cán bộ, tướng tá cao cấp, mà lúc đạt nhiệt độ cao nhất thậm chí còn hóa củi một đương kim ủy viên Bộ Chính trị.

Trong khi các nhà quan sát có thể nhanh chóng đồng thuận về mức độ chưa có tiền lệ của chiến dịch chính trị này, không dễ để có được tiếng nói chung về động cơ và viễn cảnh của nó.

Không ít người tin rằng mục tiêu hàng đầu của chiến dịch là chống tham nhũng, theo đúng cách mà ông Trọng muốn dư luận nhìn nhận. Tuy nhiên, chẳng cần là quan chức chính quyền để nhận ra tham nhũng ở Việt Nam đặc thù cho hệ thống chính trị thiếu vắng kiềm chế và đối trọng hiện hành và được biện minh như là giải pháp cho một chế độ lương bổng bất hợp lý; bởi vậy, sẽ chẳng thể nào có chuyển biến chỉ bằng việc bỏ vài thanh củi vào lò, trong khi những nguyên nhân căn bản tạo ra quá trình “củi hóa” trên diện rộng vẫn chưa được giải quyết.

Ngay cả khi có nghe được những lời tán dương trong nội bộ, hơn ai hết, ông Trọng thừa hiểu đa phần những đồng chí đang tung hô và đứng về phía ông trong chiến dịch gọi là chống tham nhũng này – các đảng viên cao cấp – đều vượt tiêu chuẩn trở thành đối tượng của chính chiến dịch. Việc họ chọn chỗ đứng như thế đơn giản chỉ vì ‘ở đời phù thịnh chứ ai phù suy’, còn ông Trọng, như bao chính khách khác, luôn cần đồng minh cho chiến dịch chính trị của mình.

Nhưng không phải vì thế mà có thể cho rằng ông Trọng giống đa số những đồng chí cùng thời với ông, tức là chỉ đang tìm kiếm lợi ích kim tiền cho cá nhân, gia đình và phe nhóm của mình. Ngay những người hồ nghi nhất cũng khó có thể tin là ông Trọng đang làm mọi thứ vì tiền bạc, trong khi chẳng có dấu hiệu gì dù là nhỏ nhất cho thấy ông đang sắp đặt một vương triều cho thân nhân tiếp quản.

Chuyện thâu tóm quyền lực để ôm ghế suốt đời như Tập Cận Bình lại càng xa lạ với thực tế chính trị Việt Nam khi mà bộ máy được thiết kế để chẳng ai có đủ quyền để làm điều gì đó lớn, như là kết quả từ cơn ám ảnh chưa bao giờ dứt về bóng ma Gorbachez trong lòng người cộng sản Việt Nam.

Cũng có nhiều đồn đoán chiến dịch của ông Trọng nhắm trực tiếp vào cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và mạng lưới thân tín của ông ta, song thực tế chiến dịch cho thấy phạm vi, tính chất của nó chẳng hề giới hạn nơi một cá nhân cụ thể nào.

Vậy thì động lực thực sự của chiến dịch là gì? Hay nói cách khác, lửa đốt lò từ đâu mà đến?

NGOÀI ĐẢNG CHẲNG CÓ TRỜI

Để trả lời câu hỏi trên, trước tiên cần một nỗ lực phác thảo chân dung ông Trọng. Không khó để nhận ra qua các bài viết, bài nói và cả hành động của ông Trọng một cán bộ quan liêu cộng sản kiểu cũ điển hình – một kiểu người mà ngoài Đảng ra thì không có trời.

Đắm chìm cả đời trong phương pháp luật mác-xít về chính trị, nhãn quan chính trị của ông Trọng bị kẹt trong trật tự kiểu cũ của thể chế cộng sản, nơi mà “sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng” được diễn dịch là “sự lãnh đạo tuyệt đối của hệ thống quan liêu trong Đảng – tức các thiết chế nội bộ Đảng như các Ban đảng” (có thể tạm gọi là “Phe Đảng”). Trật tự này gắn liền với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, nơi chỉ thị và nghị quyết của cấp ủy đảng là công cụ điều hành xã hội chính yếu, và đồng nghĩa với đó, các Ban đảng trở thành nơi tập trung quyền lực của hệ thống.

Tất cả đã khác đi khi Việt Nam bắt đầu chuyển đổi mô hình sang kinh tế thị trường (một phần), dẫn đến nhu cầu quản lý kinh tế – xã hội bằng pháp luật. Mà muốn thế thì vai trò của các cơ cấu tạo ra và thi hành pháp luật trở nên ngày một quan trọng. Từ Võ Văn Kiệt đến Phan Văn Khải đã chứng kiến sự chuyển dịch quyền lực từ Văn phòng Trung ương Đảng sang Văn phòng Chính phủ. Quá trình chuyển dịch này đạt cao điểm dưới thời Nguyễn Tấn Dũng khi hàng loạt Ban Đảng đã phải giải thể hoặc sáp nhập.

Phe Chính phủ bằng cách đó đã hình thành và lớn mạnh bằng một tốc độ gây chóng mặt Phe Đảng. Họ chiếm cứ lợi ích kim tiền gắn liền với vai trò quản lý nguồn lực quốc gia mà họ được giao phó, chỉ nhường lại Phe Đảng những trận địa truyền thống bao gồm nhân sự, tổ chức bộ máy và tuyên truyền. Thậm chí, dưới thời Nguyễn Tấn Dũng, Phe Chính phủ còn không ít lần lấn sân cả sang cả những trận địa này.

Sự suy yếu của Phe Đảng ngay lập tức gia tăng mức độ ly khai của các cơ cấu khác khỏi vòng kiềm tỏa của nó, trong đó nổi bật lên là Phe Công an, Phe Quân đội và Thế lực địa phương với động lực đến từ xung đột cấu trúc (structural conflict) cố hữu cộng với mức độ tự chủ nhất định của các thế lực ly khai, nhất là về mặt tài chính.

Nếu xu hướng này tiếp tục, trật tự kiểu cũ của thể chế cộng sản như nó nên là trong nhãn quan Nguyễn Phú Trọng chắc chắn sẽ sụp đổ. Bởi thế, chẳng phải tham nhũng, cũng không hề là một cá nhân cụ thể, hay động lực kim tiền, mà chính nguy cỡ đổ vỡ trật tự khi mà các cơ cấu ly khai khỏi vòng kiềm tỏa của Phe Đảng, mới đích thị là mối bận tâm lớn nhất của ông Trọng khi người bôn-sê-vích cuối cùng của Việt Nam này tin rằng ông đang mang trọng trách bằng mọi giá phải giữ cho Đảng được trường tồn.

BỐN HƯỚNG TẤN CÔNG

Không cần đợi đến Đại Hội XII, ông Trọng, trong vài năm trước đó, đã có những động thái nhằm tái lập trật tự: Chuyển Ban Chỉ đạo Phòng Chống Tham nhũng từ Chính phủ sang Đảng, tái lập Ban Nội chính và Ban Kinh tế TW, trước khi dùng lá bài luân chuyển cán bộ đưa hàng chục Ủy viên TW là Bí thư các tỉnh thành về củng cố quyền lực cho các Ban Đảng.

Tuy nhiên, phải đến sau Đại Hội với sự thúc thủ của đối thủ chính trị nguy hiểm nhất, ông Trọng mới rảnh tay để thực hiện những bước đi chiến lược. Là bậc thầy về quy chế Đảng, ông Trọng dễ dàng có được sự đồng thuận của BCHTW đối với các nghị quyết khẳng định quyền lực tối cao của Bộ Chính trị, Ban Bí thư với sinh mệnh chính trị của tất cả đảng viên cao cấp. BCHTW, dưới quy chế mới, sẽ chẳng thể nào làm phao cứu sinh thêm được nữa cho những cán bộ đã bị Bộ Chính trị quyết định kỷ luật, như từng xảy ra với Nguyễn Tấn Dũng trong nhiệm kỳ trước đây.

Sắp xếp quy chế nội bộ chưa đủ, ông Trọng còn phải tiến hành những đợt tấn công ra bên ngoài để thu phục các thế lực ly khai. Có 4 hướng tiến công chính:

Đầu tiên để kiểm soát Phe Chính phủ vốn được coi là nguy hiểm nhất, ông ủng hộ một người mà ông tin là dễ bảo nhất – Nguyễn Xuân Phúc. Để an tâm hơn, ông trực tiếp tham gia Phiên họp Chính phủ thường kỳ trong một động thái có tính biểu tượng, đồng thời tước quyền của Thủ tướng trong việc bổ nhiệm lãnh đạo các Tập đoàn nhà nước, chuyển về cho Phe Đảng.

Tiếp theo ông nhắm vào các thế lực địa phương được coi là cứng đầu nhất (nhiều lần bất tuân trung ương), bao gồm Đà Nẵng và TPHCM, đào xới tận gốc rễ mạng lưới cố kết quyền lực tại từng địa phương này nhằm gửi thông điệp tới các địa phương khác.

Hai thế lực Công an và Quân đội chắc chắn khiến ông Trọng nhức đầu hơn rất nhiều, đơn giản là cả hai đều có súng. Bởi thế, đầu tiên ông dọa hất đổ nồi cơm của Quân đội bằng cách nói gần nói xa về việc cấm làm kinh tế. Tuy nhiên đây chỉ là đòn gió để thu phục Phe Súng Lớn, để rồi sau đó dùng nó để tấn công Phe Súng Bé – Công an.

Đối với Phe Súng Bé, một mặt ông tham gia Đảng ủy Công an Trung ương để dễ bề kiểm soát từ nhân sự, tổ chức cho tới vận hành, mặt khác tấn công ngay vào mạng lưới kinh tài của họ – các công ty bình phong. Mất chỗ dựa tài chính, việc các tướng công an phải quy phục Phe Đảng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Chưa có dấu hiệu gì cho thấy 4 hướng tấn công này sẽ sớm ngưng lại, nghĩa là, nhiều khả năng sẽ tiếp tục ít nhất đến hết nhiệm kỳ này. Riêng Phe Súng Lớn – Quân đội, trong nửa nhiệm kỳ đầu, vì nhiều lý do mà chưa bị nhắm đến nhiều dù nguy cơ và mức độ ly khai chẳng hề kém cạnh Phe Công an, được dự đoán sẽ chứng kiến nhiều đợt tấn công hơn, với nhiều hơn những tướng tá bị đưa vào lò.

VẤN ĐỀ ‘HÔN QUÂN’

Tóm lại, trong một thời gian không quá dài, bằng việc âm thầm cải sửa quy chế nội bộ lẫn dồn dập tiến công chính trị theo 4 hướng trên, ông Trọng đã tương đối thành công trong việc ngăn chặn xu hướng ly khai của các thế lực cơ cấu trong hệ thống, đồng thời từng bước tái lập trật tự kiểu cũ với Phe Đảng làm trung tâm. Tuy nhiên thành công này lại tiềm ẩn bên trong một thất bại nghiêm trọng: Đã chẳng có bất kỳ cải cách đột phá nào về mặt thể chế nhằm chống tham nhũng và kiểm soát quyền lực một cách hiệu quả trong khi vẫn giữ được vị thế độc tôn của đảng. Điều này buộc ông Trọng phải quay về với giải pháp lỗi thời là kêu gọi đức trị và tự mình, dựa trên thanh danh bản thân, sắm vai minh quân với một mức độ tập trung quyền lực cao hơn.

Nhưng đó cũng là lúc ông Trọng lót đường cho một cuộc khủng hoảng người kế nhiệm trong hơn hai năm tới, khi mà chiếc áo đức trị ông để lại có vẻ quá rộng với tất cả các ứng viên, còn quyền lực của vị trí Tổng Bí thư thì lại không ngừng được mở rộng trong suốt nhiệm kỳ.

Nghĩa là, vấn đề ‘hôn quân’ (‘bad emperor’ problem) – vấn đề cốt tử của mọi nền chính trị thiếu vắng bầu cử tự do dân chủ, sẽ nhanh chóng xuất hiện với những hệ quả chưa thể báo trước.

PS: Sẽ bổ sung phần references cho bài khi có thời gian.

Bình Luận từ Facebook

4 BÌNH LUẬN

  1. NPT.chỉ học theo quan thầy Tập Cận Bình sau nhiều lần qua yết kiến
    thiên triều,chứ có gì đâu mà xu nịnh ông ta nhưng quên mất điều hệ
    trọng nhất lúc này là chủ quyền đang bị giặc Tàu tước đoạt !
    Giữa chống tham nhũng và độc lập,chủ quyền thì cái nào cần làm hơn ?

  2. “Nếu không phải là ông Đất nước này tanh bành”

    Hahahaha, Đảng Cộng Sản sẽ còn sống (rất) lâu với những người như thế này!

    Các bác thật sự nghĩ cho ông công an trùm cờ bạc vào lò là hệ thống cờ bạc sẽ tự nhiên biến mất ? Hệ thống đã tồn tại sẵn, có nghĩa người thế chỗ ông công an sẽ là (1) đám dưới, hoặc (2) 1 người nào đó phe bác Trọng . Cắt đầu này nó sẽ mọc đầu khác . Và như các thể chế độc tài, họ học từ những lỗi/sai lầm . Có nghĩa họ sẽ cẩn thận hơn .

    Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có lý tưởng giống như nhà trí thức đáng kính Nguyễn Trung; Cứu Đảng là cứu nước . Nhưng có lẽ Tbt Nguyễn Phú Trọng là người thực tế nhất Việt Nam, thực tế hơn cả Phạm Đoan Trang, Phạm Chí Dũng hay những người giống họ . Mục đích cuối cùng của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng rất giống với mục tiêu đấu tranh (cái quái gì!) của mọi người trong nước hiện nay, tức là muốn Đảng Cộng Sản lớn mạnh như ngày xưa .

    Tớ chỉ khuyến cáo, coi chừng hiệu ứng ngược . Mở nắp hộp Pandora mới thấy nó thối khắm tới cỡ nào! Tất nhiên với đám trí thức như “Nếu không phải là ông Đất nước này tanh bành”, chúng nó sẽ khen mùi cống là chan nen nâm bờ phai vờ . Khen không nổi chúng sẽ rắc nước hoa lên . Tiến sĩ Phạm Chí Dũng đã chỉ ra nhiệm vụ của trí thức độc lập tương đối -trong đó có bản thân Ts PCD- là tô hồng bộ mặt nhân quyền vốn rất gớm ghiếc của Đảng . Rắc (chắc phải cả tấn) nước hoa lên cho tới giờ này, họ đã trở thành chuyên nghiệp (mất) rồi .

    Để làm sạch Đảng theo ý muốn của mình, Tbt Nguyễn Phú Trọng sẽ phải tạo dựng vây cánh cho mình . 1 trong những cách hữu hiệu nhất là bằng đổi chác, aka đưa những người làm được việc cho mình vào những vị trí vừa bị bứng đi . Có nghĩa đâu vẫn hoàn đó . Tiếng bô xít là sêm xít different faces.

    Và trí thức nhà mình nhảy cẫng lên “Nếu không phải là ông Đất nước này tanh bành”. Vui nhẩy!

  3. Đến nước ra nông nổi như thế nầy mà ông còn cho là chưa tanh banh thì thế nào mới gọi là tanh banh hay phải nát như tương tàu mới gọi là tanh banh ! 43 năm sau cưỡng chiếm miền nam 82 năm đảng lảnh đạo đả đưa dân tộc chìm đến đâu ? công anquan6 đội bây giờ là của ai ,của đảng không phải của dân VN ,mà đảng là ai là phe xhcn duy nhất còn sót lại trên quả đất ,và đả thần phục tàu như con chó ,ngư dân bị bắn chết ,đâm chìm tàu ,không cho ra biển đông đánh bắt cá ,không cho khai thác dầu trên đặc quyền kinh tế của Vn ,vậy mà quân đội đi đâu hơn 500 tên tướng đội quần và 500 tướng công an cũng thế ,chỉ phục vụ cho đảng và cho bắc kinh ,người ta đánh nhau bên Syrya thì các ông tổng hợp tấu ca nói toàn chuyện tuyên truyền xảo ngôn láo toét như 43 năm qua ,là dân VN đánh Mỷ đánh đế quốc là đánh cho phe xhcn ,bây giờ tàu còn xhcn không ,nga còn xhcn không hay đả lòi ra cái thể chế độc tài ngu đần ác ôn ,chuyện nhà thì quáng chuyện người thì sáng ,các ông sao không ra Hoàng sa ,Trường sa ra mỏ cá voi xanh cá rồng đỏ mà giử yên cho dân khai thác dầu và săn bắt cá .bây giờ tàu cộng tràn ngập khắp hang cùng ngõ tận đem tất cả những bải rác về VN ,( các ông nhìn Triều tiên xem có hảng xưởng ô nhiểm nào của tàu được sản xuất trên đất nước họ ) các ông lảnh đạo VN còn không bằng cái con tự do của Kim young Un ,

  4. Lâu lắm mới được đọc một bài phân tích dưới nhãn quan có nội lực và cái đầu lạnh như bạn Nguyễn Anh Tuấn tác giả của bài. Tác giả không cần tỏ cảm xúc yêu ghét trong lời văn nhưng bàng bạc trong toàn bài, tôi nhìn ra thái độ chính trị rạch ròi không- chấp nhận- độc tài CS- trên đất nước VN, cái hê lụy thất bại và gãy đổ mà nhiều người vẫn bám cứng lấy…kể cả Trọng Lú.

    Phe Chính Phủ- Phe Đảng (BCT)- Phe Súng Lớn- Phe Súng Bé…đang bị thanh trừng từng chú dưới quả đấm thép “Cương lĩnh” của Đảng Chó, để tái lập trật tự cho một chế độ chuyên chính hơn cả chuyên chính chăng? Hay…trong sạch hơn cả trong sạch? Hay…ưu việt trên cả ưu Việt chăng? Nếu cả đất nước này dồn hết quyền lực cho một Hôn Quân (Lú Quân) răm ráp thần phù và sao y bản chánh vương triều của Trung quần Què??

    Đất nước này KHÔNG PHẢI của Cộng Sản. Chịu khó mở mắt và nhìn rộng ra một chút:
    Có hai cách để giữ chặt quyền lực. Một bằng niềm tin. Hai bằng bạo lực.
    Niềm tin vào Đảng Chó đã rũ mục như tin vào đĩ còn trinh.
    Bạo lực của chế độ đang áp dụng từng ngày trên nỗi bất bình và bất an của dân đen cũng không thể tăng cường độ mãi…nhất là quyền lợi chia chác không đồng đều trong bốn phe, sẽ yếu hẳn. Lúc ấy bạo lực của dân chúng mới là điều đáng sợ….. thưa tác giả.

    Không chỉ Công An mới trưng câu “còn Đảng còn mình”. Mà Bốn triệu rưỡi membership của nó cũng đặt lên đầu giường của chúng câu thần chú này…Thật Ghê Tởm !!!
    Đừng bàng quang nhưng hãy Hành Động. Hành động bằng lương tri Việt còn sót lại nơi mỗi chúng ta.

    …trước khi lòng yêu nước của mọi người tắt ngấm !!

BÌNH LUẬN

Xin bình luận ở đây
Xin nhập tên của bạn ở đây